Các loại vắc xin phòng Covid-19 được cấp phép tại Việt Nam
Nội dung chỉ cung cấp thông tin tham khảo, không thay thế chẩn đoán, khám hoặc điều trị của người hành nghề y tế. Không tự ý dùng, ngừng hoặc thay đổi thuốc dựa trên bài viết.
Chiến dịch tiêm chủng phòng Covid-19 tại Việt Nam đã huy động nhiều nguồn vắc xin đạt chuẩn quốc tế nhằm bảo vệ sức khỏe người dân trước đại dịch. Các loại vắc xin được đưa vào sử dụng đều qua quy trình phê duyệt chặt chẽ của Bộ Y tế và khuyến cáo từ Tổ chức Y tế Thế giới.
Việc tìm hiểu danh sách các vắc xin đã được cấp phép cùng cơ chế hoạt động giúp cộng đồng hiểu rõ tính an toàn, hiệu quả sinh miễn dịch và chủ động tham gia tiêm chủng theo đúng hướng dẫn y tế.
Vắc xin phòng Covid-19 tại Việt Nam là gì?
Vắc xin phòng Covid-19 là chế phẩm sinh học được thiết kế nhằm kích thích hệ thống miễn dịch của cơ thể tạo ra kháng thể và tế bào lympho nhớ để đối phó với virus SARS-CoV-2. Tại Việt Nam, danh mục vắc xin phòng Covid-19 từng được cấp phép bao gồm nhiều nền tảng công nghệ khác nhau như công nghệ mRNA, công nghệ vector virus và công nghệ bất hoạt. Các loại vắc xin tiêu biểu được phê duyệt có điều kiện phục vụ nhu cầu cấp bách bao gồm AstraZeneca, Sputnik V, Vero Cell của Sinopharm, Comirnaty của Pfizer-BioNTech, Spikevax của Moderna, Janssen của Johnson and Johnson, Hayat-Vax và Abdala. Việc đa dạng hóa các nguồn cung cấp giúp đảm bảo độ bao phủ miễn dịch cho nhiều nhóm đối tượng từ người trưởng thành đến trẻ em.
Nhóm vắc xin công nghệ mRNA được cấp phép
Nhóm vắc xin sử dụng công nghệ mRNA tiêu biểu gồm có Comirnaty của Pfizer-BioNTech và Spikevax của Moderna. Cơ chế của dòng vắc xin này là cung cấp chuỗi mã di truyền hướng dẫn tế bào cơ thể tạm thời sản sinh protein gai đặc trưng của virus SARS-CoV-2. Hệ thống miễn dịch nhận diện protein này như một kháng nguyên lạ và tạo ra kháng thể đặc hiệu cùng các tế bào lympho T ghi nhớ. Dòng vắc xin mRNA đòi hỏi quy trình bảo quản nghiêm ngặt ở nhiệt độ âm sâu và đã được triển khai rộng rãi cho nhiều nhóm tuổi tại các chiến dịch tiêm chủng trên toàn quốc.
Nhóm vắc xin công nghệ vector virus và bất hoạt
Bên cạnh công nghệ mới, Việt Nam đã phê duyệt các vắc xin sử dụng vector virus và vắc xin virus bất hoạt. Vắc xin AstraZeneca sử dụng vector adenovirus mang đoạn mã di truyền tạo kháng nguyên gai, trong khi vắc xin Vero Cell của Sinopharm và vắc xin Hayat-Vax sử dụng toàn bộ hạt virus SARS-CoV-2 đã bị bất hoạt nhiệt hoặc hóa chất. Khi vào cơ thể, các thành phần này kích thích đáp ứng miễn dịch tự nhiên mà không có khả năng nhân lên hay gây bệnh. Nhóm vắc xin này có điều kiện bảo quản thuận lợi từ hai đến tám độ C, giúp việc vận chuyển và triển khai tại trạm y tế thuận tiện.
Quy trình đánh giá và tiêu chuẩn cấp phép lưu hành
Tất cả các loại vắc xin phòng Covid-19 được đưa vào sử dụng tại Việt Nam đều phải trải qua quy trình xem xét nghiêm ngặt của Hội đồng tư vấn cấp giấy đăng ký lưu hành thuốc. Việc cấp phép có thể theo hình thức có điều kiện cho nhu cầu cấp bách trong phòng chống dịch bệnh, dựa trên dữ liệu thử nghiệm lâm sàng quốc tế và đánh giá chất lượng từ Tổ chức Y tế Thế giới. Khi về đến Việt Nam, từng lô vắc xin đều được Viện Kiểm định Quốc gia Vắc xin và Sinh phẩm Y tế kiểm định tiêu chuẩn chất lượng trước khi phân bổ về các trung tâm kiểm soát bệnh tật tỉnh thành.
