Mách bạn cách chữa khô mắt hiệu quả và bảo vệ thị lực đúng cách
Nội dung chỉ cung cấp thông tin tham khảo, không thay thế chẩn đoán, khám hoặc điều trị của người hành nghề y tế. Không tự ý dùng, ngừng hoặc thay đổi thuốc dựa trên bài viết.
Cảm giác cộm rát như có cát trong mắt, ngứa ngáy, mỏi mắt và nhìn mờ thoáng qua là những phiền toái thường gặp ở người bị khô mắt. Tình trạng này xuất hiện khi lượng nước mắt tiết ra không đủ hoặc chất lượng màng phim nước mắt bị mất cân bằng, khiến bề mặt nhãn cầu không được bôi trơn và bảo vệ liên tục.
Nhiều người có thói quen tự mua các loại thuốc nhỏ mắt giảm đỏ cấp tốc mà không biết rằng việc lạm dụng có thể khiến mắt càng khô và kích ứng nhiều hơn. Hiểu đúng căn nguyên và áp dụng các cách chữa khô mắt an toàn, phối hợp giữa chăm sóc tại chỗ và điều chỉnh lối sống sẽ giúp phục hồi màng ẩm tự nhiên, bảo vệ giác mạc và đem lại cảm giác dễ chịu bền vững cho đôi mắt.
Cách chữa khô mắt là gì?
Khô mắt là hội chứng xảy ra khi tuyến lệ giảm sản xuất nước mắt hoặc do nước mắt bay hơi quá nhanh, dẫn đến tổn thương vi thể trên bề mặt giác mạc và kết mạc. Màng phim nước mắt bình thường cấu tạo gồm ba lớp là lớp nhầy, lớp nước và lớp mỡ lipid, phối hợp nhịp nhàng để giữ ẩm, cung cấp dưỡng chất và loại bỏ dị vật. Khi một trong ba lớp này bị suy giảm chức năng, đặc biệt là sự rối loạn bài tiết dầu của tuyến bờ mi, mắt sẽ nhanh chóng bị khô rát. Những đối tượng thường xuyên làm việc trước màn hình máy tính, người lớn tuổi, phụ nữ sau mãn kinh, người sử dụng kính áp tròng hoặc sinh hoạt trong môi trường máy lạnh kéo dài là nhóm có nguy cơ cao gặp phải tình trạng này.
Sử dụng nước mắt nhân tạo và dung dịch bôi trơn nhãn cầu phù hợp
Nước mắt nhân tạo là giải pháp ban đầu phổ biến giúp bổ sung độ ẩm tức thì cho bề mặt nhãn cầu. Các chế phẩm dạng dung dịch lỏng thường phù hợp ban ngày vì không làm mờ tầm nhìn, trong khi dạng gel hoặc mỡ tra mắt giữ ẩm lâu hơn nên thích hợp dùng trước khi đi ngủ. Khi chọn dung dịch nhỏ mắt, người bệnh nên ưu tiên các sản phẩm không chứa chất bảo quản, đặc biệt khi cần nhỏ mắt nhiều lần trong ngày. Việc lạm dụng các loại thuốc nhỏ mắt chứa chất co mạch hoặc corticoid để giảm đỏ mắt nhanh có thể gây tổn thương giác mạc nghiêm trọng nếu không có chỉ định từ bác sĩ chuyên khoa mắt.
Chườm ấm và vệ sinh bờ mi để cải thiện lớp màng lipid nước mắt
Tuyến bờ mi meibomian đảm nhiệm vai trò tiết lớp dầu lipid ngăn màng nước mắt bốc hơi. Khi tuyến này bị tắc nghẽn, bề mặt mắt sẽ nhanh chóng bị khô ráp dù nước mắt vẫn được tiết ra. Phương pháp chườm ấm mí mắt bằng khăn sạch nhúng nước ấm khoảng bốn mươi độ C trong năm đến mười phút mỗi ngày giúp làm tan dầu ứ đọng. Sau khi chườm, dùng tăm bông hoặc gạc sạch mát xa nhẹ nhàng dọc theo bờ mi từ gốc chân mi ra phía ngoài để giải phóng dịch nhờn bị tắc. Việc vệ sinh mí mắt thường xuyên còn giúp hạn chế viêm bờ mi và giảm nguy cơ nhiễm trùng tại mắt.
Điều chỉnh thói quen sử dụng thiết bị điện tử và thời gian chớp mắt
Khi nhìn chăm chú vào màn hình máy tính hoặc điện thoại, tần suất chớp mắt tự nhiên giảm tới một nửa, làm màng phim nước mắt không được trải đều. Áp dụng quy tắc hai mươi hai mươi hai mươi, tức sau mỗi hai mươi phút làm việc hãy nhìn xa khoảng sáu mét trong vòng hai mươi giây, là biện pháp thư giãn mắt hữu hiệu. Người làm việc văn phòng nên chủ động chớp mắt chậm và sâu, đặt màn hình thấp hơn tầm mắt khoảng mười đến mười lăm độ để giảm diện tích bề mặt nhãn cầu tiếp xúc với không khí. Đồng thời, hạn chế để quạt hay luồng gió máy lạnh thổi trực diện vào vùng mặt.
