Hạn chế ra ngoài từ 10 đến 16 giờ khi thời tiết nắng nóng cực đoan kéo dài

Thời tiết nắng nóng cực đoan là gì?

Thời tiết cực đoan dưới ảnh hưởng của hiện tượng El Nino khiến nền nhiệt độ tăng cao vượt mức trung bình nhiều năm và kéo dài liên tục nhiều ngày. Khi nhiệt độ ngoài trời vượt quá ngưỡng thích ứng thông thường, cơ thể con người gặp khó khăn trong việc tự làm mát qua tuyến mồ hôi.

Tiếp xúc với môi trường nắng nóng gay gắt trong thời gian dài không chỉ gây cảm giác mệt mỏi, suy nhược mà còn có thể kích hoạt hàng loạt rối loạn chuyển hóa và tổn thương thể chất nguy hiểm. Trong đó, khung giờ từ 10 giờ đến 16 giờ được các chuyên gia y tế và khí tượng xác định là khoảng thời gian nguy hiểm nhất trong ngày do hội tụ cả nền nhiệt cao lẫn bức xạ tia cực tím ở mức có hại cho sức khỏe.

Tác động sinh lý của nhiệt độ cao và hiện tượng tích tụ nhiệt trong cơ thể

Khi nhiệt độ môi trường tăng cao kéo dài, trung tâm điều nhiệt tại vùng dưới đồi phải hoạt động liên tục để giữ thân nhiệt ổn định quanh mức 37 độ C. Cơ thể giải phóng nhiệt chủ yếu qua việc giãn mạch máu ngoại vi và tiết mồ hôi. Tuy nhiên, khi độ ẩm không khí tăng hoặc nhiệt độ môi trường vượt quá nhiệt độ da, mồ hôi không thể bay hơi hiệu quả, dẫn đến tích tụ nhiệt bên trong cơ thể.

Tình trạng này kéo theo sự mất nước và rối loạn các ion điện giải quan trọng như natri và kali. Nếu không được bù dịch kịp thời, người bệnh có thể xuất hiện các triệu chứng từ nhẹ đến nặng như chuột rút do nhiệt, kiệt sức vì nhiệt, hoa mắt, chóng mặt và tụt huyết áp. Nguy hiểm nhất là hội chứng sốc nhiệt, khi thân nhiệt tăng trên 40 độ C, gây rối loạn chức năng thần kinh trung ương, hôn mê và tổn thương đa cơ quan nếu không cấp cứu khẩn cấp.

Nguy cơ từ bức xạ tia cực tím và nhiệt độ mặt đất trong khung giờ từ 10 đến 16 giờ

Khoảng thời gian từ 10 giờ sáng đến 16 giờ chiều là thời điểm mặt trời lên cao nhất, tạo ra góc chiếu thẳng đứng khiến nhiệt lượng tích tụ tại mặt đất và bức xạ tia cực tím đạt ngưỡng cực đại. Chỉ số UV trong khung giờ này thường xuyên ở mức rất cao đến nguy hại, có thể gây bỏng rát da, đẩy nhanh quá trình lão hóa và gia tăng nguy cơ ung thư biểu mô tế bào da.

Bên cạnh bức xạ cực tím, hiện tượng hấp thụ nhiệt từ mặt đường nhựa, bê tông và khí thải giao thông tại các đô thị tạo nên hiệu ứng đảo nhiệt khiến nhiệt độ thực tế ngoài trời cao hơn nhiều so với dự báo trong lều khí tượng. Vận động ngoài trời trong khung giờ này khiến nhịp tim tăng nhanh, hệ tuần hoàn phải làm việc quá tải để bơm máu làm mát bề mặt da, làm tăng nguy cơ tai biến mạch máu não và biến cố tim mạch cấp tính.

