Các nhóm thuốc hỗ trợ điều trị bệnh trĩ nội thường gặp

Thuốc trị bệnh trĩ nội là gì?

Bệnh trĩ nội là tình trạng phình giãn hệ thống tĩnh mạch thuộc xoang trĩ trên, được che phủ bởi lớp niêm mạc trực tràng và không có thụ thể nhận biết cảm giác đau rõ rệt như trĩ ngoại. Do đó, dấu hiệu đầu tiên khiến người bệnh đi khám thường là đi ngoài ra máu đỏ tươi dính theo phân hoặc nhỏ giọt sau khi rặn. Khi bệnh tiến triển, các búi trĩ có thể tụt ra ngoài ống hậu môn sau đại tiện và tự co lên hoặc cần dùng tay đẩy vào.

Trong phác đồ kiểm soát trĩ nội, dùng thuốc là giải pháp bảo tồn nhằm giảm nhanh các triệu chứng khó chịu, củng cố thành mạch và ngăn ngừa các đợt bùng phát trĩ cấp. Các nhóm thuốc thường được sử dụng phối hợp giữa đường uống tác động toàn thân và dạng thuốc đặt hoặc bôi tác dụng tại chỗ. Hiệu quả của thuốc phụ thuộc vào mức độ sa búi trĩ, sự tuân thủ liệu trình và chế độ sinh hoạt đi kèm.

Thuốc tăng cường trương lực và sức bền tĩnh mạch đường uống

Nhóm thuốc trợ tĩnh mạch đường uống là thành phần nòng cốt trong điều trị nội khoa bệnh trĩ nội. Các hoạt chất phổ biến thường thuộc nhóm flavonoid vi hạt tinh chế, tiêu biểu như diosmin và hesperidin kết hợp, hoặc rutoside chiết xuất từ tự nhiên. Cơ chế hoạt động của nhóm này là ức chế quá trình ứ trệ tuần hoàn máu ở xoang tĩnh mạch, cải thiện trương lực thành mạch và giảm tính thấm mao mạch quanh hậu môn.

Khi xuất hiện đợt trĩ cấp kèm hiện tượng chảy máu đỏ tươi hay sưng tấy niêm mạc, bác sĩ thường chỉ định phác đồ tấn công ngắn ngày bằng flavonoid liều cao, sau đó giảm dần xuống liều duy trì. Thuốc giúp búi trĩ bớt phù nề, giảm kích thước sa tạm thời và nhanh chóng kiểm soát xuất huyết vi mạch. Người bệnh cần uống thuốc trong bữa ăn để giảm thiểu cảm giác khó chịu đường tiêu hóa nhẹ có thể gặp phải.

Thuốc đặt hậu môn và thuốc bôi giảm triệu chứng tại chỗ

Các dạng thuốc mỡ bôi hoặc viên đạn đặt trực tràng mang lại tác dụng trực tiếp tại vùng niêm mạc tổn thương mà ít gây ảnh hưởng toàn thân. Những chế phẩm này thường kết hợp nhiều nhóm hoạt chất nhằm xử lý đa dạng các triệu chứng khó chịu thường gặp ở người mắc trĩ nội. Thành phần gây tê tại chỗ như lidocaine hoặc pramoxine giúp phong bế các dẫn truyền thần kinh cảm giác, làm dịu nhanh cơn đau buốt hoặc cảm giác cộm ngứa hậu môn.

Bên cạnh đó, một số loại thuốc đặt có thể chứa hydrocortisone liều thấp giúp ức chế phản ứng viêm và giảm phù nề mô đệm, kết hợp cùng các chất bảo vệ làm se niêm mạc như oxit kẽm, titan dioxit hoặc dầu gan cá. Thuốc đặt đặc biệt thích hợp cho trĩ nội vì thuốc có thể hòa tan và bao phủ bề mặt niêm mạc trực tràng ngay phía trên đường lược. Người bệnh chỉ nên dùng thuốc chứa corticoid ngắn ngày theo chỉ định để tránh teo niêm mạc.

