Các lỗi thường gặp ở máy đo đường huyết và cách khắc phục

Lỗi thường gặp ở máy đo đường huyết là gì?

Máy đo đường huyết là thiết bị điện tử y tế cầm tay hoạt động dựa trên phản ứng điện hóa hoặc phản ứng quang học giữa enzyme trên que thử và lượng glucose có trong mẫu máu mao mạch toàn phần. Khi phản ứng sinh hóa xảy ra, thiết bị sẽ chuyển đổi tín hiệu điện tử thành giá trị nồng độ glucose máu hiển thị rõ ràng trên màn hình LCD.

Do sử dụng các phản ứng enzyme nhạy cảm kết hợp hệ thống vi mạch điện tử, máy đo đường huyết rất dễ chịu ảnh hưởng bởi các yếu tố bên ngoài như độ ẩm, nhiệt độ, kỹ thuật lấy máu và tình trạng bảo quản của que thử. Khi các yếu tố này không đảm bảo tiêu chuẩn, thiết bị sẽ tự động kích hoạt hệ thống cảnh báo bằng các mã lỗi ký hiệu chữ E kèm số hoặc các ký hiệu cảnh báo đặc thù để ngăn chặn việc hiển thị sai lệch chỉ số.

Lỗi nhận diện que thử và mã code sai lệch

Mã lỗi que thử thường xuất hiện dưới dạng E-1, E-2 hoặc biểu tượng que thử nhấp nháy trên màn hình máy đo đường huyết cá nhân. Nguyên nhân phổ biến gồm việc cắm que thử sai chiều, que thử bị ẩm mốc, que đã hết hạn sử dụng hoặc que thử bị cong vênh trong quá trình thao tác. Một số dòng máy yêu cầu mã hóa mã vạch hoặc gắn chíp code nhưng người dùng quên cài đặt đồng bộ khiến máy không thể nhận diện que.

Để xử lý, người bệnh cần rút que thử ra và kiểm tra kỹ hạn dùng in trên lọ. Đảm bảo đóng chặt nắp lọ que thử ngay sau khi lấy ra để tránh không khí ẩm xâm nhập. Luôn lắp đúng chiều điện cực của que thử vào cổng tiếp nhận và thao tác nhẹ nhàng. Nếu máy báo lỗi mã code, hãy kiểm tra lại mã số hiển thị trên màn hình xem có trùng khớp hoàn toàn với số lô ghi trên thân hộp que thử hay không trước khi thực hiện bước chích máu.

Lỗi không đủ lượng mẫu máu trên que thử

Lỗi lấy không đủ lượng máu thường được hiển thị bằng mã E-4, E-5 hoặc biểu tượng giọt máu kèm dấu chấm than. Điều này xảy ra khi giọt máu mao mạch ở đầu ngón tay quá nhỏ, thao tác chạm que thử vào giọt máu quá nhanh trước khi buồng phản ứng mao dẫn kịp hút đầy, hoặc người dùng bôi quệt máu lên bề mặt que thay vì để que tự hút.

Cách khắc phục là loại bỏ que thử cũ và chuẩn bị một que thử mới, vì các dòng máy đo đường huyết hiện đại không cho phép nhỏ thêm máu lần thứ hai vào cùng một que. Trước khi lấy máu, người bệnh nên rửa sạch tay bằng nước ấm để kích thích tuần hoàn máu đến đầu ngón tay, thả lỏng cánh tay xuống dưới và vuốt nhẹ từ gốc ngón tay về phía đầu ngón. Điều chỉnh độ sâu của bút lấy máu phù hợp với độ dày của da để thu được giọt máu tròn đầy, đủ thể tích yêu cầu của máy.

Lỗi nhiệt độ môi trường vượt quá giới hạn vận hành

Cảnh báo nhiệt độ không phù hợp thường ký hiệu là E-2, E-3 đi kèm biểu tượng nhiệt kế trên màn hình. Mỗi thiết bị đo đường huyết và que thử sinh học chỉ hoạt động ổn định trong một dải nhiệt độ phòng nhất định, thường dao động từ 10 đến 40 độ C. Nếu người bệnh để máy trong cốp xe máy, gần cửa sổ có ánh nắng rọi trực tiếp, trong phòng điều hòa quá lạnh hoặc nơi có độ ẩm cao, cảm biến nhiệt của máy sẽ tự động ngắt để bảo vệ độ chính xác của kết quả.