Các nhóm đối tượng dễ bị tổn thương trước đợt nắng nóng kéo dài

Người cao tuổi và người có sẵn bệnh lý mạn tính như tăng huyết áp, suy tim, đái tháo đường hoặc suy thận mạn là đối tượng chịu tổn thương nặng nề nhất khi thời tiết cực đoan. Lão hóa làm giảm độ nhạy cảm của các thụ thể nhận biết cơn khát, đồng thời hệ mạch máu kém co giãn khiến khả năng tự điều nhiệt bị suy giảm rõ rệt. Một số loại thuốc điều trị huyết áp, tim mạch như thuốc lợi tiểu hoặc thuốc chẹn beta giao cảm cũng có thể cản trở cơ chế thải nhiệt tự nhiên.

Trẻ nhỏ dưới năm tuổi cũng thuộc nhóm nguy cơ cao do tỷ lệ diện tích bề mặt cơ thể so với khối lượng lớn, lượng mồ hôi tiết ra ít hơn người trưởng thành và chưa thể tự chủ trong việc bổ sung nước. Ngoài ra, những người lao động trực tiếp ngoài trời như công nhân xây dựng, người giao hàng, nông dân cũng đối mặt với nguy cơ kiệt sức vì nhiệt rất cao do thời gian phơi nhiễm kéo dài liên tục.

Biện pháp thích ứng và bảo vệ sức khỏe khi thời tiết nắng nóng gay gắt kéo dài

Để phòng ngừa các biến cố sức khỏe trong đợt nắng nóng El Nino kéo dài, việc chủ động điều chỉnh lịch sinh hoạt là ưu tiên hàng đầu. Người dân nên sắp xếp các công việc nặng nhọc hoặc hoạt động thể lực ngoài trời vào sáng sớm trước 9 giờ hoặc chiều muộn sau 17 giờ. Khi ở trong nhà, nên kéo rèm che nắng, mở cửa thông gió vào các thời điểm mát mẻ và sử dụng điều hòa nhiệt độ ở mức hợp lý khoảng 26 đến 28 độ C để tránh sốc nhiệt khi bước ra ngoài.

Chủ động uống nước từng ngụm nhỏ rải rác trong ngày, không đợi đến khi khát mới uống. Lượng nước cần nạp vào cơ thể nên tăng cường thông qua nước lọc, nước canh rau, dung dịch oresol pha đúng tỷ lệ hoặc nước dừa tươi. Khi bắt buộc phải di chuyển ngoài trời trong khung giờ cao điểm, cần trang bị đầy đủ áo chống nắng dài tay chất liệu dày dặn, mũ rộng vành, kính râm ngăn tia cực tím và bôi kem chống nắng phổ rộng lên các vùng da hở.

Lưu ý an toàn

Các biện pháp phòng tránh nắng nóng chỉ mang tính chất hỗ trợ bảo vệ cơ thể và không thay thế cho chăm sóc y tế chuyên khoa. Khi xuất hiện các dấu hiệu nguy hiểm như sốt cao trên 39 độ C, da khô nóng không tiết mồ hôi, lú lẫn, thở dốc, nôn ói liên tục hoặc co giật, cần đưa người bệnh đến ngay cơ sở y tế gần nhất để được cấp cứu kịp thời. Tuyệt đối không tự ý dùng thuốc hạ sốt paracetamol hay aspirin để hạ thân nhiệt trong trường hợp sốc nhiệt vì không mang lại hiệu quả mà còn làm tăng nguy cơ tổn thương gan, thận.

Tóm tắt

Chủ động hạn chế hoạt động ngoài trời từ 10 giờ đến 16 giờ là biện pháp thiết thực giúp bảo vệ sức khỏe trước các đợt nắng nóng cực đoan do El Nino. Việc duy trì thói quen uống đủ nước, che chắn cẩn thận và lắng nghe các phản ứng của cơ thể sẽ giúp bạn và người thân phòng tránh hiệu quả các biến chứng nguy hiểm do nhiệt độ cao gây ra.