Cách chăm sóc và xử trí viêm họng amidan an toàn
Nội dung chỉ cung cấp thông tin tham khảo, không thay thế chẩn đoán, khám hoặc điều trị của người hành nghề y tế. Không tự ý dùng, ngừng hoặc thay đổi thuốc dựa trên bài viết.
Viêm họng amidan là tình trạng viêm nhiễm phổ biến tại đường hô hấp trên, thường xuất hiện khi thời tiết chuyển mùa hoặc khi hệ miễn dịch suy giảm. Bệnh mang lại cảm giác đau rát cổ họng, nuốt đau, khàn tiếng và gây khó chịu trong việc ăn uống, sinh hoạt thường ngày.
Để xử trí tình trạng này một cách an toàn và nhanh hồi phục, người bệnh cần kết hợp giữa các phương pháp chăm sóc hỗ trợ tại nhà và điều trị y khoa phù hợp với từng nguyên nhân gây bệnh. Việc phân biệt rõ bản chất viêm nhiễm do virus hay vi khuẩn là yếu tố then chốt để áp dụng đúng biện pháp can thiệp.
Cách chữa viêm họng amidan là gì?
Viêm họng amidan thực chất là tình trạng viêm đồng thời niêm mạc họng và các khối amidan khẩu cái nằm ở hai bên vòm họng. Đây là tuyến phòng thủ lympho đầu tiên của cơ thể nhằm ngăn chặn các tác nhân gây bệnh từ đường hô hấp và đường tiêu hóa. Khi các tác nhân này tấn công vượt quá khả năng tự vệ của hệ miễn dịch, amidan và niêm mạc họng sẽ bị sưng đỏ, sung huyết, xuất tiết dịch hoặc hình thành các hốc mủ trắng.
Nguyên nhân gây bệnh phần lớn bắt nguồn từ các loại virus đường hô hấp như adenovirus, rhinovirus, virus cúm, và một phần do vi khuẩn, phổ biến nhất là liên cầu khuẩn nhóm A. Tùy thuộc vào tác nhân, biểu hiện có thể chỉ là đau rát họng nhẹ hoặc sốt cao kèm mệt mỏi toàn thân. Việc nhận diện đúng tính chất đợt viêm giúp người bệnh có hướng chăm sóc trúng đích, tránh lạm dụng thuốc không cần thiết.
Chăm sóc giảm nhẹ triệu chứng và giữ ẩm vùng họng tại nhà
Khi bị viêm họng amidan, cơ thể cần được nghỉ ngơi để hệ miễn dịch phục hồi. Người bệnh nên uống nhiều nước ấm mỗi ngày để giữ ẩm niêm mạc họng, hỗ trợ làm loãng chất nhầy và xoa dịu cảm giác đau rát cổ họng. Có thể sử dụng nước ấm pha mật ong cùng một chút chanh tươi để sát khuẩn tự nhiên và tạo cảm giác dễ chịu khi nuốt. Ngoài ra, việc dùng máy tạo độ ẩm trong phòng ngủ hoặc xông hơi mũi họng bằng tinh dầu tràm, bạc hà cũng giúp giảm nghẹt tắc đường thở. Người bệnh nên duy trì chế độ ăn lỏng, dễ tiêu như cháo gà, súp rau củ, tránh các món ăn cứng, nhiều góc cạnh hoặc thực phẩm cay nóng gây cọ xát tổn thương niêm mạc. Giữ ấm vùng cổ, ngực và tránh ngồi trực tiếp dưới luồng gió máy điều hòa cũng là yếu tố quan trọng giúp đẩy nhanh tốc độ hồi phục tự nhiên của cơ thể.
Vệ sinh khoang họng bằng dung dịch súc miệng sát khuẩn
Súc họng là bước làm sạch đơn giản nhưng mang lại hiệu quả cao trong việc ức chế vi sinh vật gây hại phát triển tại khoang miệng. Người bệnh nên dùng dung dịch nước muối sinh lý không phẩy chín phần trăm hoặc các loại nước súc họng sát khuẩn theo tư vấn y tế. Khi thực hiện, cần ngửa nhẹ cổ ra sau để dung dịch tiếp cận sâu vào vùng thành sau họng và bề mặt amidan, ngậm và khò nhẹ khoảng ba mươi giây trước khi nhổ ra. Nên thực hiện đều đặn từ hai đến ba lần mỗi ngày sau bữa ăn và trước khi đi ngủ. Bên cạnh đó, việc giữ vệ sinh răng miệng sạch sẽ, chải răng đúng cách và thay bàn chải đánh răng sau mỗi đợt viêm họng cũng giúp ngăn chặn vi khuẩn tái xâm nhập gây viêm nhiễm kéo dài hoặc tái phát nhiều lần.
