Cách cải thiện tình trạng khô mắt tại nhà an toàn và
Nội dung chỉ cung cấp thông tin tham khảo, không thay thế chẩn đoán, khám hoặc điều trị của người hành nghề y tế. Không tự ý dùng, ngừng hoặc thay đổi thuốc dựa trên bài viết.
Khô mắt là vấn đề thị giác phổ biến, xảy ra khi màng phim nước mắt mất cân bằng khiến nhãn cầu không được bôi trơn đầy đủ. Tình trạng này gây ra cảm giác cộm xốn như có dị vật, cay rát, đỏ mắt và nhìn mờ từng lúc khi làm việc.
Người bị khô mắt nhẹ có thể cải thiện nhanh chóng bằng các biện pháp chăm sóc tại nhà như chườm ấm bờ mi, nhỏ nước mắt nhân tạo, cho mắt nghỉ ngơi định kỳ và điều chỉnh môi trường sống. Những thói quen đơn giản này giúp tái tạo độ ẩm tự nhiên và bảo vệ bề mặt giác mạc hiệu quả.
Cách trị khô mắt tại nhà là gì?
Khô mắt xảy ra khi tuyến lệ không tiết đủ nước mắt hoặc chất lượng màng nước mắt bị suy giảm khiến nước mắt bốc hơi quá nhanh. Màng phim nước mắt bao gồm ba lớp: lớp mỡ bên ngoài ngăn bay hơi, lớp nước ở giữa nuôi dưỡng giác mạc và lớp nhầy giúp nước mắt bám dính trên bề mặt nhãn cầu. Khi bất kỳ lớp nào bị xáo trộn, mắt sẽ xuất hiện cảm giác cộm xốn, xót rát, đỏ nhẹ hoặc mờ thoáng qua. Tình trạng này rất phổ biến ở người làm việc nhiều với máy tính, người lớn tuổi, phụ nữ mãn kinh hoặc người thường xuyên ở phòng máy lạnh. Nhận biết và chăm sóc mắt đúng cách từ sớm giúp bảo vệ bề mặt nhãn cầu và ngăn ngừa biến chứng.
Chườm ấm và vệ sinh bờ mi hằng ngày
Chườm ấm là phương pháp đơn giản giúp giải phóng các tuyến bã nhờn meibomius ở bờ mi mắt. Khi các tuyến này bị tắc, lớp mỡ của màng nước mắt suy giảm khiến nước mắt bay hơi nhanh. Bạn có thể dùng khăn sạch nhúng nước ấm khoảng bốn mươi độ C, vắt ráo rồi đắp lên mắt nhắm trong năm đến mười phút. Nhiệt độ ấm làm mềm chất tiết ứ đọng và kích thích lưu thông máu tại chỗ. Sau khi chườm ấm, việc lau sạch bờ mi bằng gạc mềm hoặc dung dịch chuyên dụng theo hướng dẫn y tế sẽ giúp loại bỏ cặn bẩn, vi khuẩn tích tụ quanh chân lông mi. Duy trì thói quen này một đến hai lần mỗi ngày giúp ổn định màng nước mắt và giảm cảm giác cộm rát.
Sử dụng nước mắt nhân tạo để bôi trơn bề mặt nhãn cầu
Nhỏ nước mắt nhân tạo giúp bổ sung độ ẩm tức thì, làm dịu cay rát và rửa trôi bụi bẩn trên bề mặt nhãn cầu. Các chế phẩm bôi trơn hiện nay thường chứa những hoạt chất như natri hyaluronate hoặc hydroxypropyl methylcellulose. Với người cần tra thuốc thường xuyên, các bác sĩ nhãn khoa ưu tiên khuyên dùng dạng đơn liều không chứa chất bảo quản nhằm hạn chế nguy cơ gây độc hoặc kích ứng biểu mô giác mạc khi dùng lâu dài. Khi nhỏ mắt, bạn cần rửa sạch tay và không để đầu lọ chạm vào mi mắt nhằm phòng tránh nhiễm khuẩn. Người dùng nên tham khảo ý kiến dược sĩ hoặc bác sĩ chuyên khoa mắt để chọn loại dung dịch phù hợp với tình trạng của mình.
Áp dụng quy tắc hai mươi hai mươi hai mươi khi nhìn màn hình
Tập trung nhìn màn hình máy tính hoặc điện thoại thường làm giảm tần số chớp mắt tự nhiên từ mười lăm đến hai mươi lần mỗi phút xuống chỉ còn một nửa, khiến bề mặt giác mạc nhanh bị khô. Bạn nên áp dụng quy tắc hai mươi hai mươi hai mươi: sau mỗi hai mươi phút làm việc, hãy nhìn ra một vật ở khoảng cách sáu mét trong ít nhất hai mươi giây. Khoảng nghỉ này giúp cơ điều tiết của mắt thư giãn và tạo điều kiện để mi mắt chớp đều, trải lại lớp nước mắt bảo vệ lên giác mạc. Ngoài ra, việc bố trí màn hình thấp hơn tầm mắt khoảng mười đến mười lăm độ cũng giúp giảm diện tích tiếp xúc của mắt với không khí.
