Cách giảm đau rát họng hiệu quả không cần dùng kháng sinh

Chữa viêm họng không dùng kháng sinh là gì?

Viêm họng là phản ứng viêm xảy ra ở lớp niêm mạc lót phía sau cổ họng, thường bùng phát khi thời tiết chuyển mùa, độ ẩm không khí thay đổi hoặc khi cơ thể suy giảm sức đề kháng. Bệnh nhân thường cảm thấy ngứa rát, vướng víu khó chịu khi nuốt nước bọt, cổ họng đỏ ửng và có thể kèm theo mệt mỏi toàn thân.

Điều quan trọng cần hiểu đúng là có tới 80 phần trăm đến 90 phần trăm trường hợp viêm họng ở người lớn và trẻ em bắt nguồn từ các loại virus đường hô hấp thông thường chứ không phải do vi khuẩn. Trong những tình huống này, hệ thống miễn dịch tự nhiên của cơ thể hoàn toàn có khả năng tự đào thải mầm bệnh sau vài ngày. Do đó, mục tiêu chăm sóc chính là tập trung xoa dịu triệu chứng đau rát, giữ ẩm niêm mạc và nâng cao thể trạng, thay vì can thiệp bằng các thuốc đặc trị không cần thiết.

Lý do phần lớn các trường hợp đau họng không cần đến kháng sinh

Phần lớn các đợt viêm đường hô hấp trên và viêm họng cấp xuất phát từ sự tấn công của các chủng virus như rhinovirus, coronavirus hoặc virus cúm. Kháng sinh là nhóm thuốc chỉ có tác dụng ức chế hoặc tiêu diệt vi khuẩn, hoàn toàn không có hiệu lực chống lại virus.

Khi bị viêm họng do virus, việc tự ý mua và sử dụng kháng sinh không giúp giảm bớt cơn đau rát họng, không rút ngắn thời gian nhiễm bệnh mà còn mang lại nhiều nguy cơ. Người bệnh dễ gặp phải các tác dụng không mong muốn như rối loạn tiêu hóa, tiêu chảy, dị ứng thuốc. Nguy hiểm hơn, thói quen lạm dụng thuốc kháng sinh khi chưa có chỉ định từ bác sĩ chuyên khoa tai mũi họng sẽ làm gia tăng tình trạng kháng kháng sinh trong cộng đồng, khiến việc điều trị các bệnh nhiễm trùng vi khuẩn thực sự sau này trở nên vô cùng khó khăn.

Súc họng bằng nước muối sinh lý ấm giúp làm dịu niêm mạc

Súc họng đều đặn bằng dung dịch nước muối sinh lý nồng độ 0.9% là một trong những phương pháp hỗ trợ đơn giản nhưng mang lại hiệu quả rất cao. Nước muối ấm giúp sát khuẩn nhẹ nhàng, cuốn trôi bớt dịch nhầy ứ đọng, vi sinh vật và các chất gây viêm bám trên bề mặt họng.

Bên cạnh đó, dung dịch muối còn có tác dụng giảm phù nề mô niêm mạc họng nhờ cơ chế thẩm thấu, từ đó giúp người bệnh bớt cảm giác đau buốt và vướng víu khi nuốt. Để đạt hiệu quả tốt nhất, người bệnh nên súc họng từ 3 đến 4 lần mỗi ngày, đặc biệt là sau khi ngủ dậy và trước khi đi ngủ. Khi súc, cần ngửa nhẹ cổ ra sau để nước muối tiếp xúc sâu vào vùng hầu họng, tạo tiếng khò nhẹ trong vài giây rồi nhổ bỏ, không nên pha nước muối quá mặn vì dễ gây kích ứng thêm lớp niêm mạc đang tổn thương.

Bổ sung nước ấm và giữ ẩm đều đặn cho đường thở

Khi niêm mạc họng bị viêm, bề mặt đường thở rất dễ bị khô rát và kích ứng, khiến phản xạ ho xuất hiện nhiều hơn. Uống đủ lượng chất lỏng mỗi ngày, đặc biệt là nước lọc ấm, nước canh rau thanh đạm hoặc các loại trà hoa quả loãng giúp duy trì độ ẩm tự nhiên cho cổ họng, đồng thời làm loãng đờm đặc để cơ thể dễ đào thải ra ngoài hơn.

