Cách đặt thuốc trĩ vào hậu môn đúng cách và các lưu ý cần nhớ
Nội dung chỉ cung cấp thông tin tham khảo, không thay thế chẩn đoán, khám hoặc điều trị của người hành nghề y tế. Không tự ý dùng, ngừng hoặc thay đổi thuốc dựa trên bài viết.
Thuốc đặt trĩ dạng viên đạn là dạng thuốc dùng tại chỗ phổ biến nhằm hỗ trợ làm dịu cơn đau rát, giảm sưng viêm và cải thiện tình trạng khó chịu do bệnh trĩ nội hoặc tổn thương vùng hậu môn trực tràng gây ra. Nhờ khả năng hấp thu trực tiếp qua hệ thống tĩnh mạch trực tràng, thuốc mang lại hiệu quả nhanh chóng và hạn chế chuyển hóa qua gan.
Tuy nhiên, việc nắm rõ cách đặt thuốc trĩ vào hậu môn đúng kỹ thuật đóng vai trò quyết định đến hiệu quả của đợt điều trị cũng như sự thoải mái cho người bệnh. Thao tác không đúng cách có thể làm rách xước niêm mạc, gây đau đớn, khiến viên thuốc dễ bị tuột ra ngoài hoặc tạo điều kiện cho vi khuẩn xâm nhập gây nhiễm trùng.
Cách đặt thuốc trĩ vào hậu môn là gì?
Thuốc đạn đặt hậu môn trị bệnh trĩ thường chứa các thành phần có tác dụng kháng viêm tại chỗ, co mạch, giảm ngứa, gây tê cục bộ hoặc làm dịu niêm mạc bị tổn thương. Dạng bào chế này được thiết kế với hình viên đạn hoặc hình thuôn nhọn để dễ dàng trượt qua cơ thắt hậu môn vào sâu bên trong trực tràng. Khi tiếp xúc với thân nhiệt của cơ thể, tá dược béo hoặc chất nền hòa tan sẽ tan chảy từ từ, phóng thích dược chất bao phủ bề mặt các búi trĩ nội và niêm mạc trực tràng. Phương pháp này đặc biệt phù hợp trong các đợt trĩ cấp tính có phù nề, chảy máu nhẹ hoặc ngứa ngáy dữ dội. Việc sử dụng cần có sự hướng dẫn cụ thể từ bác sĩ hoặc dược sĩ chuyên môn để lựa chọn nhóm hoạt chất thích hợp với từng mức độ bệnh.
Các bước chuẩn bị trước khi đặt thuốc trĩ
Trước khi tiến hành, người bệnh cần rửa sạch hai tay bằng xà phòng diệt khuẩn và lau khô bằng khăn sạch. Vùng hậu môn cũng cần được vệ sinh nhẹ nhàng bằng nước ấm hoặc nước muối sinh lý, sau đó thấm khô hoàn toàn bằng khăn mềm, tránh chà xát mạnh gây trầy xước búi trĩ.
Viên thuốc đạn đặt hậu môn cần được kiểm tra độ cứng. Nếu thuốc bị mềm do thời tiết nóng, hãy đặt vỉ thuốc vào ngăn mát tủ lạnh khoảng mười đến mười lăm phút trước khi tách vỏ bao bì. Chuẩn bị thêm găng tay y tế hoặc bao ngón tay cao su dùng một lần để đảm bảo thao tác hợp vệ sinh, ngăn ngừa nguy cơ bội nhiễm vi khuẩn từ móng tay vào niêm mạc trực tràng.
Tư thế và thao tác đặt thuốc đúng kỹ thuật
Tư thế thuận lợi nhất là nằm nghiêng sang một bên, chân dưới duỗi thẳng tự nhiên và chân trên co gập về phía ngực. Tư thế này giúp các cơ quanh ống hậu môn được thả lỏng tối đa, mở rộng lối vào trực tràng và giảm bớt cảm giác căng cứng khó chịu.
Bóc vỏ bọc thuốc cẩn thận và cầm viên thuốc bằng các đầu ngón tay đã đeo găng. Dùng một tay nâng nhẹ mông phía trên để bộc lộ rõ lỗ hậu môn. Tay còn lại nhẹ nhàng đưa đầu nhọn của viên thuốc tiến vào sâu bên trong ống hậu môn. Đẩy thuốc qua cơ thắt hậu môn khoảng hai đến ba centimet đối với người lớn để thuốc nằm gọn trong trực tràng mà không bị đẩy ngược ra ngoài. Thao tác cần nhẹ nhàng, dứt khoát và tránh dùng lực quá mạnh.
