Các triệu chứng viêm họng thường gặp mà bạn cần lưu ý

Triệu chứng viêm họng là gì?

Viêm họng là tình trạng viêm nhiễm xảy ra tại lớp niêm mạc lót phía sau cổ họng, bao gồm thành sau họng, vòm hầu và các tổ chức bạch huyết xung quanh như amidan. Đây là cửa ngõ chính tiếp nhận không khí và thức ăn, do đó vùng niêm mạc này rất nhạy cảm và thường xuyên phải tiếp xúc với các yếu tố gây hại từ môi trường.

Nguyên nhân phổ biến nhất gây ra tình trạng này là do nhiễm các chủng virus đường hô hấp như Adenovirus, Rhinovirus hoặc virus cúm, chiếm phần lớn các ca bệnh trong cộng đồng. Một số trường hợp khác có thể do nhiễm vi khuẩn, điển hình là liên cầu khuẩn nhóm A, hoặc do hít phải khói bụi, hóa chất độc hại, không khí khô lạnh và ảnh hưởng từ trào ngược dịch vị dạ dày thực quản. Biểu hiện của bệnh có thể thay đổi tùy thuộc vào tác nhân gây bệnh và thể trạng sức khỏe của từng người.

Cảm giác đau rát khó chịu và nuốt nghẹn ở vùng cổ họng

Cảm giác ngứa ngáy, vướng víu và đau rát sâu trong cổ họng là dấu hiệu xuất hiện sớm nhất khi niêm mạc hầu họng bắt đầu bị kích ứng hoặc viêm nhiễm. Ban đầu, người bệnh có thể chỉ cảm thấy khô khốc khó chịu, thường xuyên phải tằng hắng giọng để làm dịu họng. Khi tình trạng viêm tiến triển, cảm giác đau rát trở nên rõ rệt hơn, đặc biệt đau nhói mỗi khi nuốt nước bọt, uống nước hoặc ăn thức ăn đặc.

Cơn đau có thể khu trú tại giữa vòm họng hoặc lan lên hai bên tai do sự chi phối chung của các nhánh dây thần kinh cảm giác. Tình trạng đau rát cổ họng này thường khiến người bệnh ngần ngại ăn uống, dẫn đến cảm giác chán ăn, khô miệng và mệt mỏi trong các hoạt động giao tiếp hằng ngày.

Niêm mạc hầu họng sưng đỏ và xuất hiện hạch góc hàm

Khi quan sát trực tiếp vòm họng dưới ánh sáng, người bệnh có thể nhận thấy niêm mạc họng đỏ ửng, sung huyết và có dấu hiệu sưng nề rõ rệt so với bình thường. Hai bên amidan có thể phì đại, đỏ rực và trong một số trường hợp nhiễm khuẩn có thể xuất hiện các mảng giả mạc hoặc chấm mủ màu trắng đục nằm rải rác trên bề mặt.

Bên cạnh tổn thương tại chỗ, phản ứng miễn dịch của cơ thể thường kích hoạt các hạch bạch huyết vùng lân cận hoạt động mạnh. Người bệnh có thể sờ thấy các khối hạch nhỏ, hơi căng tức và đau nhẹ ở góc hàm hoặc dọc hai bên cổ. Tình trạng sưng hạch cổ là đáp ứng bảo vệ tự nhiên nhằm ngăn chặn các tác nhân gây viêm lan sâu hơn vào đường thở dưới.

Sốt mệt mỏi và đau nhức cơ thể đi kèm

Viêm họng hiếm khi chỉ xuất hiện đơn độc tại vùng cổ mà thường đi kèm với các phản ứng toàn thân khi hệ miễn dịch chống lại tác nhân gây bệnh. Người bệnh có thể bị sốt nhẹ từ 37,5 đến 38,5 độ C trong viêm họng do virus, hoặc sốt cao đột ngột trên 39 độ C kèm theo cảm giác rét run nếu căn nguyên do nhiễm khuẩn.