Sử dụng thuốc giảm đau hạ sốt và viên ngậm hỗ trợ đúng cách
Trong giai đoạn cấp tính, các triệu chứng như sốt, đau họng dữ dội và nuốt vướng có thể gây kiệt sức. Việc dùng các thuốc giảm đau hạ sốt không kê đơn như paracetamol hoặc ibuprofen có thể giúp cải thiện sự khó chịu, tuy nhiên người bệnh cần tuân thủ hướng dẫn trên nhãn hoặc trao đổi với dược sĩ, tránh dùng quá liều quy định. Các loại viên ngậm thảo dược chứa tinh dầu tràm, bạc hà, keo ong cũng có tác dụng làm mát, gây tê nhẹ niêm mạc tại chỗ và giảm phản xạ ho tạm thời. Người bệnh tuyệt đối không tự ý mua và dùng kháng sinh hoặc thuốc chống viêm corticoid khi chưa có chẩn đoán xác định từ bác sĩ chuyên khoa, bởi phần lớn viêm họng amidan xuất phát từ virus và không đáp ứng với kháng sinh.
Thời điểm cần thăm khám y tế để phòng ngừa biến chứng nguy hiểm
Mặc dù nhiều trường hợp viêm họng amidan có thể tự khỏi, người bệnh không nên chủ quan nếu bệnh có xu hướng tiến triển nặng hơn. Cần nhanh chóng đến bệnh viện hoặc phòng khám tai mũi họng khi sốt cao liên tục không hạ, nuốt đau dữ dội đến mức không thể uống nước hoặc nuốt nước bọt, há miệng khó khăn, sưng to một bên hàm cổ, thở rít hoặc có biểu hiện khó thở. Đây có thể là dấu hiệu cảnh báo các biến chứng nguy hiểm như áp xe quanh amidan, áp xe thành sau họng hoặc viêm tấy lan tỏa vùng cổ. Bác sĩ sẽ tiến hành nội soi tai mũi họng, đánh giá tổn thương và chỉ định phác đồ điều trị phù hợp, an toàn, giúp ngăn ngừa biến chứng tim mạch, khớp hoặc thận có thể gặp do liên cầu khuẩn.
Lưu ý an toàn
Các thông tin trong bài viết mang tính chất tham khảo giáo dục sức khỏe và không thay thế cho chẩn đoán hay chỉ định y khoa trực tiếp từ bác sĩ. Người bệnh tuyệt đối không tự chẩn đoán, không tự mua kháng sinh hoặc thuốc kê đơn để điều trị tại nhà. Khi xuất hiện các dấu hiệu nghiêm trọng như khó thở, khó nuốt, đau dữ dội lan lên tai hoặc sốt cao kéo dài, cần nhanh chóng đến cơ sở y tế chuyên khoa tai mũi họng để được thăm khám và xử trí đúng hướng dẫn.
Tóm tắt
Viêm họng và viêm amidan phần lớn có thể thuyên giảm nếu được chăm sóc đúng cách và nghỉ ngơi hợp lý. Người bệnh không nên chủ quan tự dùng thuốc kháng sinh bừa bãi khi chưa có chỉ định. Hãy theo dõi sát diễn tiến triệu chứng và chủ động đến cơ sở y tế khi xuất hiện các dấu hiệu bất thường để bảo đảm an toàn.
Nguồn tham khảo
FAQ – Câu hỏi thường gặp
Viêm họng amidan thường kéo dài trong bao lâu thì khỏi?
Đa số các trường hợp viêm họng amidan do virus tự khỏi sau khoảng 5 đến 7 ngày nếu người bệnh nghỉ ngơi, giữ ấm và chăm sóc nâng đỡ thể trạng tốt. Với trường hợp do vi khuẩn, thời gian hồi phục phụ thuộc vào phác đồ điều trị của bác sĩ.
Súc miệng nước muối có giúp giảm sưng đau amidan không?
Nước muối sinh lý có tính kháng khuẩn nhẹ và làm sạch dịch nhầy niêm mạc. Súc họng bằng nước muối ấm từ 2 đến 3 lần mỗi ngày giúp giảm cảm giác sưng đau rát, hỗ trợ sát khuẩn vòm họng một cách an toàn và dịu nhẹ.
Có nên tự mua thuốc kháng sinh để uống khi bị đau họng không?
Không nên tự ý mua kháng sinh. Phần lớn viêm họng amidan do virus gây ra nên kháng sinh hoàn toàn không có tác dụng. Dùng sai thuốc còn gây nhờn thuốc và tác dụng phụ tiêu hóa. Chỉ dùng thuốc khi bác sĩ chẩn đoán nguyên nhân do vi khuẩn.
Bị viêm amidan nên ăn uống như thế nào để nhanh bình phục?
Khi cổ họng đau rát, nên ưu tiên các món mềm, lỏng như cháo loãng, súp dinh dưỡng, uống nhiều nước ấm và nước ép hoa quả tươi. Cần tránh thức ăn cay nóng, đồ chiên xào nhiều dầu mỡ, đồ quá lạnh và rượu bia để không kích ứng niêm mạc.
Trường hợp nào người bệnh cần xem xét cắt amidan?
Chỉ định cắt amidan chỉ được cân nhắc khi viêm tái phát quá nhiều lần trong năm, amidan phì đại gây khó thở khi ngủ hoặc gây áp xe quanh amidan. Bác sĩ chuyên khoa tai mũi họng sẽ thăm khám kỹ lưỡng trước khi đưa ra chỉ định phẫu thuật.
