Cách đếm số răng và đọc tên răng trong cung hàm chuẩn

Cách đếm số răng là gì?

Trong giải phẫu răng hàm mặt, việc đếm số răng và đọc tên răng là phương pháp tiêu chuẩn hóa để định danh từng chiếc răng riêng biệt trong khoang miệng. Mỗi người trưởng thành có từ 28 đến 32 chiếc răng vĩnh viễn được phân bố đều trên hai cung hàm trên và hàm dưới. Các răng này được chia thành bốn nhóm chức năng chính bao gồm răng cửa, răng nanh, răng cối nhỏ và răng cối lớn. Do các cung hàm có tính chất đối xứng qua đường giữa, việc chỉ gọi tên chức năng như răng hàm hay răng cửa chưa đủ để xác định cụ thể một chiếc răng bị tổn thương. Do đó, các hệ thống đánh số và định vị quốc tế ra đời nhằm tạo sự thống nhất tuyệt đối trong ghi chép hồ sơ bệnh án, chẩn đoán hình ảnh và thực hiện các thủ thuật nha khoa can thiệp.

Quy tắc phân chia bốn góc phần tư của cung hàm

Để xác định chính xác từng chiếc răng, ngành nha khoa chia toàn bộ khoang miệng thành bốn phần góc bằng hai đường tưởng tượng: đường thẳng đứng chia đôi cung hàm thành hai nửa trái phải, và đường nằm ngang chia thành hàm trên và hàm dưới. Theo quy ước chuẩn y khoa quốc tế của Liên đoàn Nha khoa Quốc tế, góc phần tư được đánh số theo chiều kim đồng hồ dựa trên hướng giải phẫu của chính người bệnh.

Cụ thể, góc phần tư số 1 là vùng hàm trên bên phải của người bệnh. Tiếp tục theo chiều kim đồng hồ, góc phần tư số 2 là vùng hàm trên bên trái. Góc phần tư số 3 nằm ở vùng hàm dưới bên trái. Cuối cùng, góc phần tư số 4 là vùng hàm dưới bên phải. Việc xác định đúng góc phần tư là bước nền tảng để không bị nhầm lẫn giữa bên phải và bên trái khi nhìn từ phía đối diện vào khoang miệng.

Thứ tự đếm các nhóm răng vĩnh viễn từ răng cửa vào trong

Trong mỗi góc phần tư của người trưởng thành, có tổng cộng 8 chiếc răng được đánh số thứ tự liên tiếp từ 1 đến 8, bắt đầu tính từ đường giữa kẽ hai răng cửa trung tâm đi dần về phía trong vòm họng.

Răng số 1 là răng cửa giữa, tiếp đến răng số 2 là răng cửa bên, hai răng này có nhiệm vụ cắn và xé nhỏ thức ăn. Răng số 3 là răng nanh có đỉnh nhọn dùng để giữ và xé thức ăn dai. Kế tiếp là nhóm răng tiền hàm gồm răng số 4 là răng cối nhỏ thứ nhất và răng số 5 là răng cối nhỏ thứ hai. Tiếp theo là nhóm răng hàm lớn gồm răng số 6 là răng cối lớn thứ nhất, răng số 7 là răng cối lớn thứ hai. Chiếc răng trong cùng là răng số 8, thường được gọi dân dã là răng khôn. Thứ tự từ 1 đến 8 này áp dụng đồng nhất cho cả bốn góc phần tư của cung hàm.

Cách đọc tên răng theo hệ thống ký hiệu hai chữ số quốc tế

Hệ thống ký hiệu hai chữ số của Liên đoàn Nha khoa Quốc tế FDI là phương pháp ghi nhận thông tin răng phổ biến nhất trong hồ sơ bệnh án nha khoa hiện đại. Trong quy ước này, mỗi chiếc răng được định danh bằng hai chữ số đứng cạnh nhau: chữ số đầu tiên chỉ vùng góc phần tư và chữ số thứ hai chỉ thứ tự vị trí của răng trong góc đó.