Đi kèm với sự thay đổi thân nhiệt là cảm giác mệt mỏi rã rời, uể oải, đau nhức các khớp xương và cơ bắp toàn thân. Người bệnh cũng thường bị đau nhức đầu âm ỉ vùng trán hoặc hai bên thái dương, ngủ không sâu giấc và giảm khả năng tập trung làm việc. Những triệu chứng này phản ánh tình trạng phản ứng viêm toàn thân đang diễn ra bên trong cơ thể.

Ho khan ngạt mũi và thay đổi âm sắc giọng nói

Do hầu họng liên thông trực tiếp với xoang mũi và thanh quản, phản ứng viêm rất dễ lan tỏa sang các cơ quan lân cận. Người bệnh thường gặp phải tình trạng ngạt mũi, chảy nước mũi trong hoặc nhầy đục, hắt hơi liên tục do niêm mạc mũi cũng bị kích thích đồng thời.

Kèm theo đó, triệu chứng ho xuất hiện khá phổ biến, ban đầu thường là ho khan ngứa cổ, sau đó có thể chuyển thành ho có đờm nhầy do chất tiết từ mũi xoang chảy xuống thành sau họng. Nếu thanh quản bị ảnh hưởng, dây thanh âm sưng nề sẽ làm giọng nói của người bệnh trở nên trầm đục, khàn đặc hoặc thậm chí mất tiếng tạm thời, gây trở ngại đáng kể trong giao tiếp.

Những dấu hiệu cảnh báo nguy hiểm cần đến cơ sở y tế khám ngay

Mặc dù đa số các trường hợp viêm họng là lành tính, người bệnh không nên chủ quan khi nhận thấy những biểu hiện diễn tiến nghiêm trọng. Những dấu hiệu cảnh báo bao gồm tình trạng sốt cao liên tục không đáp ứng với các biện pháp hạ sốt thông thường, đau họng dữ dội đến mức không thể nuốt được nước bọt hoặc không thể há miệng to.

Đặc biệt, nếu xuất hiện cảm giác khó thở, thở rít, thở khò khè, ho ra máu hoặc các triệu chứng kéo dài liên tục trên bảy ngày mà không thuyên giảm, người bệnh cần đến ngay cơ sở y tế. Đây có thể là dấu hiệu của các biến chứng như áp xe quanh amidan, viêm thanh nhiệt cấp tính hoặc nhiễm trùng lan tỏa nguy hiểm cần có sự can thiệp y khoa kịp thời.

Lưu ý an toàn

Các thông tin về triệu chứng và chăm sóc sức khỏe trong bài viết chỉ mang tính chất tham khảo kiến thức chung, không thay thế cho việc chẩn đoán hay điều trị y khoa chuyên sâu. Người bệnh tuyệt đối không tự ý mua và sử dụng các loại thuốc kháng sinh, thuốc kháng viêm khi chưa có sự thăm khám và đơn thuốc cụ thể từ bác sĩ. Việc dùng thuốc sai mục đích có thể dẫn đến hiện tượng kháng kháng sinh nguy hại hoặc gây ra các phản ứng phụ ảnh hưởng đến chức năng gan, thận. Khi có biểu hiện nghi ngờ, hãy trao đổi trực tiếp với nhân viên y tế để được hướng dẫn phương án xử trí an toàn.

Tóm tắt

Viêm họng là vấn đề đường hô hấp trên thường gặp và phần lớn cải thiện tốt sau vài ngày chăm sóc đúng cách. Việc chủ động nhận biết sớm các triệu chứng điển hình giúp người bệnh có hướng nghỉ ngơi, vệ sinh vòm họng và giữ ấm cơ thể phù hợp. Khi xuất hiện các biểu hiện kéo dài hoặc dấu hiệu bất thường, việc thăm khám bác sĩ chuyên khoa Tai Mũi Họng là bước đi cần thiết để bảo vệ sức khỏe một cách an toàn nhất.