Cách chăm sóc và xử trí khi trẻ sơ sinh bị đau mắt đỏ

Đau mắt đỏ ở trẻ sơ sinh là gì?

Đau mắt đỏ ở trẻ sơ sinh, trong thuật ngữ y khoa thường được gọi là viêm kết mạc sơ sinh, là tình trạng kết mạc mi và kết mạc nhãn cầu bị viêm nhiễm hoặc kích ứng trong vòng 4 tuần đầu sau sinh. Biểu hiện điển hình bao gồm tròng trắng mắt chuyển sang màu đỏ hoặc hồng nhạt, mí mắt sưng nề, trẻ chảy nước mắt nhiều và tiết dịch ghèn màu trắng, vàng hoặc xanh. Bé có thể bị đỏ một hoặc cả hai bên mắt, hay dụi mắt, quấy khóc và khó mở mắt sau giấc ngủ dài do dịch tiết khô dính mi lại. Hiện tượng này có thể khởi phát từ sự lây nhiễm vi sinh vật trong lúc chuyển dạ sinh thường, do phản ứng hóa học hoặc do đường dẫn lưu nước mắt chưa hoàn thiện. Do mắt trẻ sơ sinh đặc biệt nhạy cảm, bất kỳ biểu hiện đỏ mắt bất thường nào cũng cần được quan sát cẩn thận và đánh giá bởi nhân viên y tế.

Các nguyên nhân thường gặp gây đau mắt đỏ ở trẻ sơ sinh

Đau mắt đỏ ở giai đoạn sơ sinh có thể bắt nguồn từ nhiều nhóm nguyên nhân khác nhau. Phổ biến nhất là nhiễm khuẩn kết mạc qua đường sinh nở khi trẻ tiếp xúc với dịch tiết chứa vi khuẩn hoặc virus từ đường sinh dục của mẹ, chẳng hạn như Chlamydia trachomatis, lậu cầu Neisseria gonorrhoeae hoặc virus Herpes simplex. Những tác nhân này có khả năng gây viêm mủ cấp tính rất nguy hiểm nếu không được phát hiện sớm.

Bên cạnh đó, tắc tuyến lệ bẩm sinh cũng là một nguyên nhân thường gặp khiến nước mắt bị ứ đọng, tạo điều kiện thuận lợi cho vi khuẩn tích tụ làm mắt trẻ đổ ghèn liên tục và đỏ nhẹ quanh khóe mắt. Ngoài ra, việc mắt trẻ tiếp xúc với các dung dịch vệ sinh sơ sinh, thuốc nhỏ mắt sát khuẩn dự phòng hoặc khói bụi môi trường xung quanh cũng có thể dẫn đến hiện tượng viêm kết mạc kích ứng trong những ngày đầu đời.

Hướng dẫn vệ sinh mắt đúng cách cho trẻ sơ sinh tại nhà

Khi phát hiện mắt trẻ bị đỏ và đổ ghèn, việc thực hiện vệ sinh đúng cách là bước chăm sóc ban đầu quan trọng giúp giảm bớt khó chịu cho bé. Người chăm sóc cần rửa sạch tay bằng xà phòng sát khuẩn trước khi chạm vào vùng mắt của trẻ. Tiếp theo, sử dụng gạc y tế vô trùng hoặc bông gòn sạch thấm nước muối sinh lý natri clorid 0,9% ấm để lau nhẹ nhàng theo chiều từ khóe mắt trong ra đuôi mắt ngoài.

Cha mẹ cần lưu ý chỉ dùng mỗi miếng gạc cho một bên mắt và một lần lau duy nhất rồi bỏ đi, tuyệt đối không lau qua lại nhiều lần nhằm tránh lây nhiễm chéo giữa hai mắt hoặc tái nhiễm khuẩn. Nếu mắt bé tiết nhiều dịch dính chặt mí mắt sau khi ngủ dậy, hãy áp miếng gạc ẩm lên mắt bé trong vài giây để dịch mềm ra trước khi lau nhẹ, tránh chà xát mạnh gây trầy xước kết mạc hoặc giác mạc của trẻ.

Dấu hiệu cảnh báo nguy hiểm cần đưa trẻ đi khám ngay

Cấu trúc mắt của trẻ sơ sinh rất mỏng manh và dễ chịu tổn thương nặng nề nếu tình trạng viêm nhiễm không được kiểm soát kịp thời. Phụ huynh cần nhanh chóng đưa trẻ đến bệnh viện chuyên khoa mắt hoặc chuyên khoa nhi khi nhận thấy mí mắt bé sưng mọng, đỏ tấy nhiều hoặc mắt tiết nhiều dịch mủ màu vàng đặc hay xanh kèm mùi hôi.

Bên cạnh đó, nếu thấy giác mạc của trẻ bị mờ đục, trẻ có biểu hiện sợ ánh sáng, sốt, bỏ bú, ngủ li bì, quấy khóc liên tục hoặc tình trạng đỏ mắt không có dấu hiệu thuyên giảm sau 2 đến 3 ngày chăm sóc cơ bản, cha mẹ không được tự ý theo dõi thêm tại nhà. Việc chậm trễ trong can thiệp y tế đối với các dạng viêm kết mạc sơ sinh nguy hiểm có thể dẫn đến biến chứng viêm loét giác mạc, làm suy giảm thị lực vĩnh viễn của trẻ.

Lưu ý an toàn

Tuyệt đối không tự ý mua và sử dụng các loại thuốc nhỏ mắt chứa kháng sinh, thuốc nhỏ mắt chứa corticoid hoặc các bài thuốc dân gian truyền miệng để nhỏ vào mắt trẻ sơ sinh khi chưa có chỉ định từ bác sĩ. Không được nhỏ sữa mẹ hay đắp các loại lá thảo mộc vào mắt bé vì rất dễ gây kích ứng, bỏng biểu mô giác mạc và bội nhiễm vi khuẩn nặng. Đồng thời, giữ môi trường phòng ngủ sạch sẽ, giặt riêng khăn mặt và chăn gối của bé để phòng ngừa viêm nhiễm mắt tái diễn.

Tóm tắt

Đau mắt đỏ ở trẻ sơ sinh là tình trạng thường gặp nhưng tiềm ẩn nhiều rủi ro đối với thị lực non nớt của trẻ nếu không được phát hiện và can thiệp kịp thời. Việc cha mẹ chủ động theo dõi sát sao, vệ sinh mắt đúng kỹ thuật và đưa trẻ đến cơ sở y tế chuyên khoa sớm chính là biện pháp an toàn nhất để bảo vệ đôi mắt cho con.