Ý nghĩa của việc tiêm chủng đối với sức khỏe cộng đồng
Tiêm vắc xin phòng Covid-19 mang lại lợi ích rõ rệt trong việc giảm tỷ lệ chuyển nặng, giảm nguy cơ nhập viện và hạ thấp tỷ lệ tử vong do biến chứng hô hấp. Mặc dù người đã tiêm vắc xin vẫn có thể nhiễm virus, mức độ biểu hiện bệnh thường nhẹ hơn và thời gian hồi phục nhanh hơn. Việc duy trì tỷ lệ bao phủ vắc xin cao trong cộng đồng còn giúp tạo lá chắn bảo vệ cho những đối tượng dễ bị tổn thương như người suy giảm miễn dịch nặng hoặc người có chống chỉ định tiêm chủng.
Lưu ý an toàn
Sau khi tiêm vắc xin, người tiêm cần ở lại điểm tiêm chủng tối thiểu ba mươi phút để theo dõi các phản ứng tức thì. Trong vòng hai mươi bốn đến bốn mươi tám giờ tiếp theo tại nhà, cần chú ý theo dõi thân nhiệt, huyết áp và các dấu hiệu bất thường như khó thở, phát ban lan rộng, đau tức ngực hoặc chóng mặt dữ dội. Không tự ý dùng thuốc hạ sốt hay giảm đau quá liều quy định khi chưa có hướng dẫn của nhân viên y tế.
Tóm tắt
Tiêm vắc xin phòng Covid-19 là biện pháp chủ động giúp củng cố miễn dịch cộng đồng và giảm nhẹ gánh nặng bệnh tật. Người dân nên theo dõi thông báo từ cơ quan y tế địa phương và tham khảo ý kiến bác sĩ khi cần tư vấn tiêm chủng phù hợp với thể trạng.
Nguồn tham khảo
- Research and Applied Medicine: ICP-MS ANALYSIS OF COVID-19 VACCINES FROM ASTRAZENECA, CANSINO, MODERNA, PFIZER, SINOPHARM AND SPUTNIK. 55 UNDECLARED CHEMICAL ELEMENTS
- Advance Research Journal of medical clinical and science: Evaluation of the Moderna, Pfizer/Biotech, Astrazeneca/Oxford and Sputnik V Vaccines for Covid-19
FAQ – Câu hỏi thường gặp
Có thể tiêm kết hợp các loại vắc xin phòng Covid-19 khác nhau không?
Bộ Y tế quy định việc tiêm trộn hoặc tiêm nhắc lại dựa trên hướng dẫn chuyên môn cụ thể cho từng loại vắc xin. Người đi tiêm cần thông báo lịch sử tiêm trước đó cho nhân viên y tế để được chỉ định phù hợp.
Tác dụng phụ thông thường sau tiêm vắc xin kéo dài bao lâu?
Phần lớn phản ứng sau tiêm như sốt nhẹ, mỏi cơ hoặc sưng đau vị trí tiêm sẽ thuyên giảm sau một đến ba ngày. Nếu triệu chứng kéo dài hoặc trở nặng, người tiêm cần đến cơ sở y tế để được kiểm tra.
Phụ nữ đang mang thai có tiêm vắc xin phòng Covid-19 được không?
Phụ nữ mang thai hoặc đang cho con bú cần được khám sàng lọc tiền tiêm chủng cẩn thận. Bác sĩ chuyên khoa phụ sản sẽ đánh giá lợi ích và hướng dẫn loại vắc xin phù hợp theo từng giai đoạn thai kỳ.
Người có bệnh nền mạn tính cần lưu ý gì trước khi tiêm vắc xin?
Người có bệnh tim mạch, đái tháo đường hoặc bệnh phổi mạn tính vẫn nên tiêm vắc xin khi tình trạng bệnh ổn định. Bác sĩ tại bàn khám sàng lọc sẽ đánh giá kỹ lưỡng các chỉ số trước khi ra chỉ định.
Tại sao cần tiêm các mũi nhắc lại sau liều cơ bản?
Khả năng bảo vệ của vắc xin có thể giảm dần theo thời gian, do đó các mũi tiêm nhắc lại giúp củng cố nồng độ kháng thể, đặc biệt đối với người cao tuổi hoặc người suy giảm miễn dịch.
