Các nhóm thuốc trị nấm ống tai và những điều cần biết trước khi dùng

Thuốc trị nấm ống tai là gì?

Nấm ống tai, hay viêm tai ngoài do nấm, phát sinh khi các loại vi nấm cơ hội nhân lên quá mức trên lớp biểu bì ống tai ngoài. Hai chủng nấm thường gặp nhất trong các bệnh cảnh lâm sàng là Aspergillus và Candida. Vi nấm phát triển tạo thành các mảng màu trắng, đen hoặc xám bám chặt vào thành ống tai, kèm theo phản ứng viêm đỏ phù nề.

Việc điều trị nấm tai đòi hỏi sự kết hợp đồng bộ giữa việc cơ học làm sạch mảng nấm và sử dụng các thuốc kháng nấm tại chỗ. Các dạng thuốc phổ biến bao gồm thuốc nhỏ giọt, thuốc mỡ bôi ngoài hoặc dung dịch rửa sát trùng. Mục tiêu cốt lõi là tiêu diệt triệt để tế bào nấm, lập lại độ pH sinh lý tự nhiên của ống tai và ngăn ngừa nguy cơ nhiễm trùng tái phát.

Các nhóm thuốc kháng nấm tại chỗ thông dụng

Các dung dịch hoặc hỗn dịch nhỏ tai chứa hoạt chất kháng nấm thuộc nhóm azole như clotrimazole, miconazole hoặc econazole thường là lựa chọn phổ biến trong phác đồ xử trí tại chỗ. Nhóm hoạt chất này tác động bằng cách ức chế quá trình tổng hợp ergosterol ở màng tế bào nấm, từ đó kìm hãm hoặc tiêu diệt các chủng nấm sợi và nấm men thường gặp ở tai như Aspergillus và Candida.

Bên cạnh đó, dung dịch nystatin tại chỗ đôi khi cũng được bác sĩ chỉ định nếu xét nghiệm xác định tác nhân chủ yếu là nấm men Candida. Khi tra các dung dịch này, người bệnh cần tuân thủ đúng số giọt và thời gian lưu thuốc trong ống tai theo hướng dẫn y tế để thuốc ngấm đều vào niêm mạc.

Tầm quan trọng của việc làm sạch ống tai trước khi tra thuốc

Nhiều trường hợp điều trị nấm thất bại hoặc dai dẳng không phải do thuốc kém hiệu quả mà do ống tai chứa đầy khối biểu bì bong tróc và vảy nấm che lấp bề mặt da. Lớp màng sinh học này ngăn cản dung dịch thuốc tiếp xúc trực tiếp với sợi nấm nằm sâu bên dưới.

Do đó, thủ thuật làm sạch ống tai dưới kính hiển vi hoặc nội soi bởi bác sĩ chuyên khoa Tai Mũi Họng là điều kiện tiên quyết. Bác sĩ sẽ nhẹ nhàng hút sạch dịch tiết, lấy đi các mảng vảy nấm trước khi bắt đầu đợt dùng thuốc. Quá trình này giúp thuốc thẩm thấu nhanh hơn, rút ngắn thời gian điều trị và giảm ngay cảm giác ngứa ngáy, bít tắc lỗ tai.

Dung dịch sát khuẩn và axit hóa môi trường ống tai

Dung dịch chứa axit axetic nồng độ thấp hoặc dung dịch cồn boric thường được dùng kết hợp nhằm thay đổi độ pH trong ống tai. Nấm mốc phát triển thuận lợi trong môi trường ẩm ướt và kiềm nhẹ, do đó việc axit hóa môi trường bằng axit axetic sẽ ức chế sự sinh sôi của cả nấm và vi khuẩn cơ hội.

Các dung dịch này vừa có tính sát khuẩn nhẹ, vừa giúp làm khô ráo bề mặt biểu mô ống tai. Tuy nhiên, nếu da ống tai đang có vết loét trợt hoặc màng nhĩ bị rách, dung dịch chứa cồn hay axit có thể gây cảm giác xót rát dữ dội, vì vậy cần có sự cân nhắc kỹ lưỡng từ nhân viên y tế trước khi áp dụng.

Khi nào cần cân nhắc thuốc kháng nấm đường toàn thân

Thuốc kháng nấm đường uống như itraconazole hoặc fluconazole rất hiếm khi được chỉ định cho các ca nhiễm nấm ống tai thông thường. Bác sĩ chỉ xem xét nhóm thuốc tác dụng toàn thân này khi bệnh nhân bị suy giảm miễn dịch nặng, người mắc bệnh tiểu đường kiểm soát kém hoặc khi nấm đã xâm lấn qua màng nhĩ vào tai giữa và xương chũm.

Thuốc kháng nấm toàn thân đòi hỏi sự giám sát y tế chặt chẽ do có nguy cơ ảnh hưởng đến chức năng gan, thận và tương tác với nhiều loại thuốc điều trị bệnh mạn tính khác. Bệnh nhân tuyệt đối không tự ý tìm mua thuốc uống trị nấm khi chưa có chỉ định và theo dõi xét nghiệm cụ thể từ bác sĩ.

Lưu ý an toàn

Trước khi nhỏ bất kỳ dung dịch nào vào tai, người bệnh bắt buộc phải được bác sĩ soi kiểm tra độ toàn vẹn của màng nhĩ. Nếu màng nhĩ bị thủng, một số loại thuốc nhỏ tai có thể gây độc cho tai trong, dẫn đến chóng mặt và mất thính lực không hồi phục. Không dùng que nhọn hoặc tăm bông đẩy sâu vào tai làm trầy xước niêm mạc. Nếu xuất hiện triệu chứng đau nhức dữ dội, sưng lan ra vành tai hoặc sốt, người bệnh cần đến ngay cơ sở y tế.

Tóm tắt

Nhiễm nấm ống tai hoàn toàn có thể kiểm soát hiệu quả nếu người bệnh được thăm khám kỹ lưỡng, làm sạch ống tai đúng quy trình và sử dụng đúng nhóm thuốc phù hợp với tình trạng màng nhĩ. Tuyệt đối không tự ý dùng lại đơn thuốc cũ hoặc truyền tai các phương pháp tự chữa tại nhà nhằm bảo vệ thính lực một cách an toàn nhất.