Khi đọc tên, người ta đọc tách rời từng con số chứ không ghép lại thành số hàng chục. Ví dụ, chiếc răng nanh ở hàm trên bên phải được ký hiệu là 13 và đọc là răng một ba, thay vì gọi là răng mười ba. Tương tự, chiếc răng cối lớn thứ nhất hàm dưới bên trái có ký hiệu là 36, được đọc là răng ba sáu. Cách gọi chuẩn mực này giúp các bác sĩ răng hàm mặt ghi chép bệnh án chính xác tuyệt đối, tránh sai sót nguy hiểm trong quá trình điều trị tủy hoặc nhổ răng.

Điểm khác biệt khi đếm và đọc tên răng sữa ở trẻ em

Trẻ nhỏ trong giai đoạn mọc răng sữa chỉ có 20 chiếc răng, phân bố đều 5 chiếc cho mỗi góc phần tư, không có răng cối nhỏ và răng khôn. Để phân biệt rõ ràng với bộ răng vĩnh viễn, hệ thống nha khoa quy định các góc phần tư của răng sữa được đánh số từ 5 đến 8 thay vì từ 1 đến 4.

Góc phần tư số 5 tương ứng với hàm trên bên phải của trẻ, số 6 là hàm trên bên trái, số 7 là hàm dưới bên trái và số 8 là hàm dưới bên phải. Thứ tự các răng sữa trong mỗi góc được đếm từ 1 đến 5 tính từ răng cửa giữa. Do đó, chiếc răng cối sữa thứ hai hàm dưới bên trái sẽ được ký hiệu là 75, đọc là răng bảy lăm. Phụ huynh nắm rõ sự khác biệt này sẽ dễ dàng trao đổi với bác sĩ trong giai đoạn trẻ thay răng từ 6 đến 12 tuổi, tránh nhầm lẫn giữa răng sữa sắp rụng và răng vĩnh viễn mới mọc.

Lợi ích của việc hiểu sơ đồ răng đối với việc chăm sóc răng miệng

Việc nắm được vị trí và tên gọi từng chiếc răng giúp người bệnh chủ động mô tả chính xác triệu chứng đau, ê buốt hay sứt mẻ với nhân viên y tế trước khi đến phòng khám. Điều này đặc biệt có ý nghĩa trong các trường hợp tư vấn từ xa hoặc theo dõi sau các can thiệp như nhổ răng khôn, bọc răng sứ và cấy ghép implant.

Bên cạnh đó, hiểu rõ sơ đồ răng giúp mỗi người tự kiểm tra việc vệ sinh răng miệng hàng ngày. Những vị trí như mặt ngoài của răng cối số 6, số 7 hàm trên hoặc mặt trong của các răng cửa hàm dưới là nơi dễ tích tụ mảng bám và cao răng nhất. Khi biết rõ tên gọi từng vùng răng, người bệnh sẽ dễ dàng lắng nghe hướng dẫn chải răng đúng cách và phối hợp tốt hơn với nhân viên y tế trong các buổi khám răng định kỳ.

Lưu ý an toàn

Thông tin hướng dẫn cách đếm số và đọc tên răng mang tính chất giáo dục kiến thức y khoa thường thức nhằm giúp người đọc hiểu rõ hơn về giải phẫu răng miệng. Bài viết không thay thế cho việc thăm khám lâm sàng, chẩn đoán qua phim chụp X-quang hoặc chỉ định can thiệp từ bác sĩ chuyên khoa răng hàm mặt. Người bệnh tuyệt đối không tự ý chẩn đoán mức độ lung lay hay tự tìm cách can thiệp các vấn đề răng miệng tại nhà khi chưa có ý kiến của nhân viên y tế.

Tóm tắt

Hiểu rõ quy tắc đếm số và đọc tên răng trong cung hàm giúp mỗi người chủ động nhận biết tình trạng răng miệng cá nhân và trao đổi hiệu quả với bác sĩ nha khoa. Khi xuất hiện các dấu hiệu đau nhức, lung lay hay tổn thương bất thường ở bất kỳ vị trí răng nào, người bệnh nên đến cơ sở y tế chuyên khoa răng hàm mặt để được thăm khám và chăm sóc kịp thời.