Cải thiện môi trường sống và hạn chế luồng gió thổi trực tiếp
Không khí khô hanh trong phòng máy lạnh làm nước mắt bay hơi nhanh hơn, khiến mắt dễ bị khô rát. Bạn nên dùng máy tạo độ ẩm để duy trì độ ẩm phòng ở mức thích hợp. Đồng thời, cần tránh để quạt gió, máy sấy tóc hoặc cửa gió điều hòa thổi thẳng vào vùng mặt. Khi ra ngoài trời nhiều gió bụi hoặc nắng gắt, hãy đeo kính râm có gọng ôm sát để cản bụi và giảm tác động từ ánh sáng mặt trời. Bạn cũng nên tránh xa khói thuốc lá và các chất kích thích bay hơi trong không khí để hạn chế nguy cơ viêm bờ mi khiến tình trạng khô mắt nặng hơn.
Duy trì chế độ dinh dưỡng giàu dưỡng chất và uống đủ nước
Uống đủ từ một lít rưỡi đến hai lít nước mỗi ngày là điều kiện cần thiết để tuyến lệ duy trì lượng dịch bôi trơn cho mắt. Về dinh dưỡng, việc bổ sung các axit béo omega ba từ cá hồi, cá thu, hạt lanh hoặc quả óc chó giúp cải thiện hoạt động của tuyến meibomius, từ đó nâng cao chất lượng lớp mỡ của màng nước mắt và giảm viêm. Bên cạnh đó, các thực phẩm giàu vitamin A, vitamin C và kẽm như cà rốt, rau bina, ớt chuông cũng đóng vai trò bảo vệ biểu mô giác mạc. Bạn nên xây dựng khẩu phần ăn cân đối để nuôi dưỡng đôi mắt khỏe mạnh từ bên trong.
Lưu ý an toàn
Các biện pháp chăm sóc tại nhà chỉ mang tính hỗ trợ cho tình trạng khô mắt nhẹ do thói quen sinh hoạt và môi trường. Người bệnh tuyệt đối không tự ý mua các thuốc nhỏ mắt chứa kháng sinh, corticoid hoặc chất co mạch để tự điều trị vì nguy cơ biến chứng nghiêm trọng như tăng nhãn áp hay loét giác mạc. Khi xuất hiện các dấu hiệu như đau nhức mắt dữ dội, giảm thị lực đột ngột, đỏ mắt kéo dài kèm chảy mủ, bạn cần đến ngay cơ sở y tế có chuyên khoa mắt để được bác sĩ thăm khám và can thiệp kịp thời.
Tóm tắt
Khô mắt hoàn toàn có thể được kiểm soát hiệu quả nhờ sự kết hợp giữa vệ sinh bờ mi, chườm ấm, dùng nước mắt nhân tạo an toàn và lối sống lành mạnh. Việc bảo vệ đôi mắt từ những thói quen nhỏ mỗi ngày sẽ giúp duy trì thị lực sáng rõ và hạn chế tổn thương bề mặt nhãn cầu. Nếu các triệu chứng không thuyên giảm sau khi tự chăm sóc, bạn hãy chủ động đến khám tại chuyên khoa mắt để nhận tư vấn điều trị phù hợp từ bác sĩ.
Nguồn tham khảo
- International Journal of Ophthalmology: Comparison of anti-inflammatory effects of intense pulsed light with tobramycin/dexamethasone plus warm compress on dry eye associated meibomian gland dysfunction
- Research Square Platform LLC: Effects of Warm Compress on Tear Film, Blink Pattern and Meibomian Gland Function in Dry Eyes After Corneal Refractive Surgery
FAQ – Câu hỏi thường gặp
Có nên tự ý dùng thuốc nhỏ mắt chứa corticoid để trị khô mắt không?
Người bệnh tuyệt đối không tự ý dùng thuốc nhỏ mắt chứa corticoid khi chưa có chỉ định của bác sĩ. Lạm dụng corticoid có thể gây ra nhiều biến chứng nguy hiểm như tăng nhãn áp, đục thủy tinh thể và làm tăng nguy cơ nhiễm trùng giác mạc khó hồi phục.
Nước mắt nhân tạo không chứa chất bảo quản có điểm gì nổi bật?
Nước mắt nhân tạo không chứa chất bảo quản thường được đóng gói thành các tép nhỏ dùng trong ngày. Dạng này đặc biệt an toàn cho người cần nhỏ mắt thường xuyên hoặc người có cơ địa nhạy cảm, giúp hạn chế nguy cơ tổn thương và kích ứng biểu mô giác mạc.
Người bị khô mắt có cần kiêng đeo kính áp tròng không?
Khi mắt đang bị khô rát, bạn nên tạm dừng sử dụng kính áp tròng và chuyển sang đeo kính gọng. Kính áp tròng có thể làm giảm lượng oxy đến giác mạc và hút bớt nước mắt, từ đó khiến tình trạng kích ứng và khô rát trở nên trầm trọng hơn.
Nên chườm ấm mắt bao nhiêu lần mỗi ngày để đạt hiệu quả tốt?
Bạn nên chườm ấm mắt từ một đến hai lần mỗi ngày, mỗi lần khoảng năm đến mười phút với nhiệt độ nước vừa phải quanh bốn mươi độ C. Biện pháp này giúp làm thông thoáng tuyến nhờn bờ mi mà không gây bỏng hay tổn thương da mí mắt.
Tình trạng khô mắt kéo dài không điều trị có thể gây biến chứng gì?
Khô mắt mạn tính không được kiểm soát có thể dẫn đến trầy xước biểu mô giác mạc, viêm kết mạc và tăng nguy cơ nhiễm trùng bề mặt nhãn cầu. Về lâu dài, các vết loét có thể hình thành sẹo gây mờ mắt và suy giảm thị lực vĩnh viễn.
