Cách chăm sóc và xử trí đau mắt đỏ ở trẻ em giúp mau hồi phục
Nội dung chỉ cung cấp thông tin tham khảo, không thay thế chẩn đoán, khám hoặc điều trị của người hành nghề y tế. Không tự ý dùng, ngừng hoặc thay đổi thuốc dựa trên bài viết.
Đau mắt đỏ hay viêm kết mạc là bệnh lý về mắt rất phổ biến ở lứa tuổi mầm non và học sinh tiểu học do hệ miễn dịch của trẻ chưa hoàn thiện và thói quen sinh hoạt tập thể. Khi mắc bệnh, trẻ thường cảm thấy cộm xốn, ngứa ngáy, chảy nước mắt liên tục và tiết nhiều dịch ghèn khiến mắt dính chặt sau khi ngủ dậy.
Nhiều phụ huynh thường lo lắng tìm kiếm giải pháp giúp mắt bé khỏi thật nhanh, tuy nhiên đau mắt đỏ cần có thời gian tự hồi phục tùy theo nguyên nhân do virus, vi khuẩn hay dị ứng. Không có biện pháp thần tốc nào có thể giúp bệnh dứt điểm ngay trong một hai ngày, nhưng việc chăm sóc khoa học và can thiệp y tế đúng lúc sẽ rút ngắn đáng kể thời gian khó chịu cho trẻ.
Việc hiểu rõ các bước vệ sinh mắt hàng ngày, sử dụng dung dịch nhỏ mắt phù hợp theo hướng dẫn chuyên môn và phát hiện sớm các dấu hiệu bất thường là chìa khóa giúp bảo vệ thị lực non nớt của trẻ.
Chữa đau mắt đỏ ở trẻ em là gì?
Đau mắt đỏ ở trẻ em thực chất là tình trạng viêm lớp màng trong suốt bao phủ lòng trắng của nhãn cầu và mặt trong mí mắt, gọi là kết mạc. Bệnh có thể khởi phát do nhiều căn nguyên khác nhau, phổ biến nhất là nhiễm virus như adenovirus, nhiễm các loại vi khuẩn thông thường hoặc do kích ứng với dị nguyên như bụi bẩn, phấn hoa, lông thú nuôi. Trẻ bị đau mắt đỏ thường xuất hiện tình trạng xung huyết kết mạc làm mắt đỏ rực, phù nề mi mắt, kèm theo cảm giác xốn rát như có cát trong mắt và tăng tiết dịch nhầy mủ. Do trẻ nhỏ thường có thói quen dụi mắt khi khó chịu, mầm bệnh rất dễ lây lan từ một bên mắt sang bên mắt còn lại, đồng thời phát tán nhanh chóng sang các bạn cùng lớp hoặc các thành viên khác trong gia đình thông qua tiếp xúc tay và dùng chung đồ dùng cá nhân.
Vệ sinh mắt đúng cách bằng nước muối sinh lý
Vệ sinh mắt là bước chăm sóc nền tảng và quan trọng nhất giúp loại bỏ ghèn bẩn, giảm mật độ mầm bệnh và làm dịu cảm giác cộm xốn cho trẻ. Phụ huynh nên sử dụng dung dịch natri clorid 0,9% chuyên dùng cho mắt kết hợp gạc y tế vô trùng tiệt trùng riêng lẻ để lau rửa cho bé. Trước khi thao tác, người chăm sóc cần rửa tay thật sạch bằng xà phòng dưới vòi nước chảy. Khi lau mắt, hãy thực hiện nhẹ nhàng theo chiều từ khóe mắt trong ra đuôi mắt ngoài. Mỗi miếng gạc chỉ được dùng một lần duy nhất cho một bên mắt rồi bỏ đi, tuyệt đối không dùng chung một miếng gạc để lau cho cả hai mắt vì sẽ làm lây truyền mầm bệnh sang bên mắt lành. Tần suất vệ sinh có thể thực hiện khoảng 3 đến 5 lần mỗi ngày tùy thuộc vào lượng ghèn tiết ra, đặc biệt là vào buổi sáng khi trẻ vừa ngủ dậy hoặc sau khi trẻ ra ngoài về.