Chăm sóc và theo dõi cơ thể sau khi đặt thuốc
Sau khi đưa thuốc vào vị trí, người bệnh nên khép chặt hai chân và tiếp tục giữ nguyên tư thế nằm nghiêng trong khoảng mười lăm đến hai mươi phút. Khoảng thời gian này giúp thân nhiệt làm tan chảy dần chất dẫn của viên đạn, giải phóng hoạt chất phân tán đều lên niêm mạc búi trĩ mà không bị trôi tuột.
Cố gắng tránh đi đại tiện hoặc vận động mạnh trong vòng hai đến ba giờ đầu sau khi đặt thuốc. Nếu có cảm giác hơi mót rặn nhẹ, hãy hít thở sâu và thư giãn cơ sàn chậu để cảm giác này tự qua đi. Bạn có thể sử dụng một miếng băng vệ sinh mỏng hoặc lót khăn dưới mông để tránh dịch thuốc tan chảy làm ố bẩn quần áo lót hoặc ga trải giường.
Lưu ý an toàn
Người bệnh tuyệt đối không dùng móng tay sắc nhọn đẩy thuốc vì rất dễ làm trầy xước niêm mạc ống hậu môn. Không sử dụng thuốc đặt quá thời gian khuyến cáo của bác sĩ chuyên khoa tiêu hoá. Nếu xuất hiện triệu chứng rát bỏng dữ dội, nổi mẩn ngứa, sưng tấy hoặc chảy máu tươi nhiều sau khi đặt thuốc, cần ngưng dùng ngay và liên hệ với cơ sở y tế để được kiểm tra và xử trí kịp thời.
Tóm tắt
Thuốc đặt hậu môn là phương pháp hỗ trợ giảm triệu chứng trĩ phổ biến và cho tác dụng nhanh tại chỗ. Tuy nhiên, hiệu quả sử dụng phụ thuộc rất lớn vào việc thao tác vệ sinh, thời điểm đặt thuốc và tư thế thực hiện đúng cách. Người bệnh không nên tự ý lạm dụng thuốc kéo dài mà cần thăm khám chuyên khoa tiêu hoá hoặc hậu môn trực tràng để có kế hoạch điều trị căn nguyên toàn diện.
Nguồn tham khảo
- Research Square Platform LLC: Effectiveness and Tolerability of Rectal Ointment and Suppositories Containing Sucralfate for Hemorrhoidal Symptoms: A Prospective, Observational Study
- International Journal of Colorectal Disease: Effectiveness and tolerability of rectal ointment and suppositories containing sucralfate for hemorrhoidal symptoms: a prospective, observational study
FAQ – Câu hỏi thường gặp
Nên đặt thuốc trĩ vào thời điểm nào trong ngày để đạt hiệu quả tốt?
Thời điểm tốt nhất là buổi tối trước khi đi ngủ, sau khi đã đi đại tiện và vệ sinh sạch sẽ. Nằm nghỉ ngơi suốt đêm giúp viên thuốc tan đều, không bị xê dịch hay chảy ngược ra ngoài.
Phải làm gì khi viên thuốc đặt hậu môn bị mềm khó nhét?
Nếu viên đạn bị mềm do nhiệt độ phòng, bạn nên đặt nguyên vỉ thuốc vào ngăn mát tủ lạnh hoặc ngâm dưới vòi nước lạnh khoảng vài phút trước khi bóc vỏ để định hình lại viên thuốc.
Sau khi đặt thuốc trĩ cần nằm nghỉ trong bao lâu?
Người bệnh nên nằm yên tại chỗ ít nhất 15 đến 20 phút. Hạn chế đứng dậy, đi lại hoặc vận động mạnh ngay lập tức để tránh làm viên thuốc bị đẩy tuột ra ngoài hậu môn.
Có nên sử dụng thuốc đặt trĩ liên tục trong thời gian dài không?
Phần lớn thuốc đặt trĩ chỉ dùng trong đợt cấp ngắn ngày theo hướng dẫn của bác sĩ. Lạm dụng kéo dài có thể gây kích ứng niêm mạc trực tràng hoặc xuất hiện tác dụng phụ không mong muốn.
Người bị táo bón nặng cần lưu ý gì khi sử dụng thuốc đặt trĩ?
Nên uống nhiều nước, ăn nhiều chất xơ để làm mềm phân, đi đại tiện nhẹ nhàng trước khi đặt thuốc. Không cố gắng rặn mạnh hoặc nhét thuốc thô bạo khi hậu môn đang sưng nứt đau rát.