Bổ sung dinh dưỡng thiết yếu và duy trì độ ẩm cho cơ thể
Chế độ ăn giàu axit béo omega ba giúp tăng cường chất lượng lớp dầu của màng phim nước mắt và giảm viêm mạn tính trên bề mặt nhãn cầu. Các thực phẩm như cá hồi, cá trích, hạt lanh, hạt chia và quả óc chó là nguồn dưỡng chất dồi dào nên bổ sung vào thực đơn mỗi tuần. Cùng với đó, uống đủ nước mỗi ngày là yếu tố nền tảng giữ ẩm cho toàn bộ cơ thể, bao gồm cả tuyến lệ. Người gặp tình trạng khô mắt cũng nên chú ý bổ sung vitamin A qua các loại rau củ quả màu cam, đỏ hoặc xanh đậm để bảo vệ biểu mô giác mạc khỏe mạnh.
Thăm khám chuyên khoa mắt khi triệu chứng kéo dài hoặc trở nặng
Nếu tình trạng khô mắt kèm theo đau nhức, đỏ mắt kéo dài, sợ ánh sáng chói hoặc suy giảm thị lực rõ rệt, người bệnh cần đến bệnh viện mắt hoặc cơ sở nhãn khoa để thăm khám. Bác sĩ chuyên khoa mắt có thể thực hiện các kiểm tra chuyên sâu như đo thời gian vỡ màng phim nước mắt, nhuộm giác mạc hoặc kiểm tra chức năng tuyến bờ mi để xác định chính xác nguyên nhân. Tùy thuộc vào mức độ tổn thương, bác sĩ có thể chỉ định thuốc kháng viêm chuyên biệt, nút điểm lệ tạm thời hoặc các liệu pháp ánh sáng xung nhiệt để phục hồi chức năng bài tiết nước mắt tự nhiên.
Lưu ý an toàn
Không tự ý mua hoặc sử dụng các loại thuốc nhỏ mắt chứa hoạt chất co mạch hoặc corticoid khi chưa có chỉ định và theo dõi của bác sĩ chuyên khoa mắt vì nguy cơ tăng nhãn áp và đục thủy tinh thể. Tuyệt đối không dùng các mẹo dân gian truyền miệng như đắp lá cây, xông hơi tinh dầu nóng trực tiếp vào mắt để tránh bỏng rát giác mạc và bội nhiễm vi khuẩn. Mọi thông tin chăm sóc chỉ mang tính tham khảo, người bệnh cần đi khám chuyên khoa mắt nếu triệu chứng không thuyên giảm.
Tóm tắt
Khô mắt là tình trạng phổ biến nhưng hoàn toàn có thể kiểm soát tốt nếu kết hợp chăm sóc tại chỗ, điều chỉnh thói quen làm việc và thăm khám nhãn khoa định kỳ. Chủ động bảo vệ đôi mắt từ những thay đổi nhỏ mỗi ngày là giải pháp bền vững nhất giúp duy trì thị lực sáng khỏe và ngăn ngừa các biến chứng giác mạc lâu dài.
Nguồn tham khảo
- Ophthalmology in Russia: The Complex Treatment Algorithm for Dry Eye Syndrome with Meibomian Gland Dysfunction. Combination of Intense Pulsed Light (IPL) with Eyelid Hygiene and Artificial Tears
- International Journal of Ophthalmology: Comparison of anti-inflammatory effects of intense pulsed light with tobramycin/dexamethasone plus warm compress on dry eye associated meibomian gland dysfunction
FAQ – Câu hỏi thường gặp
Có nên nhỏ nước mắt nhân tạo thường xuyên khi bị khô mắt không?
Nước mắt nhân tạo không chứa chất bảo quản có thể dùng nhiều lần trong ngày theo nhu cầu. Loại chứa chất bảo quản nên hạn chế dùng quá bốn lần mỗi ngày để tránh gây kích ứng thêm bề mặt giác mạc.
Tại sao bị khô mắt nhưng mắt vẫn hay chảy nước mắt sống?
Khô mắt kéo dài làm tổn thương hàng rào bảo vệ tự nhiên của nhãn cầu, khiến mắt phản xạ tiết nước mắt nhiều hơn để bôi trơn. Tuy nhiên, lượng nước mắt này thiếu thành phần nhầy và mỡ nên bốc hơi rất nhanh.
Người bị khô mắt có nên tiếp tục đeo kính áp tròng không?
Đeo kính áp tròng làm giảm lượng oxy cung cấp cho giác mạc và tăng tốc độ bay hơi màng phim nước mắt. Khi đang có đợt khô mắt cấp, nên tạm ngưng dùng kính và ưu tiên đeo kính gọng thông thường.
Chườm ấm mí mắt có thực sự giúp giảm khô mắt không?
Nhiệt độ ấm kết hợp mát xa nhẹ nhàng giúp làm lỏng lớp dầu ứ đọng tại tuyến bã mi mắt, hỗ trợ lớp mỡ của màng nước mắt tiết ra đều hơn và giảm tốc độ bay hơi nước mắt tự nhiên.
Khô mắt kéo dài có thể chữa khỏi dứt điểm hoàn toàn không?
Khô mắt nhẹ có thể cải thiện tốt nhờ thay đổi thói quen và dùng dung dịch bôi trơn. Trường hợp nặng hoặc do viêm nhiễm mạn tính cần điều trị chuyên khoa để kiểm soát triệu chứng và phòng ngừa viêm loét giác mạc.