Chườm mát làm dịu cảm giác phù nề và cộm rát
Phản ứng viêm kết mạc thường đi kèm với sưng húp mi mắt, nóng rát và căng tức quanh hốc mắt, gây cho trẻ cảm giác bứt rứt, quấy khóc liên tục. Biện pháp chườm mát là phương pháp hỗ trợ vật lý an toàn giúp co các mạch máu nhỏ đang xung huyết, từ đó giảm phù nề mô mềm và xoa dịu cơn đau tức hiệu quả. Cha mẹ có thể dùng một chiếc khăn xô sạch hoặc gạc y tế nhúng vào nước đun sôi để nguội đã được làm mát trong ngăn mát tủ lạnh, sau đó vắt ráo và đắp nhẹ nhàng lên mí mắt đã nhắm của trẻ trong khoảng 5 đến 10 phút mỗi lần. Chú ý không ấn mạnh lên nhãn cầu và không sử dụng đá lạnh trực tiếp vì nhiệt độ quá thấp có thể gây bỏng lạnh vùng da mi mắt mỏng manh của trẻ nhỏ. Khăn chườm sau khi sử dụng cần được giặt sạch bằng xà phòng, phơi dưới ánh nắng mặt trời hoặc luộc tiệt trùng trước lần dùng tiếp theo.
Sử dụng thuốc nhỏ mắt theo chỉ định của bác sĩ
Nhiều phụ huynh khi thấy mắt con đỏ thường tự ý mua các loại thuốc nhỏ mắt phối hợp chứa kháng sinh hoặc corticoid để nhỏ cho bé nhằm mong muốn khỏi bệnh cấp tốc. Đây là sai lầm nguy hiểm có thể dẫn đến biến chứng tăng nhãn áp, đục thủy tinh thể hoặc làm loét giác mạc nếu trẻ mắc viêm kết mạc do virus herpes. Thuốc nhỏ mắt kháng sinh chỉ có tác dụng khi tác nhân gây bệnh là vi khuẩn và hoàn toàn không có hiệu lực đối với các chủng virus gây đau mắt đỏ thông thường. Do đó, việc dùng bất kỳ loại thuốc điều trị đặc hiệu nào cũng cần phải thông qua thăm khám lâm sàng trực tiếp bởi bác sĩ chuyên khoa mắt hoặc bác sĩ nhi khoa. Cha mẹ chỉ nên chủ động dùng nước muối sinh lý đơn thuần để làm sạch dị vật và làm ẩm mắt, tuyệt đối không tự ý áp dụng các đơn thuốc cũ hoặc mượn đơn của trẻ khác.
Biện pháp chăm sóc hỗ trợ và ngăn ngừa lây lan tại nhà
Để giúp cơ thể trẻ có đủ sức đề kháng đẩy lùi tác nhân gây bệnh, phụ huynh cần chú ý duy trì chế độ nghỉ ngơi và dinh dưỡng hợp lý. Cho trẻ uống đủ nước ấm hàng ngày, bổ sung các loại thực phẩm giàu vitamin A, vitamin C và kẽm từ rau xanh, củ quả tươi giúp củng cố hàng rào bảo vệ niêm mạc. Trẻ cần được nghỉ học ở nhà trong giai đoạn mắt còn nhiều ghèn và đỏ đậm để vừa tránh kích thích từ khói bụi bên ngoài, vừa phòng ngừa lây nhiễm chéo cho các bạn trong lớp học. Trong sinh hoạt gia đình, cần cách ly đồ dùng cá nhân của bé như khăn mặt, gối ngủ, chăn màn và cốc uống nước. Đồng thời, cha mẹ cần thường xuyên nhắc nhở trẻ không đưa tay lên dụi mắt và cắt ngắn móng tay của trẻ để hạn chế trầy xước giác mạc gây bội nhiễm vi khuẩn thứ phát.
