Gợi ý cách chăm sóc và làm dịu viêm họng amidan tại nhà

Viêm họng amidan tại nhà là gì?

Viêm họng amidan là hiện tượng tổn thương viêm xảy ra đồng thời hoặc kế tiếp nhau tại niêm mạc hầu họng và các tổ chức lympho thuộc vòng Waldeyer, đặc biệt là hai khối amidan khẩu cái. Tình trạng này phần lớn khởi phát sau khi cơ thể bị tấn công bởi các chủng virus đường hô hấp thông thường hoặc do một số vi khuẩn như liên cầu khuẩn nhóm A, kèm theo tác động của các yếu tố thuận lợi như thời tiết thay đổi đột ngột, môi trường sống ô nhiễm hoặc sức đề kháng suy giảm.

Khi amidan sưng viêm, người bệnh thường đối diện với triệu chứng nuốt vướng, nuốt rát buốt, cảm giác khô khốc ở cổ họng, hơi thở có mùi và có thể kèm theo sốt nhẹ hoặc hắt hơi sổ mũi. Các biện pháp chăm sóc tại nhà chủ yếu tập trung vào mục tiêu bảo vệ niêm mạc, làm sạch dịch nhầy ứ đọng và nâng cao thể trạng, giúp người bệnh cảm thấy dễ chịu hơn trong khi cơ thể đang kiểm soát đợt viêm cấp tính.

Súc họng bằng nước muối sinh lý để làm sạch bề mặt amidan

Súc miệng và khò họng bằng dung dịch nước muối sinh lý nồng độ không phẩy chín phần trăm là một trong những bước chăm sóc nền tảng khi cổ họng bị kích ứng. Dung dịch muối đẳng trương hỗ trợ làm dịu bề mặt niêm mạc đang sưng đỏ, làm loãng dịch nhầy và rửa trôi bớt vi sinh vật bám ở các hốc amidan.

Khi thực hiện, người bệnh nên ngửa nhẹ cổ ra sau và khò nhẹ để dung dịch tiếp xúc sâu vào thành sau họng cùng hai bên amidan trong khoảng ba mươi giây trước khi nhổ ra ngoài. Thao tác này nên thực hiện từ hai đến ba lần mỗi ngày sau bữa ăn và trước khi đi ngủ. Cần tránh tự pha nước muối quá mặn tại nhà vì nồng độ muối cao dễ gây hút nước tế bào, khiến niêm mạc họng thêm khô rát và tổn thương nặng hơn.

Bổ sung đủ nước ấm và các thức uống dịu nhẹ hàng ngày

Cung cấp đầy đủ lượng nước cho cơ thể giúp duy trì độ ẩm tự nhiên cho lớp biểu mô lót đường hô hấp, tạo điều kiện thuận lợi cho hệ miễn dịch hoạt động. Khi bị viêm amidan, người bệnh thường có cảm giác đau buốt khi nuốt nên dễ lơ là việc uống nước, dẫn đến tình trạng khô miệng và tăng cảm giác rát buốt.

Uống từng ngụm nhỏ nước ấm đều đặn trong ngày giúp giảm bớt kích ứng tại chỗ. Người bệnh có thể dùng nước ấm pha một lượng nhỏ mật ong nguyên chất để tạo lớp màng bảo vệ niêm mạc họng, hoặc dùng trà hoa cúc ấm để tạo cảm giác dễ chịu. Lưu ý không dùng mật ong cho trẻ dưới một tuổi. Bên cạnh đó, nên tránh các loại nước uống quá nóng, nước đá lạnh nhiều hoặc đồ uống chứa caffeine vì chúng có thể làm nặng thêm tình trạng mất nước và đau họng.

Điều chỉnh thực đơn với các món mềm và lỏng dễ nuốt

Chế độ dinh dưỡng đóng vai trò trực tiếp trong việc giảm thiểu sang chấn cơ học lên các khối amidan đang viêm tấy. Người bệnh nên ưu tiên các món ăn mềm, lỏng, dễ nuốt như cháo loãng, súp thịt băm, canh hầm rau củ hoặc sinh tố tươi không ướp lạnh. Các món ăn này vừa cung cấp năng lượng và vi chất dinh dưỡng cần thiết, vừa hạn chế tối đa cảm giác ma sát đau nhức mỗi lần nuốt thức ăn.

