Cách chữa trào ngược dạ dày mất ngủ vào ban đêm và biện pháp cải thiện giấc ngủ

Trào ngược dạ dày mất ngủ ban đêm là gì?

Hiện tượng trào ngược dạ dày mất ngủ vào ban đêm xảy ra khi lượng axit dịch vị cùng các chất chứa trong dạ dày trào ngược lên thực quản trong thời gian nghỉ ngơi, dẫn tới tình trạng gián đoạn giấc ngủ hoặc mất ngủ kéo dài. Ban đêm là thời điểm cơ thể ở trạng thái tĩnh, phản xạ nuốt giảm sút và lượng nước bọt tiết ra ít hơn so với ban ngày, làm suy giảm khả năng trung hòa axit tự nhiên của lòng thực quản. Khi niêm mạc thực quản bị kích thích bởi axit dịch vị, người bệnh thường xuyên cảm thấy đau tức vùng ngực, ợ chua, khé cổ, nghẹn thở hoặc ho từng cơn dữ dội. Điều này không chỉ gây khó khăn cho việc bắt đầu giấc ngủ mà còn khiến bệnh nhân thường xuyên giật mình thức giấc giữa đêm, dần dần hình thành tâm lý căng thẳng, mệt mỏi và suy nhược cơ thể khi thức dậy vào sáng hôm sau.

Mối liên hệ giữa trào ngược dạ dày thực quản và tình trạng mất ngủ ban đêm

Khi cơ thể chuyển sang trạng thái nằm ngang, tác dụng nâng đỡ tự nhiên của trọng lực bị triệt tiêu, khiến dịch axit và enzym tiêu hóa từ dạ dày dễ dàng tràn ngược vào lòng thực quản. Tình trạng này kéo theo các phản xạ co thắt, cảm giác nóng rát vùng sau xương ức, đắng miệng và ho hắt từng cơn. Nhiều người bệnh đột ngột tỉnh giấc trong trạng thái hoảng hốt, tim đập nhanh do luồng dịch vị kích thích niêm mạc đường hô hấp trên.

Nếu hiện tượng này lặp đi lặp lại nhiều lần trong tuần, chu kỳ ngủ tự nhiên sẽ bị phân mảnh nghiêm trọng. Sự lo âu về cơn trào ngược xuất hiện mỗi khi đêm xuống càng kích thích hệ thần kinh giao cảm, làm tăng tiết dịch vị axit dạ dày và biến mất ngủ thành vòng luẩn quẩn mạn tính.

Biện pháp cải thiện tư thế nằm ngủ nhằm ngăn dịch vị trào ngược

Điều chỉnh tư thế nằm là biện pháp cơ học đem lại hiệu quả tức thì trong việc ngăn chặn dòng dịch vị dịch chuyển ngược dòng. Người bệnh nên nâng cao toàn bộ phần đầu và ngực từ 15 đến 20 centimet bằng gối chống trào ngược chuyên dụng hình nêm, tránh việc chỉ kê thêm nhiều gối mềm dưới đầu vì tư thế gập cổ có thể làm tăng áp lực ổ bụng.

Bên cạnh đó, thói quen nằm nghiêng sang bên trái được chứng minh giúp giữ cho điểm nối giữa dạ dày và thực quản luôn nằm cao hơn bề mặt dịch tiêu hóa. Tư thế này giảm thiểu đáng kể số đợt trào ngược ban đêm, bảo vệ niêm mạc thực quản không bị bỏng rát và hạn chế các cơn thức giấc bất chợt. Người bệnh cũng nên chọn trang phục ngủ rộng rãi, tránh thắt lưng chặt gây chèn ép lên dạ dày.

Thay đổi thói quen ăn uống buổi tối giúp bảo vệ giấc ngủ

Khoảng cách giữa bữa ăn tối và giờ đi ngủ đóng vai trò quyết định đến áp lực bên trong lòng dạ dày suốt đêm. Người bệnh cần hoàn thành bữa ăn cuối cùng trong ngày trước giờ đi ngủ ít nhất 3 đến 4 tiếng để dạ dày kịp tiêu hóa phần lớn lượng thức ăn. Cần hạn chế các món ăn nhiều chất béo, món chiên xào ngập dầu, gia vị cay nóng và các món ăn chế biến sẵn vì chúng làm chậm quá trình tháo rỗng dạ dày.