Những sai lầm dân gian tuyệt đối cần tránh khi chữa đau mắt đỏ
Trong cộng đồng vẫn còn lưu truyền nhiều mẹo dân gian truyền miệng thiếu kiểm chứng như xông lá trầu không, đắp lá dâu tằm, nhỏ nước chanh hoặc nhỏ sữa mẹ vào mắt khi trẻ bị đau mắt đỏ. Các chuyên gia nhãn khoa nhấn mạnh những phương pháp này tiềm ẩn nguy cơ cực kỳ nghiêm trọng đối với mắt của trẻ nhỏ. Hơi nóng và tinh dầu đậm đặc khi xông có thể gây bỏng biểu mô kết mạc, làm mắt phù nề nặng hơn và kéo dài thời gian lành tổn thương. Việc nhỏ các chất lạ chưa qua tiệt trùng vào môi trường niêm mạc đang viêm loét sẽ đưa thêm một lượng lớn nấm và vi khuẩn cơ hội vào mắt, dễ dẫn tới viêm loét giác mạc hoại tử, thậm chí đe dọa trực tiếp đến thị lực vĩnh viễn của trẻ. Mắt là cơ quan vô cùng nhạy cảm, mọi can thiệp đều phải dựa trên cơ sở khoa học y tế an toàn.
Lưu ý an toàn
Thông tin trong bài viết chỉ mang tính chất giáo dục sức khỏe và tham khảo thường thức, không thay thế cho chẩn đoán và chỉ định điều trị y khoa từ bác sĩ. Phụ huynh không được tự ý mua thuốc nhỏ mắt chứa kháng sinh hoặc kháng viêm corticoid cho trẻ sử dụng khi chưa có đơn thuốc. Cần đưa trẻ đến cơ sở y tế có chuyên khoa mắt ngay lập tức nếu nhận thấy trẻ có dấu hiệu sợ ánh sáng, đau nhức mắt dữ dội, mi mắt sưng phù biến dạng, mắt chảy mủ xanh vàng đặc quánh hoặc thị lực của trẻ bị suy giảm.
Tóm tắt
Đau mắt đỏ ở trẻ em là bệnh lý lành tính phổ biến nhưng đòi hỏi sự chăm sóc kiên nhẫn, khoa học và thận trọng từ phụ huynh. Giữ vệ sinh mắt sạch sẽ bằng nước muối sinh lý, cách ly hợp lý và tuân thủ chặt chẽ hướng dẫn chuyên môn của bác sĩ nhãn khoa là cách an toàn nhất giúp đôi mắt bé nhanh chóng hồi phục và ngăn ngừa biến chứng nguy hiểm.
Nguồn tham khảo
FAQ – Câu hỏi thường gặp
Đau mắt đỏ ở trẻ em thường kéo dài bao lâu thì khỏi hoàn toàn?
Thông thường, bệnh đau mắt đỏ do virus hoặc vi khuẩn nhẹ ở trẻ có thể tự thuyên giảm và khỏi dần sau khoảng 7 đến 10 ngày nếu được chăm sóc và vệ sinh mắt đúng cách. Một số trường hợp nặng hơn có thể kéo dài khoảng 2 tuần.
Trẻ bị đau mắt đỏ có cần phải kiêng gió và kiêng nước không?
Trẻ không cần kiêng gió hoặc kiêng nước sinh hoạt tuyệt đối. Trẻ vẫn cần được tắm rửa sạch sẽ bằng nước ấm, chỉ cần tránh để xà phòng dính vào mắt và hạn chế ra nơi nhiều gió bụi để mắt không bị kích ứng thêm.
Có nên dùng lại đơn thuốc nhỏ mắt cũ của lần đau mắt trước không?
Tuyệt đối không dùng lại đơn thuốc cũ. Mỗi đợt bệnh có thể do các tác nhân khác nhau gây ra như virus hoặc vi khuẩn, việc dùng sai thuốc có thể khiến tình trạng viêm nặng hơn hoặc làm tăng nguy cơ biến chứng nguy hiểm cho mắt.
Sau bao lâu kể từ khi bị đau mắt đỏ thì trẻ có thể đi học lại bình thường?
Trẻ có thể đi học trở lại khi mắt hết đỏ, không còn chảy nước mắt và ngừng tiết ghèn mủ, thường là sau khoảng 5 đến 7 ngày điều trị. Việc này giúp đảm bảo trẻ đã bình phục và không còn khả năng lây bệnh cho bạn bè.
Đau mắt đỏ ở một bên mắt có lây sang bên mắt còn lại không?
Bệnh rất dễ lây sang mắt còn lại do thói quen trẻ đưa tay dụi mắt hoặc do dùng chung khăn lau. Để hạn chế, cha mẹ cần nhắc trẻ không dụi mắt và sử dụng khăn gạc riêng biệt hoàn toàn cho từng bên mắt khi vệ sinh.