Đồng thời, cần tạm thời kiêng các thực phẩm thô ráp, cứng giòn như đồ chiên rán, bánh quy, các loại hạt hoặc đồ ăn nhiều gia vị cay nóng như tiêu, ớt. Thực phẩm có tính acid cao như cam, chanh chua cũng có thể gây xót rát khi tiếp xúc trực tiếp với vùng niêm mạc họng đang tổn thương. Chia nhỏ khẩu phần thành nhiều bữa trong ngày giúp người bệnh dễ dàng hấp thu dinh dưỡng mà không bị quá tải khi nuốt.

Giữ độ ẩm không khí trong phòng ngủ và xông hơi ấm

Không khí khô hanh trong phòng điều hòa hoặc vào thời điểm chuyển mùa có thể làm khô chất nhầy tự nhiên, khiến vùng họng bị kích thích liên tục và gây ra các cơn ho khan làm đau rát amidan. Việc sử dụng máy tạo ẩm phun sương trong phòng ngủ giúp duy trì độ ẩm không khí ở mức dễ chịu, tạo sự thông thoáng cho đường thở suốt đêm.

Bên cạnh đó, việc xông mũi họng bằng hơi nước ấm trong năm đến mười phút có thể hỗ trợ làm loãng dịch nhầy đường hô hấp trên và giảm cảm giác nghẹt mũi kèm theo. Người bệnh cần giữ cho không gian sống sạch sẽ, thoáng mát, thường xuyên vệ sinh chăn gối và tránh xa khói thuốc lá, bụi bẩn hay hóa chất tẩy rửa nồng gắt trong suốt quá trình hồi phục.

Nghỉ ngơi hợp lý và sử dụng thuốc hỗ trợ giảm đau an toàn

Khi cơ thể phản ứng với tình trạng viêm nhiễm tại hầu họng, hệ thống miễn dịch cần rất nhiều năng lượng để kiểm soát quá trình này. Nghỉ ngơi đầy đủ và ngủ đủ giấc giúp cơ thể phục hồi thể lực nhanh chóng. Người bệnh nên hạn chế nói to, tránh la hét hoặc nói liên tục trong thời gian dài để các cơ vùng thanh quản và mô liên kết quanh họng không bị căng thẳng quá mức.

Trong trường hợp cảm giác đau rát họng gây khó chịu nhiều hoặc kèm theo sốt nhẹ, người bệnh có thể tham khảo ý kiến của dược sĩ hoặc bác sĩ để sử dụng các loại thuốc giảm đau hạ sốt không kê đơn thông thường như paracetamol hoặc ibuprofen. Việc dùng thuốc cần tuân thủ đúng khoảng cách liều và đối tượng sử dụng, tuyệt đối không tự ý phối hợp nhiều loại thuốc cùng nhóm để tránh nguy cơ quá liều gây hại cho gan và dạ dày.

Lưu ý an toàn

Các phương pháp chăm sóc tại nhà chỉ mang tính chất hỗ trợ giảm nhẹ cảm giác khó chịu và không thể thay thế cho các can thiệp y tế chuyên sâu khi viêm họng amidan có nguyên nhân do vi khuẩn. Người bệnh tuyệt đối không được tự ý tìm mua thuốc kháng sinh để uống mà không có đơn thuốc của bác sĩ chuyên khoa. Không tự dùng que nhọn hoặc dụng cụ để cạo gạt mủ trên amidan vì dễ gây loét sâu, chảy máu và nhiễm trùng lan rộng. Nếu các triệu chứng không thuyên giảm sau ba ngày hoặc xuất hiện tình trạng khó thở, người bệnh cần đến bệnh viện ngay lập tức.

Tóm tắt

Chăm sóc tại nhà đóng vai trò hỗ trợ kiểm soát cảm giác khó chịu và giúp niêm mạc họng phục hồi tốt hơn khi bị viêm amidan. Tuy nhiên các biện pháp này không thay thế được chẩn đoán chuyên khoa tai mũi họng. Khi tình trạng đau rát kéo dài hoặc xuất hiện dấu hiệu bất thường, người bệnh cần đến cơ sở y tế để được thăm khám và hướng dẫn điều trị phù hợp.