Các nhóm thuốc điều trị bệnh gout thường được sử dụng hiện nay

Thuốc điều trị bệnh gout là gì?

Các loại thuốc chữa bệnh gout là những dược chất được bác sĩ chỉ định nhằm giải quyết hai mục tiêu y khoa chính: kiểm soát triệu chứng đau đớn tức thời trong đợt viêm cấp và kiểm soát chuyển hóa axit uric trong cơ thể để phòng ngừa tái phát. Tùy thuộc vào từng giai đoạn bệnh, nồng độ axit uric huyết thanh, số lượng khớp bị ảnh hưởng cùng các bệnh lý nền đi kèm như huyết áp, tim mạch, dạ dày hay suy giảm chức năng thận, bác sĩ chuyên khoa sẽ xây dựng phác đồ phối hợp thuốc thích hợp. Người bệnh cần hiểu rõ sự khác biệt giữa thuốc giảm đau cắt cơn và thuốc điều trị căn nguyên hạ nồng độ axit uric để tránh việc lạm dụng hoặc ngừng thuốc đột ngột gây phản tác dụng.

Các nhóm thuốc kháng viêm và giảm đau trong cơn gout cấp

Mục tiêu ưu tiên hàng đầu khi bùng phát cơn gout cấp là kiểm soát tình trạng viêm màng hoạt dịch khớp và giảm nhanh cơn đau dữ dội cho người bệnh. Ba nhóm thuốc kháng viêm và giảm đau kinh điển thường được bác sĩ chỉ định bao gồm colchicine, thuốc chống viêm không steroid và corticosteroid.

Colchicine thường mang lại hiệu quả tốt nhất nếu được sử dụng trong vòng mười hai đến hai mươi bốn giờ đầu kể từ khi khớp bắt đầu xuất hiện dấu hiệu sưng đau. Thuốc ức chế sự di chuyển của bạch cầu đến vị trí tinh thể urat lắng đọng, từ đó làm giảm nhanh phản ứng viêm. Nhóm thuốc chống viêm không steroid như celecoxib, meloxicam hay naproxen cũng thường được dùng thay thế hoặc phối hợp tùy mức độ tổn thương khớp. Với các trường hợp người bệnh không đáp ứng hoặc có chống chỉ định với hai nhóm trên, bác sĩ có thể cân nhắc dùng corticosteroid đường uống hoặc tiêm nội khớp trong thời gian ngắn để cắt đứt cơn viêm.

Nhóm thuốc ức chế tổng hợp axit uric máu

Bên cạnh việc kiểm soát đợt sưng đau cấp tính, mục tiêu cốt lõi trong phác đồ lâu dài là đưa nồng độ axit uric huyết thanh về ngưỡng đích an toàn, thường dưới ba trăm sáu mươi micromol trên lít hoặc thấp hơn đối với người đã có hạt tophi. Nhóm thuốc ức chế enzym xanthine oxidase bao gồm allopurinol và febuxostat là lựa chọn nền tảng giúp ngăn chặn quá trình chuyển hóa purin thành axit uric.

Allopurinol là thuốc được sử dụng phổ biến và có hiệu quả hạ urat máu rất tốt, tuy nhiên cần được theo dõi thận trọng về nguy cơ dị ứng trên da, đặc biệt ở những người mang gen nhạy cảm. Febuxostat là hoạt chất thế hệ mới với khả năng ức chế chọn lọc enzym, thường được ưu tiên khi người bệnh suy giảm chức năng thận mức độ nhẹ đến trung bình hoặc không dung nạp với allopurinol. Khi bắt đầu dùng nhóm thuốc này, bác sĩ thường cho người bệnh kết hợp thuốc kháng viêm liều thấp để dự phòng cơn gout cấp bùng phát do sự thay đổi đột ngột của nồng độ urat máu.

Nhóm thuốc tăng đào thải axit uric qua đường tiết niệu

Đối với những bệnh nhân có cơ chế giảm đào thải axit uric qua đường nước tiểu mà chức năng thận vẫn bảo tồn tốt, nhóm thuốc tăng thải trừ axit uric như probenecid là một phương án điều trị thay thế hoặc kết hợp. Cơ chế tác dụng của thuốc là ức chế quá trình tái hấp thu urat tại ống thận, giúp lượng axit uric dư thừa nhanh chóng được tống xuất ra khỏi cơ thể qua đường tiểu tiện.

Khi sử dụng nhóm thuốc này, người bệnh cần được kiểm tra chức năng lọc của thận và xét nghiệm định lượng axit uric trong nước tiểu để phòng ngừa nguy cơ hình thành sỏi thận urat. Bệnh nhân luôn được khuyên uống đủ lượng nước hằng ngày, có thể kết hợp kiềm hóa nước tiểu theo chỉ dẫn y khoa nhằm hạn chế sự kết tinh lắng đọng của tinh thể urat tại đường tiết niệu. Nhóm thuốc này không thích hợp cho những người có tiền sử sỏi thận hoặc suy giảm chức năng thận nặng.

Liệu pháp enzym tiêu hủy axit uric cho trường hợp mạn tính nặng

Khi bệnh nhân gout xuất hiện các hạt tophi lớn gây biến dạng khớp, tổn thương mạn tính lan rộng hoặc thất bại với các thuốc hạ axit uric đường uống thông thường, các liệu pháp sinh học như enzym phân hủy axit uric có thể được chỉ định trong môi trường bệnh viện chuyên khoa. Hoạt chất pegloticase là một dạng enzym uricase tái tổ hợp có khả năng chuyển hóa trực tiếp axit uric không tan thành chất allantoin dễ dàng đào thải qua thận.

Đây là liệu pháp tác dụng mạnh giúp làm tan nhanh chóng các tinh thể urat lắng đọng lâu năm tại mô khớp và tổ chức dưới da. Do thuốc được dùng qua đường truyền tĩnh mạch và có nguy cơ xuất hiện phản ứng miễn dịch hoặc dị ứng trong quá trình truyền, người bệnh cần được chuẩn bị kỹ lưỡng và theo dõi sát sao bởi đội ngũ y bác sĩ tại các cơ sở y tế có đầy đủ trang thiết bị cấp cứu.

Lưu ý an toàn

Mọi loại thuốc điều trị bệnh gout đều cần được bác sĩ chuyên khoa cơ xương khớp kê đơn sau khi thăm khám kỹ lưỡng. Tuyệt đối không tự ý mua thuốc giảm đau, không dùng các bài thuốc bột trôi nổi không rõ nguồn gốc chứa corticoid trộn sẵn vì có thể gây suy tuyến thượng thận, xuất huyết tiêu hóa và suy thận nặng. Người bệnh cần uống nhiều nước, duy trì tái khám định kỳ để kiểm tra chức năng gan thận và nồng độ axit uric máu.

Tóm tắt

Thuốc điều trị bệnh gout đóng vai trò quan trọng trong việc xoa dịu các cơn đau cấp tính và ngăn ngừa biến chứng phá hủy khớp về lâu dài. Việc tuân thủ phác đồ của bác sĩ chuyên khoa cơ xương khớp, phối hợp chế độ dinh dưỡng lành mạnh và tái khám định kỳ là chìa khóa giúp kiểm soát nồng độ axit uric ổn định và bảo vệ sức khỏe toàn diện.