Các phương pháp chữa mắt lác và phục hồi thị giác

Chữa mắt lác là gì?

Mắt lác, hay còn gọi là lé mắt, xuất hiện khi có sự mất cân bằng giữa sáu cặp cơ vận nhãn điều khiển chuyển động của mỗi bên mắt, hoặc do bất thường trong đường dẫn truyền thần kinh chỉ huy từ não bộ. Khi trục nhãn cầu bị lệch, một mắt có thể nhìn thẳng trong khi mắt còn lại lệch vào trong, lệch ra ngoài, lệch lên trên hoặc lệch xuống dưới.

Sự sai lệch này khiến não bộ nhận hai hình ảnh khác nhau cùng một lúc. Ở trẻ nhỏ, để tránh hiện tượng nhìn đôi, não bộ sẽ tự động ức chế tín hiệu từ mắt bị lệch, lâu dần khiến mắt đó mất chức năng thị giác và chuyển thành nhược thị. Ở người lớn, mắt lác thường gây nhìn đôi, mỏi mắt dữ dội và mất khả năng ước lượng khoảng cách. Do đó, việc hiểu rõ bản chất của mắt lác đóng vai trò nền tảng để lựa chọn phương pháp can thiệp đúng đắn, kịp thời bảo vệ thị giác toàn diện.

Chỉnh tật khúc xạ bằng kính mắt phù hợp

Đeo kính là phương pháp điều trị không xâm lấn đầu tay, đặc biệt hiệu quả đối với các trường hợp mắt lác do điều tiết bắt nguồn từ tật khúc xạ như viễn thị, cận thị nặng hoặc loạn thị. Khi người bệnh có tật khúc xạ chưa được chỉnh kính, mắt phải điều tiết quá mức để nhìn rõ, dẫn đến hiện tượng co quắp cơ thể mi và kéo trục nhãn cầu lệch vào trong hoặc ra ngoài.

Việc khám khúc xạ kỹ lưỡng và chỉ định đôi kính có số đo chính xác giúp giảm bớt gánh nặng điều tiết, đưa trục nhìn của hai mắt trở lại trạng thái thẳng trục tự nhiên. Trong nhiều trường hợp lác điều tiết hoàn toàn ở trẻ em, chỉ cần đeo kính thường xuyên và đúng độ là trục mắt đã được cân bằng mà chưa cần can thiệp phẫu thuật. Ngoài ra, người bệnh cần được kiểm tra thị lực định kỳ để điều chỉnh số đo kính kịp thời khi độ khúc xạ thay đổi.

Sử dụng kính lăng kính để cải thiện thị giác hai mắt

Kính lăng kính là giải pháp quang học hỗ trợ đắc lực cho những người bị lác lé góc nhỏ hoặc xuất hiện tình trạng nhìn đôi khó chịu. Lăng kính hoạt động theo cơ chế bẻ cong đường đi của ánh sáng trước khi tia sáng đi vào võng mạc, từ đó giúp hình ảnh hội tụ đúng vào hoàng điểm của cả hai mắt mà không đòi hỏi cơ vận nhãn phải gắng sức.

Phương pháp này có thể được chế tạo tích hợp trực tiếp vào tròng kính thuốc thông thường hoặc dán miếng lăng kính mềm tạm thời lên bề mặt kính hiện có. Kính lăng kính không trực tiếp làm thẳng trục cơ học của mắt nhưng giúp người bệnh loại bỏ song thị, giảm hiện tượng mỏi mắt, đau đầu khi làm việc và duy trì sự phối hợp thị giác hai mắt một cách thoải mái trong sinh hoạt thường ngày.

Tập luyện thị giác và liệu pháp che mắt điều trị nhược thị

Tập luyện thị giác bao gồm chuỗi các bài tập phối hợp nhãn cầu và phục hồi chức năng thị giác dưới sự hướng dẫn của bác sĩ hoặc kỹ thuật viên khúc xạ nhãn khoa. Phương pháp này đặc biệt phù hợp cho các trường hợp suy giảm khả năng quy tụ, lác ẩn hoặc hỗ trợ củng cố sự phối hợp thị giác hai mắt sau phẫu thuật cơ vận nhãn.

Bên cạnh đó, đối với trẻ em bị lác kèm theo nhược thị, liệu pháp bịt mắt lành để kích thích mắt lác hoạt động là bước can thiệp vô cùng thiết yếu. Việc che mắt thị lực tốt trong một khoảng thời gian nhất định mỗi ngày buộc não bộ phải tiếp nhận và xử lý tín hiệu hình ảnh từ mắt yếu hơn, giúp tế bào thị giác tại võng mạc và vỏ não phát triển, nâng cao thị lực và tạo tiền đề vững chắc cho việc giữ thẳng trục mắt lâu dài.

Phẫu thuật điều chỉnh vị trí và sức căng cơ vận nhãn

Phẫu thuật chỉnh cơ vận nhãn được chỉ định khi các biện pháp bảo tồn như đeo kính hay tập luyện không mang lại hiệu quả, hoặc đối với các dạng mắt lác góc lớn, lác bẩm sinh, lác do liệt cơ vận nhãn. Mục tiêu của phẫu thuật là điều chỉnh lại lực căng của các cơ bám trên củng mạc nhằm đưa hai mắt về vị trí cân bằng, song song khi nhìn thẳng.

Bác sĩ phẫu thuật có thể làm yếu cơ hoạt động quá mức bằng kỹ thuật lùi cơ, hoặc tăng cường sức kéo của cơ yếu hơn bằng kỹ thuật cắt ngắn cơ hay gấp cơ. Quá trình phẫu thuật diễn ra tương đối nhanh chóng và an toàn. Sau mổ, trục nhãn cầu được cải thiện rõ rệt về mặt thẩm mỹ, đồng thời tạo điều kiện thuận lợi để não bộ tái lập thị giác hai mắt và nhận biết chiều sâu không gian tốt hơn. Người bệnh cần tuân thủ chế độ dùng thuốc nhỏ mắt và vệ sinh cẩn thận trong giai đoạn hậu phẫu.

Lưu ý an toàn

Quá trình điều trị mắt lác cần được thăm khám, chẩn đoán và theo dõi trực tiếp bởi bác sĩ chuyên khoa mắt tại các cơ sở y tế có đầy đủ trang thiết bị nhãn khoa. Người bệnh tuyệt đối không tự ý áp dụng các mẹo dân gian truyền miệng, không tự mua thuốc nhỏ mắt hay tự ý tập luyện theo các video chưa được kiểm chứng trên mạng vì có thể gây tổn thương thị lực không thể phục hồi. Khi thấy mắt nhìn đôi đột ngột, sụp mi kèm đau đầu, người bệnh cần đến bệnh viện kiểm tra ngay để loại trừ các nguyên nhân thần kinh nguy hiểm.

Tóm tắt

Chữa mắt lác đòi hỏi tính kiên trì cùng sự phối hợp chặt chẽ giữa người bệnh và bác sĩ chuyên khoa mắt. Việc phát hiện sớm, lựa chọn phương pháp can thiệp thích hợp và tuân thủ lịch tái khám định kỳ là chìa khóa giúp phục hồi thị lực cũng như lấy lại vẻ tự tin, thẩm mỹ tự nhiên cho đôi mắt. Người bệnh tuyệt đối không nên chần chừ thăm khám khi nhận thấy dấu hiệu bất thường.