Các mặt cắt cơ bản trong siêu âm tim qua thành ngực

Mặt cắt cơ bản trong siêu âm tim

Kỹ thuật siêu âm tim chuẩn quy định các cửa sổ siêu âm chính trên thành ngực để phát chùm tia siêu âm đi qua các cấu trúc tim theo những hướng nhất định. Bốn cửa sổ siêu âm phổ biến nhất bao gồm cửa sổ cạnh ức, cửa sổ từ mỏm tim, cửa sổ dưới sườn và cửa sổ trên hố ức.

Tại mỗi cửa sổ, bác sĩ điều chỉnh góc nghiêng và hướng xoay của đầu dò để tạo ra các mặt cắt cắt dọc hoặc cắt ngang qua tim. Nhờ các mặt cắt cơ bản này, toàn bộ hình thái giải phẫu của tim được tái hiện rõ ràng. Phương pháp này đóng vai trò quan trọng trong việc phát hiện bệnh van tim, suy tim, bệnh tim bẩm sinh và tổn thương cơ tim do thiếu máu cục bộ.

Mặt cắt cạnh ức trục dọc và trục ngang

Mặt cắt cạnh ức trục dọc được thực hiện khi đặt đầu dò ở khoảng liên sườn 3 hoặc 4 bên trái sát xương ức. Mặt cắt này hiển thị rõ nét thất trái, nhĩ trái, đường ra thất trái, van động mạch chủ và van hai lá. Đây là vị trí tối ưu để đo đạc kích thước các buồng tim trái, độ dày vách liên thất, thành sau thất trái cũng như đánh giá chuyển động của các lá van.

Từ vị trí trục dọc, bác sĩ xoay đầu dò 90 độ theo chiều kim đồng hồ để thu được các mặt cắt cạnh ức trục ngang. Tùy thuộc vào góc nghiêng đầu dò, trục ngang cho phép quan sát tim ở nhiều mức khác nhau bao gồm mức ngang van động mạch chủ, mức van hai lá và mức cơ nhú. Các mặt cắt này giúp khảo sát chi tiết diện tích mở van, độ dày vách tim và sự đồng bộ trong co bóp của thất trái.

Các mặt cắt từ mỏm tim

Các mặt cắt từ mỏm tim được thực hiện khi đặt đầu dò ngay tại vị trí mỏm tim, thường ở khoảng liên sườn 5 trên đường trung đòn trái. Mặt cắt 4 buồng từ mỏm tim là một trong những mặt cắt quan trọng nhất, cung cấp hình ảnh đầy đủ của cả 4 buồng tim, vách liên thất, vách liên nhĩ, van hai lá và van ba lá. Vị trí này rất thuận lợi để khảo sát dòng máu qua van tim bằng siêu âm Doppler.

Bằng cách xoay nhẹ đầu dò, bác sĩ sẽ thu được mặt cắt 2 buồng từ mỏm tim chỉ hiển thị nhĩ trái và thất trái, giúp đánh giá chi tiết thành trước và thành sau thất trái. Ngoài ra, mặt cắt 5 buồng và 3 buồng từ mỏm tim được sử dụng để khảo sát đường ra thất trái, van động mạch chủ và đo dòng máu tống xuất từ thất trái vào tuần hoàn hệ thống.

Mặt cắt dưới sườn

Mặt cắt dưới sườn được thực hiện bằng cách đặt đầu dò ngay dưới mũi kiếm xương ức và hướng về phía vai trái của người bệnh. Nhờ sử dụng thùy gan trái làm cửa sổ âm thanh truyền âm tốt, mặt cắt này đặc biệt có giá trị ở những bệnh lý khó thăm khám qua đường thành ngực như người mắc bệnh phổi mạn tính hoặc lồng ngực biến dạng.

Mặt cắt 4 buồng dưới sườn cho phép quan sát vách liên nhĩ với hướng chùm tia siêu âm vuông góc, giúp chẩn đoán chính xác các lỗ thông liên nhĩ mà không bị hiện tượng khuyết âm giả. Bên cạnh đó, bằng cách xoay đầu dò, bác sĩ có thể quan sát tĩnh mạch chủ dưới và sự thay đổi đường kính theo nhịp thở để đánh giá áp lực nhĩ phải và trạng thái thể tích tuần hoàn của cơ thể.

Mặt cắt trên hố ức

Mặt cắt trên hố ức được thực hiện bằng cách đặt đầu dò vào hõm trên xương ức và hướng xuống phía dưới trung thất. Đây là mặt cắt chuyên biệt dành riêng cho việc khảo sát quai động mạch chủ, các nhánh động mạch lớn xuất phát từ quai động mạch chủ và động mạch phổi phải.

Thông qua mặt cắt này, bác sĩ có thể dễ dàng phát hiện các bất thường bẩm sinh hoặc tổn thương mạch máu lớn như hẹp eo động mạch chủ, còn ống động mạch, phình tách động mạch chủ ngực. Việc khảo sát kỹ quai động mạch chủ trên mặt cắt này đóng vai trò quan trọng trong việc hỗ trợ chẩn đoán các bệnh lý mạch máu hệ thống.

Ý nghĩa của các mặt cắt trong đánh giá chức năng tim

Việc kết hợp đầy đủ các mặt cắt cơ bản giúp bác sĩ chẩn đoán hình ảnh đánh giá một cách toàn diện cả về cấu trúc lẫn chức năng tim. Siêu âm Doppler màu và Doppler xung được tích hợp trên các mặt cắt này để đo tốc độ, hướng di chuyển của dòng máu, phát hiện tình trạng hở van, hẹp van hoặc các dòng thông bất thường giữa các buồng tim.

Bên cạnh đó, các phép đo trên mặt cắt chuẩn cho phép tính toán phân suất tống máu thất trái, áp lực động mạch phổi và thể tích nhĩ trái. Các thông số này là cơ sở y khoa vững chắc giúp bác sĩ lâm sàng đưa ra phác đồ điều trị phù hợp cho từng bệnh nhân suy tim, bệnh tim bẩm sinh hay bệnh cơ tim.

Lưu ý an toàn

Siêu âm tim qua thành ngực là phương pháp khảo sát an toàn, không gây đau và không sử dụng bức xạ ion hóa. Tuy nhiên, hình ảnh siêu âm có thể bị ảnh hưởng bởi thể trạng người bệnh như béo phì, bệnh phổi tắc nghẽn mạn tính hoặc lồng ngực dị dạng. Kết quả siêu âm tim cần được bác sĩ chuyên khoa tim mạch phân tích kết hợp với triệu chứng lâm sàng và các xét nghiệm hỗ trợ khác.

Tóm tắt

Các mặt cắt cơ bản trong siêu âm tim cung cấp thông tin hình thái và chức năng toàn diện của hệ tim mạch. Việc thực hiện đúng quy trình siêu âm giúp phát hiện sớm các bệnh lý tim mạch để đưa ra hướng can thiệp kịp thời.