Ngoài ra, nên loại bỏ hoàn toàn thói quen sử dụng rượu bia, cà phê, trà đặc, đồ uống có gas hoặc sô cô la vào buổi chiều muộn và buổi tối. Những thực phẩm này vừa gây giãn cơ thắt thực quản dưới, vừa kích thích thần kinh trung ương gây khó đi vào giấc ngủ sâu. Một bữa tối thanh đạm với lượng thức ăn vừa phải sẽ giúp hệ tiêu hóa được nghỉ ngơi khi đêm về.

Xây dựng thói quen thư giãn buổi tối để ổn định hệ thần kinh và dạ dày

Một số thói quen thư giãn nhẹ nhàng trước giờ ngủ giúp xoa dịu hệ thần kinh thực vật, từ đó giảm co thắt dạ dày và hạn chế tăng tiết axit dịch vị. Các bài tập hít thở sâu bằng cơ hoành, ngồi thiền thư giãn hoặc nghe nhạc nhẹ khoảng 15 đến 20 phút trước khi ngủ có thể giúp cơ thể chuyển dần sang trạng thái nghỉ ngơi ổn định.

Người bệnh cũng có thể nhấp vài ngụm nước ấm hoặc sử dụng một tách trà hoa cúc ấm loãng không đường vào đầu buổi tối để làm dịu cảm giác cồn cào ở dạ dày. Tránh tập thể dục cường độ mạnh, xem tivi hoặc sử dụng điện thoại thông minh ngay sát giờ đi ngủ vì ánh sáng xanh và sự hưng phấn thần kinh sẽ khiến tình trạng mất ngủ trở nên trầm trọng hơn.

Vai trò của thăm khám chuyên khoa tiêu hóa và điều trị y khoa phù hợp

Nếu các thay đổi về lối sống không mang lại hiệu quả rõ rệt sau vài tuần hoặc triệu chứng trào ngược tiếp tục phá vỡ giấc ngủ, người bệnh cần đến cơ sở y tế để được thăm khám bởi bác sĩ chuyên khoa tiêu hóa. Tùy thuộc vào mức độ tổn thương viêm trợt thực quản, bác sĩ có thể chỉ định các nhóm thuốc chuyên biệt như thuốc ức chế bơm proton, thuốc kháng thụ thể H2 hoặc thuốc trung hòa axit dịch vị kết hợp thuốc bảo vệ niêm mạc.

Người bệnh tuyệt đối không tự ý mua các loại thuốc an thần, thuốc bình thần hay thuốc ngủ để giải quyết tình trạng khó ngủ do trào ngược. Những hoạt chất này có nguy cơ làm giãn cơ thắt thực quản dưới nhiều hơn, khiến luồng axit trào ngược tự do vào đường thở mà phản xạ nuốt hoặc thức tỉnh bảo vệ của cơ thể bị ức chế, dẫn tới nguy cơ biến chứng viêm phổi hít nguy hiểm.

Lưu ý an toàn

Mọi thông tin trong bài viết chỉ mang tính chất tham khảo kiến thức y học phổ thông, không thay thế cho việc chẩn đoán hoặc phác đồ điều trị của nhân viên y tế. Người bệnh không được tự ý mua thuốc kháng axit, thuốc ức chế tiết dịch vị hay thuốc an thần để tự điều trị tại nhà khi chưa có ý kiến của bác sĩ chuyên khoa. Cần đi khám ngay nếu xuất hiện triệu chứng nuốt nghẹn, nôn ra máu, phân có màu đen hoặc sút cân bất thường.

Tóm tắt

Trào ngược dạ dày gây mất ngủ ban đêm là vấn đề sức khỏe thường gặp nhưng hoàn toàn có thể cải thiện khi kiên trì điều chỉnh nếp sinh hoạt và tuân thủ phác đồ y khoa. Người bệnh không nên tự ý chịu đựng hoặc lạm dụng thuốc ngủ nhằm giải quyết nhanh cơn khó chịu. Thăm khám sớm với bác sĩ chuyên khoa tiêu hóa giúp tìm đúng nguyên nhân, bảo vệ niêm mạc thực quản và khôi phục nhịp ngủ tự nhiên an toàn.