Khi gặp cảnh báo này, tuyệt đối không hơ nóng máy bằng máy sấy tóc hay cho vào tủ lạnh để làm nguội nhanh. Người bệnh cần di chuyển máy đo đường huyết và hộp que thử đến khu vực thoáng mát, có nhiệt độ phòng ổn định. Để thiết bị tự thích nghi với môi trường xung quanh trong ít nhất 20 đến 30 phút rồi mới tiến hành khởi động và thực hiện lại thao tác đo nồng độ glucose máu.

Lỗi nguồn điện và cảnh báo pin yếu

Biểu tượng pin nhấp nháy hoặc mã lỗi pin yếu khiến máy đo đường huyết không thể bật nguồn, màn hình bị mờ chữ hoặc tự động tắt nguồn ngay giữa chừng khi đang phân tích mẫu máu. Nguồn điện không ổn định từ pin sắp cạn có thể làm gián đoạn vi mạch xử lý tín hiệu điện hóa, dẫn đến sai lệch thông số đường huyết mà người bệnh không nhận ra.

Giải pháp đơn giản là người dùng nên chủ động thay pin mới định kỳ theo đúng chủng loại pin cúc áo hoặc pin đũa mà nhà sản xuất quy định. Tránh để máy đo đường huyết ở nơi có từ trường mạnh hoặc cất giữ quá lâu mà không sử dụng. Luôn chuẩn bị sẵn pin dự phòng trong hộp đựng thiết bị để không làm gián đoạn lịch trình theo dõi chỉ số glucose mao mạch hàng ngày của người bệnh đái tháo đường.

Hiển thị cảnh báo HI và LO ngoài phạm vi đo lường

Ký hiệu HI xuất hiện khi mức glucose máu đo được vượt quá ngưỡng đọc tối đa của máy, thông thường là trên 33,3 mmol/L (tương đương 600 mg/dL). Ngược lại, ký hiệu LO xuất hiện khi nồng độ glucose máu tụt xuống dưới ngưỡng đo tối thiểu, thông thường là dưới 1,1 mmol/L (tương đương 20 mg/dL). Đây là những tình huống cảnh báo đặc biệt nguy hiểm liên quan đến tăng đường huyết nghiêm trọng hoặc hạ đường huyết cấp tính.

Tuy nhiên, kết quả HI hoặc LO cũng có thể xuất phát từ lỗi kỹ thuật như tay còn dính đường, nước trái cây hoặc que thử bị hỏng nặng. Người bệnh cần bình tĩnh rửa sạch tay bằng xà phòng, lau khô hoàn toàn và đo lại ngay lập tức bằng một que thử mới. Nếu kết quả vẫn hiển thị HI hoặc LO kèm theo các biểu hiện lâm sàng như vã mồ hôi, run tay, chóng mặt, lú lẫn, thở nhanh hoặc hôn mê, người nhà cần lập tức đưa người bệnh đến cơ sở y tế gần nhất để cấp cứu kịp thời.

Lưu ý an toàn

Thông tin về mã lỗi và cách khắc phục trong bài viết mang tính chất hướng dẫn kỹ thuật tham khảo chung cho các dòng máy đo đường huyết cá nhân phổ biến. Mỗi thương hiệu và kiểu máy có thể có bảng mã lỗi chi tiết riêng được quy định trong tài liệu hướng dẫn sử dụng đi kèm. Người bệnh tuyệt đối không tự ý thay đổi liều lượng thuốc hạ đường huyết hoặc liều tiêm insulin chỉ dựa trên một lần đo nghi ngờ có sai số kỹ thuật khi chưa đối chiếu cẩn thận hoặc chưa tham vấn ý kiến của bác sĩ chuyên khoa nội tiết.

Tóm tắt

Nhận biết chính xác các lỗi thường gặp ở máy đo đường huyết giúp người bệnh đái tháo đường duy trì kết quả tự theo dõi đáng tin cậy tại nhà. Khi nghi ngờ kết quả đo sai lệch hoặc thiết bị báo lỗi liên tục dù đã làm đúng hướng dẫn, người bệnh nên chủ động trao đổi với bác sĩ chuyên khoa nội tiết hoặc đưa máy đi kiểm chuẩn để đảm bảo an toàn điều trị.