Cách chăm sóc giúp đau mắt đỏ nhanh khỏi và phòng tránh lây lan thành dịch

Đau mắt đỏ nhanh khỏi là gì?

Đau mắt đỏ, hay viêm kết mạc cấp, là tình trạng viêm lớp màng trong suốt bao phủ lòng trắng của nhãn cầu và mặt trong mí mắt. Bệnh thường do virus (đặc biệt là Adenovirus), vi khuẩn hoặc các yếu tố dị ứng gây ra, trong đó đau mắt đỏ do virus có tốc độ lây lan rất nhanh qua giọt bắn đường hô hấp hoặc tiếp xúc trực tiếp với dịch tiết từ mắt. Đa số các trường hợp đau mắt đỏ do virus có tính chất tự giới hạn, người bệnh có thể dần hồi phục sau khoảng 7 đến 14 ngày nếu được chăm sóc và giữ vệ sinh cẩn thận. Việc hiểu rõ cơ chế bệnh sinh, biết cách chăm sóc hợp lý và chủ động cách ly vệ sinh cá nhân là yếu tố then chốt giúp rút ngắn thời gian khó chịu, bảo vệ thị lực và ngăn chặn nguy cơ bùng phát thành đợt dịch lớn trong cộng đồng, trường học hay nơi làm việc.

Vệ sinh mắt đúng cách bằng nước muối sinh lý

Rửa mắt thường xuyên và đúng kỹ thuật là bước quan trọng hàng đầu giúp loại bỏ bớt ghèn, dử mắt và dịch tiết chứa mầm bệnh. Người bệnh nên sử dụng nước muối sinh lý natri clorid 0,9% chuyên dùng cho mắt để làm sạch nhẹ nhàng từ góc trong ra góc ngoài của mắt. Mỗi bên mắt cần được lau sạch bằng một miếng gạc y tế hoặc khăn giấy dùng một lần riêng biệt nhằm tránh tình trạng lây nhiễm chéo từ mắt bệnh sang mắt lành.

Khi nhỏ mắt, tuyệt đối không để đầu lọ thuốc chạm trực tiếp vào lông mi, kết mạc hoặc da mi mắt vì điều này có thể làm nhiễm bẩn toàn bộ dung dịch còn lại trong lọ. Sau khi nhỏ, người bệnh dùng gạc thấm sạch dịch thừa chảy ra ngoài khóe mắt và vứt gạc vào thùng rác có nắp đậy. Tần suất vệ sinh có thể duy trì từ 3 đến 5 lần mỗi ngày tùy theo mức độ tiết dử mắt, giúp mắt thông thoáng, giảm cộm rát và ngăn ngừa bội nhiễm vi khuẩn hiệu quả.

Biện pháp làm dịu cảm giác cộm xốn và sưng mi

Cảm giác cộm xốn như có cát trong mắt, sưng phù mi và chảy nước mắt liên tục gây nhiều khó chịu cho người bệnh trong những ngày đầu. Để xoa dịu các triệu chứng này, người bệnh có thể áp dụng phương pháp chườm lạnh nhẹ nhàng. Sử dụng một chiếc khăn mềm, sạch nhúng vào nước mát hoặc bọc vài viên đá nhỏ qua lớp khăn sạch rồi nhẹ nhàng đắp lên vùng mắt nhắm kín khoảng 10 đến 15 phút. Nhiệt độ mát giúp co các mạch máu nhỏ ở kết mạc, từ đó hỗ trợ giảm sưng nề và xoa dịu cơn ngứa rát.

Bên cạnh đó, việc để mắt được nghỉ ngơi đầy đủ đóng vai trò rất lớn trong quá trình hồi phục. Người bệnh nên hạn chế tối đa việc sử dụng điện thoại, máy tính hoặc xem tivi trong thời gian dài vì ánh sáng xanh và phản xạ tập trung nhìn gần làm mắt giảm chớp, dẫn đến khô mắt và gia tăng cảm giác mỏi mệt. Khi ra ngoài trời sáng hoặc tiếp xúc với gió bụi, việc đeo kính râm bảo hộ giúp che chắn dị vật và giảm kích ứng nhạy cảm với ánh sáng.