Bên cạnh việc uống nước ấm, người bệnh nên chủ động sử dụng máy tạo độ ẩm trong phòng ngủ hoặc hít thở hơi nước ấm từ bát nước sôi để cấp ẩm tức thì cho vùng niêm mạc đường hô hấp. Việc duy trì độ ẩm không khí phù hợp giúp hạn chế tình trạng khô niêm mạc họng do thở bằng miệng khi ngủ hoặc do bật điều hòa nhiệt độ quá thấp trong thời gian dài.

Sử dụng mật ong và các nguyên liệu thiên nhiên lành tính

Mật ong nguyên chất từ lâu đã được sử dụng như một liệu pháp tự nhiên hỗ trợ giảm kích ứng và xoa dịu vùng họng bị tổn thương. Với độ sánh tự nhiên, mật ong bao phủ một lớp màng bảo vệ mỏng lên niêm mạc, làm giảm cảm giác cọ xát gây đau khi nuốt thức ăn hoặc nước bọt. Ngoài ra, mật ong còn chứa các hợp chất chống oxy hóa và có đặc tính kháng khuẩn dịu nhẹ.

Người bệnh có thể ngậm trực tiếp một thìa cà phê mật ong nhỏ hoặc hòa tan cùng một cốc nước ấm, có thể kết hợp thêm vài giọt nước cốt chanh tươi hoặc một nhánh gừng đập dập. Gừng và quất chưng đường phèn cũng là những lựa chọn dân gian lành tính, giúp kích thích tiết nước bọt tự nhiên và làm ấm họng rất tốt. Cần đặc biệt chú ý không dùng mật ong cho trẻ nhỏ dưới một tuổi vì hệ tiêu hóa của trẻ chưa hoàn thiện, có nguy cơ ngộ độc botulism.

Chế độ nghỉ ngơi và dinh dưỡng hợp lý giúp phục hồi nhanh

Hệ miễn dịch của cơ thể cần nhiều năng lượng để chống lại các tác nhân gây nhiễm trùng và phục hồi tổn thương niêm mạc. Do đó, việc nghỉ ngơi đầy đủ, ngủ đủ giấc và hạn chế nói to hoặc nói liên tục trong nhiều giờ là cách rất quan trọng giúp cổ họng nhanh chóng hồi phục.

Về chế độ dinh dưỡng, người bệnh nên ưu tiên các món ăn mềm, lỏng, dễ nuốt và còn ấm như cháo thịt băm, súp gà hoặc canh rau củ nấu nhừ. Cần tránh tuyệt đối các món ăn cứng giòn, đồ chiên rán nhiều dầu mỡ, gia vị quá cay nóng hoặc đồ uống có đá lạnh vì chúng có thể cọ xát gây trầy xước và kích ứng niêm mạc họng nặng hơn. Ngoài ra, người bệnh cũng nên kiêng rượu bia, cà phê và khói thuốc lá để tránh làm khô và suy giảm khả năng tự bảo vệ của đường hô hấp.

Lưu ý an toàn

Các biện pháp chăm sóc tại nhà chỉ phù hợp cho những trường hợp viêm họng nhẹ do cảm lạnh hoặc virus thông thường. Người bệnh không được tự ý mua thuốc kháng sinh hoặc dùng lại đơn thuốc cũ của người khác. Nếu xuất hiện các dấu hiệu nghiêm trọng như khó thở, nuốt nghẹn không uống được nước, há miệng khó khăn, sốt cao liên tục không hạ, đau họng dữ dội một bên hoặc ho ra máu, cần đến ngay cơ sở y tế có chuyên khoa tai mũi họng để được bác sĩ thăm khám và điều trị kịp thời.

Tóm tắt

Phần lớn cơn đau rát họng đều do virus và có thể tự cải thiện tốt bằng các biện pháp chăm sóc tại nhà mà không cần đến thuốc kháng sinh. Việc lắng nghe cơ thể, nghỉ ngơi, giữ ẩm vùng họng và thăm khám bác sĩ kịp thời khi xuất hiện dấu hiệu bất thường là cách an toàn nhất để bảo vệ sức khỏe hệ hô hấp.