Các cách chống say tàu xe hiệu quả và an toàn khi di chuyển

Cách chống say tàu xe là gì?

Say tàu xe về mặt y học xuất phát từ sự mất đồng bộ cảm giác giữa cơ quan tiền đình ở tai trong, thị giác và cảm thụ bản thể. Khi cơ thể ngồi yên trên một phương tiện đang chuyển động, mắt có thể nhìn thấy nội thất xe đứng yên nhưng ốc tai tiền đình lại cảm nhận được gia tốc, độ nghiêng và rung lắc. Sự mâu thuẫn tín hiệu này được truyền về não bộ, khiến hệ thần kinh phản ứng bằng các cơ chế tự vệ như kích thích phó giao cảm, gây tiết nước bọt, vã mồ hôi, co thắt dạ dày và nôn mửa. Mức độ say xe phụ thuộc vào độ nhạy cảm của hệ tiền đình ở từng cá nhân, tình trạng sức khỏe tâm lý, độ tuổi cũng như mức độ thông thoáng của môi trường di chuyển.

Lựa chọn vị trí ngồi thông thoáng và ít rung lắc

Vị trí ngồi trên phương tiện quyết định trực tiếp đến mức độ rung lắc mà cơ thể phải chịu đựng. Khi đi ô tô, bạn nên ưu tiên ngồi ghế đầu cạnh tài xế hoặc các hàng ghế phía trước. Nếu di chuyển bằng xe khách lớn, vị trí giữa thân xe ngay trục bánh trước thường có độ cân bằng tốt nhất. Đối với tàu hỏa, nên chọn toa giữa và ngồi cùng hướng chuyển động của tàu; còn khi đi máy bay, khu vực ghế gần cánh là nơi ít dao động nhất.

Việc ngồi ở vị trí ít rung xóc giúp hệ thống tiền đình ở tai trong ít bị kích thích quá mức, nhờ đó giảm bớt cảm giác chao đảo và buồn nôn suốt hành trình.

Cố định tầm mắt về phía trước và hạn chế dùng thiết bị điện tử

Sự xung đột giữa mắt nhìn thấy hình ảnh tĩnh bên trong xe và cảm giác chuyển động từ tai trong là nguyên nhân chính gây say xe. Do đó, bạn nên hướng tầm mắt ra xa về phía đường chân trời hoặc các cảnh vật cố định phía trước thay vì nhìn cảnh vật lướt nhanh hai bên cửa sổ.

Tuyệt đối tránh cúi đầu đọc sách báo, xem tài liệu hoặc lướt điện thoại di động khi xe đang di chuyển. Hoạt động này khiến não bộ nhận thêm nhiều tín hiệu mâu thuẫn, làm triệu chứng chóng mặt và buồn nôn xuất hiện nhanh và trầm trọng hơn.

Giữ không khí lưu thông và thực hành hít thở sâu

Không gian ngột ngạt và mùi xăng dầu, mùi máy lạnh nồng nặc là những yếu tố kích thích mạnh mẽ phản xạ nôn. Nếu điều kiện thời tiết cho phép, bạn có thể hạ cửa kính xe một khoảng nhỏ để đón gió tự nhiên và giúp không khí lưu thông thông thoáng.

Trong trường hợp phải bật điều hòa, hãy điều chỉnh cửa gió hướng thẳng vào mặt hoặc cơ thể nhưng không phả trực tiếp vào mắt. Kết hợp hít thở sâu, chậm rãi bằng mũi và thở ra bằng miệng sẽ giúp ổn định nhịp tim, thư giãn hệ thần kinh đối giao cảm và làm dịu cơn khó chịu.

Điều chỉnh chế độ ăn uống nhẹ nhàng trước chuyến đi

Tình trạng dạ dày ảnh hưởng rất lớn đến phản xạ nôn khi đi tàu xe. Khoảng một đến hai tiếng trước giờ khởi hành, bạn nên dùng một bữa ăn nhẹ, thanh đạm như bánh mì, cháo hoặc bánh quy giòn để dạ dày không bị rỗng.

Tránh để bụng quá đói vì dịch vị axit dư thừa dễ gây cồn cào, nhưng cũng không nên ăn quá no. Cần hạn chế các món ăn nhiều dầu mỡ, đồ chiên rán khó tiêu, các món quá chua cay và hoàn toàn tránh xa rượu, bia hoặc đồ uống có gas trước và trong suốt hành trình.

Sử dụng nguyên liệu tự nhiên như gừng tươi và vỏ quýt

Nhiều nguyên liệu tự nhiên có khả năng làm dịu đường tiêu hóa và xoa dịu thần kinh rất tốt. Gừng tươi chứa các hợp chất gingerol có tác dụng kháng nôn tự nhiên; bạn có thể ngậm một lát gừng mỏng, uống trà gừng ấm hoặc ngậm kẹo gừng trước khi xe chạy.

Bên cạnh đó, tinh dầu thơm từ vỏ cam, vỏ quýt hoặc lá bạc hà tươi có thể giúp lấn át mùi khó chịu trên xe. Đặt một mẩu vỏ quýt gần mũi và thi thoảng bóp nhẹ để giải phóng tinh dầu thơm mát sẽ tạo cảm giác sảng khoái, giảm căng thẳng nhanh chóng.

Cân nhắc dùng thuốc hoặc miếng dán chống say xe phù hợp

Đối với những người có cơ địa say xe nặng, việc sử dụng thuốc dự phòng là một giải pháp hữu ích. Các nhóm thuốc thường được áp dụng bao gồm thuốc kháng histamin thế hệ 1 như dimenhydrinate hoặc miếng dán chứa scopolamine tác động lên thụ thể thần kinh để ức chế kích thích tiền đình.

Các sản phẩm này cần được sử dụng trước khi khởi hành từ 30 đến 60 phút theo đúng thời gian khuyến cáo của nhà sản xuất. Tuyệt đối không tự ý kết hợp nhiều loại thuốc cùng lúc hoặc lạm dụng liều lượng để tránh nguy cơ tác dụng phụ như buồn ngủ sâu, khô miệng, nhìn mờ hoặc hạ huyết áp.

Lưu ý an toàn

Các loại thuốc và miếng dán chống say xe thường gây buồn ngủ, giảm phản xạ nên người lái xe hoặc vận hành máy móc tuyệt đối không được sử dụng. Phụ nữ mang thai, phụ nữ cho con bú, trẻ nhỏ và người mắc các bệnh mạn tính như tăng nhãn áp hay phì đại tuyến tiền liệt cần tham khảo kỹ ý kiến của bác sĩ hoặc dược sĩ trước khi dùng bất kỳ sản phẩm chống say xe nào.

Tóm tắt

Áp dụng linh hoạt các phương pháp thích hợp sẽ giúp chuyến đi trở nên nhẹ nhàng và thoải mái hơn. Người có cơ địa nhạy cảm nên chuẩn bị thể trạng tốt, giữ tâm lý thư giãn và chủ động phòng ngừa từ sớm. Khi cần dùng thuốc hỗ trợ, hãy luôn trao đổi với bác sĩ hoặc dược sĩ chuyên môn để bảo đảm an toàn cho sức khỏe.