Nguyên tắc phòng tránh lây lan bệnh trong gia đình và tập thể

Đau mắt đỏ lây lan cực kỳ nhanh chóng thông qua việc chạm vào bề mặt có dính dịch tiết của người bệnh rồi đưa tay lên mắt, mũi hoặc miệng. Do đó, thói quen rửa tay thường xuyên bằng xà phòng và nước sạch dưới vòi nước chảy trong ít nhất 30 giây là biện pháp phòng dịch hàng đầu. Mỗi thành viên trong gia đình cần có khăn mặt, khăn tắm, gối, chăn và cốc uống nước riêng biệt. Vỏ gối và khăn mặt của người bệnh nên được giặt sạch hàng ngày bằng xà phòng, phơi dưới ánh nắng mặt trời hoặc sấy khô.

Đối với môi trường làm việc và trường học, người mắc đau mắt đỏ nên chủ động xin nghỉ ngơi ở nhà từ khi bắt đầu có triệu chứng cho đến khi mắt hết đỏ và hết tiết dịch, thường khoảng 5 đến 7 ngày. Các bề mặt thường xuyên tiếp xúc như tay nắm cửa, bàn phím máy tính, điều khiển từ xa và điện thoại cần được khử trùng định kỳ bằng cồn hoặc dung dịch sát khuẩn y tế. Tuyệt đối không dùng chung thuốc nhỏ mắt hay các vật dụng vệ sinh cá nhân giữa những người thân trong nhà.

Những sai lầm cần tránh khi điều trị đau mắt đỏ

Một sai lầm rất phổ biến và nguy hiểm là việc tự ý mua các loại thuốc nhỏ mắt có chứa corticoid để sử dụng khi thấy mắt đỏ và ngứa. Corticoid có thể làm giảm đỏ mắt tạm thời rất nhanh nhưng lại gây ức chế miễn dịch tại chỗ, khiến virus phát triển mạnh hơn, làm tăng nguy cơ bội nhiễm nấm hoặc vi khuẩn, thậm chí dẫn đến loét giác mạc và tăng nhãn áp gây suy giảm thị lực vĩnh viễn. Chỉ bác sĩ chuyên khoa mắt mới có thẩm quyền chỉ định và theo dõi khi cần dùng nhóm thuốc này.

Ngoài ra, nhiều người vẫn áp dụng các phương pháp truyền miệng dân gian như xông mắt bằng lá trầu không, đắp lá dâu tằm hoặc nhỏ sữa mẹ vào mắt. Các phương pháp này hoàn toàn không có cơ sở khoa học và tiềm ẩn rủi ro rất cao gây bỏng nhiệt biểu mô giác mạc hoặc đưa thêm vi khuẩn, tạp chất lạ vào mắt đang tổn thương. Người bệnh cũng cần tuyệt đối ngừng đeo kính áp tròng cho đến khi mắt khỏi hoàn toàn và được bác sĩ kiểm tra lại, đồng thời nên bỏ kính áp tròng cùng hộp đựng cũ để tránh tái nhiễm mầm bệnh.

Lưu ý an toàn

Người bệnh cần theo dõi sát các diễn biến tại mắt và đến ngay cơ sở y tế có chuyên khoa mắt khi xuất hiện các dấu hiệu cảnh báo như đau nhức mắt dữ dội, thị lực suy giảm, nhìn mờ, nhạy cảm quá mức với ánh sáng, hoặc mắt tiết dịch mủ đặc màu xanh vàng kéo dài. Tuyệt đối không tự ý dùng lại đơn thuốc cũ của người khác, không lạm dụng thuốc kháng sinh hay thuốc nhỏ chứa corticoid khi chưa có chẩn đoán xác định từ bác sĩ nhãn khoa.

Tóm tắt

Đau mắt đỏ là bệnh lý mắt thường gặp, phần lớn lành tính nhưng rất dễ bùng phát thành dịch nếu không kiểm soát tốt nguồn lây. Việc duy trì vệ sinh mắt đúng cách bằng nước muối sinh lý, rửa tay thường xuyên và cách ly hợp lý sẽ giúp mắt nhanh hồi phục. Người bệnh cần tỉnh táo trước các phương pháp truyền miệng và chủ động thăm khám bác sĩ chuyên khoa mắt để được hướng dẫn điều trị an toàn, kịp thời.