Thuốc nhuận tràng và làm mềm phân hỗ trợ giảm áp lực đại tiện

Táo bón kéo dài và thói quen rặn mạnh là nguyên nhân trực tiếp làm tăng áp lực ổ bụng, khiến búi trĩ nội căng phồng và dễ rách bề mặt gây chảy máu. Vì vậy, các nhóm thuốc nhuận tràng giữ vai trò hỗ trợ đắc lực trong suốt quá trình điều trị nội khoa trĩ nội. Bác sĩ thường ưu tiên các nhóm nhuận tràng tạo khối như chất xơ hòa tan ispaghula husk, methylcellulose hoặc nhuận tràng thẩm thấu nhẹ như macrogol, lactulose.

Các hoạt chất này giúp giữ nước trong lòng ống tiêu hóa, làm tăng khối lượng và độ mềm dẻo của phân, từ đó giúp người bệnh tống xuất phân dễ dàng mà không cần phải dùng sức rặn. Việc giảm ma sát của khuôn phân cứng lên bề mặt búi trĩ nội tạo điều kiện cho các tổn thương niêm mạc nhanh lành và hạn chế tái phát chảy máu. Người bệnh cần tránh lạm dụng các nhóm nhuận tràng kích thích vì dễ gây phụ thuộc thuốc và rối loạn điện giải.

Thuốc chống viêm và giảm đau hỗ trợ cắt cơn khó chịu

Trong những đợt trĩ nội bị sung huyết nặng hoặc có biểu hiện tắc mạch nhẹ gây đau nhức, bác sĩ có thể phối hợp thêm các loại thuốc giảm đau hạ sốt thông thường hoặc thuốc kháng viêm không steroid. Paracetamol thường là lựa chọn an toàn ban đầu để làm dịu cảm giác tức nặng khó chịu vùng khung chậu mà không ảnh hưởng tiêu cực đến chức năng đông máu hay dạ dày.

Đối với trường hợp sưng viêm nhiều, các thuốc kháng viêm không steroid như ibuprofen có thể được cân nhắc sử dụng trong thời gian ngắn dưới sự giám sát y tế. Tuy nhiên, việc lựa chọn thuốc giảm đau cần hết sức thận trọng vì một số loại có thể làm tăng nguy cơ kéo dài thời gian chảy máu búi trĩ. Người bệnh không nên tự ý dùng thuốc aspirin hoặc kết hợp nhiều loại giảm đau khi chưa có sự thăm khám cụ thể từ bác sĩ chuyên khoa.

Lưu ý an toàn

Các loại thuốc điều trị bệnh trĩ nội chỉ có tác dụng hỗ trợ cải thiện triệu chứng và kiểm soát đợt cấp, không thể làm biến mất hoàn toàn búi trĩ đã sa độ ba hoặc độ bốn. Người bệnh tuyệt đối không tự ý mua thuốc kháng sinh, corticoid bôi kéo dài hay áp dụng các bài thuốc truyền miệng không rõ nguồn gốc để đắp vào hậu môn vì dễ gây loét, hoại tử mô và nhiễm trùng huyết. Nếu xuất hiện dấu hiệu chảy máu ồ ạt, búi trĩ nghẹt tím tái không đẩy lên được hoặc kèm sốt cao, người bệnh cần đến bệnh viện cấp cứu ngay lập tức.

Tóm tắt

Điều trị bệnh trĩ nội bằng thuốc đạt hiệu quả cao nhất khi kết hợp chặt chẽ với chế độ dinh dưỡng giàu chất xơ, uống đủ nước và duy trì thói quen vận động đều đặn. Việc tuân thủ hướng dẫn dùng thuốc của bác sĩ chuyên khoa giúp kiểm soát triệu chứng an toàn và ngăn ngừa bệnh tiến triển thành các biến chứng nặng.