Các triệu chứng đau mắt hột thường gặp mà bạn nên biết

Triệu chứng đau mắt hột là gì?

Bệnh đau mắt hột là tình trạng viêm kết mạc và giác mạc mạn tính có tính chất lây truyền, tiến triển qua nhiều năm tháng nếu không được can thiệp y tế thích hợp. Tác nhân gây bệnh là chủng vi khuẩn Chlamydia trachomatis lây lan qua đường tiếp xúc trực tiếp với dịch tiết từ mắt hoặc mũi của người mang mầm bệnh, hoặc gián tiếp qua khăn lau mặt, quần áo và côn trùng truyền bệnh như ruồi nhặng.

Cơ chế bệnh sinh đặc trưng bởi tình trạng thâm nhiễm tế bào viêm mạn tính ở lớp dưới biểu mô kết mạc mi, tạo thành các nang lympho hay còn gọi là hột. Khi các hột này thoái hóa sẽ hình thành tổ chức xơ sẹo, dẫn đến biến dạng cấu trúc sụn mi và ảnh hưởng trực tiếp đến giác mạc. Bệnh thường phổ biến hơn ở những khu vực có điều kiện vệ sinh môi trường kém và nguồn nước sinh hoạt khan hiếm. Việc nắm bắt tiến triển tự nhiên của bệnh là cơ sở nền tảng giúp phân biệt rõ các biểu hiện lâm sàng.

Dấu hiệu ban đầu ở giai đoạn khởi phát bệnh

Ở giai đoạn khởi phát, triệu chứng đau mắt hột thường xuất hiện âm thầm và khá kín đáo khiến nhiều người dễ nhầm lẫn với kích ứng bụi bẩn thông thường. Người mắc bệnh thường cảm thấy ngứa ngáy nhẹ ở vùng mi mắt, khó chịu và có cảm giác cộm xốn như có dị vật bay vào mắt. Mắt có thể hơi đỏ nhẹ, kèm theo hiện tượng chảy nước mắt và tiết ít chất nhầy dính, đặc biệt là vào buổi sáng sau khi ngủ dậy. Do biểu hiện ban đầu không quá dữ dội, người bệnh hay chủ quan bỏ qua hoặc tự mua các loại thuốc tra mắt thông thường để sử dụng. Nếu không được phát hiện sớm, vi khuẩn Chlamydia trachomatis sẽ tiếp tục sinh sôi trong lớp biểu mô kết mạc, làm phản ứng viêm lan rộng và chuyển sang các giai đoạn tổn thương thực thể rõ rệt hơn.

Đặc điểm hột kết mạc và phản ứng viêm mi mắt

Khi tình trạng nhiễm trùng tiến triển, triệu chứng đau mắt hột thể hiện rõ nét nhất ở mặt trong của mi mắt trên. Khi bác sĩ chuyên khoa lật mi mắt để kiểm tra sẽ quan sát thấy bề mặt kết mạc sần sùi do sự xuất hiện của các hột viêm nhỏ li ti. Những hạt này có hình tròn hoặc bầu dục, màu xám trắng hoặc vàng nhạt, hơi nhô cao khỏi bề mặt niêm mạc. Cùng với sự xuất hiện của hột là tình trạng phì đại các nhú gai mạch máu, khiến kết mạc mi trở nên dày cộm, đỏ ửng và dễ bị tổn thương. Người bệnh lúc này cảm thấy mắt cộm rát thường xuyên hơn, sợ ánh sáng nhẹ, nhìn chói và lượng dử mắt tiết ra nhiều hơn so với giai đoạn đầu.

Biểu hiện sẹo xơ kết mạc và biến chứng lông quặm

Trong trường hợp bệnh kéo dài dai dẳng mà không được kiểm soát tốt, các hột viêm bị vỡ hoặc thoái hóa sẽ để lại những dải sẹo xơ màu trắng chạy ngang qua bề mặt kết mạc sụn mi. Quá trình xơ hóa này làm co kéo bờ mi, dẫn đến biến chứng lông quặm, khiến các sợi lông mi mọc quặp ngược vào trong nhãn cầu. Mỗi lần chớp mắt, lông mi sẽ cọ xát trực tiếp lên bề mặt giác mạc gây đau nhức dữ dội, chảy nước mắt giàn giụa và đỏ mắt liên tục. Tổn thương cọ xát cơ học kéo dài tạo điều kiện cho vi khuẩn xâm nhập gây viêm loét giác mạc, hình thành sẹo đục giác mạc và làm giảm sút thị lực nghiêm trọng. Đây là một trong những hậu quả nặng nề của việc phát hiện triệu chứng muộn.

Tầm quan trọng của việc thăm khám chuyên khoa kịp thời

Việc nhận biết đúng triệu chứng đau mắt hột có ý nghĩa sống còn trong việc ngăn chặn các tổn thương cấu trúc vĩnh viễn ở mắt. Bất kỳ ai khi phát hiện mắt bị cộm rát kéo dài, ngứa ngáy kèm tiết dịch bất thường hoặc nhìn thấy màng mờ ở giác mạc đều cần đến ngay các bệnh viện hoặc phòng khám chuyên khoa mắt để được thăm khám bằng kính hiển vi sinh học. Thầy thuốc chuyên khoa sẽ đánh giá chính xác mức độ viêm, kiểm tra bề mặt sụn mi và đưa ra phác đồ chăm sóc phù hợp cho từng cá nhân. Tuyệt đối không tự ý dùng các biện pháp dân gian như xông lá trầu không hoặc tự mua thuốc nhỏ mắt vì rất dễ làm tổn thương giác mạc sâu hơn.

Lưu ý an toàn

Thông tin trong bài viết chỉ mang tính chất phổ biến kiến thức khoa học và tham khảo giáo dục y tế, không thay thế cho chẩn đoán hay chỉ định của bác sĩ nhãn khoa. Người bệnh tuyệt đối không tự ý mua các loại thuốc nhỏ mắt có chứa corticoid hay tự ý áp dụng các mẹo dân gian truyền miệng vào mắt khi chưa có thăm khám chuyên sâu.

Tóm tắt

Nhận diện sớm các biểu hiện đau mắt hột đóng vai trò quan trọng trong việc bảo vệ thị lực và ngăn chặn nguy cơ biến chứng mạn tính. Khi xuất hiện cảm giác cộm xốn, ngứa ngáy hay chảy nước mắt kéo dài, người bệnh nên chủ động đến cơ sở y tế chuyên khoa mắt để được thăm khám cẩn thận. Việc tuân thủ hướng dẫn chăm sóc y khoa và giữ gìn vệ sinh cá nhân là chìa khóa then chốt giúp đôi mắt luôn sáng khỏe.