Các loại thuốc điều trị viêm xoang sàng sau và lưu ý khi dùng

Thuốc điều trị viêm xoang sàng sau

Xoang sàng sau bao gồm các hốc khí nhỏ nằm sâu trong khối xương sàng, có các lỗ dẫn lưu đổ trực tiếp vào ngách mũi trên và ngách mũi giữa phía sau. Khi niêm mạc lót trong lòng xoang bị tấn công bởi virus, vi khuẩn hoặc các tác nhân dị ứng, tình trạng phù nề xuất hiện làm tắc nghẽn lỗ thông xoang, ứ đọng dịch nhầy và tạo ổ viêm nhiễm.

Khác với các xoang trước như xoang trán hay xoang hàm, viêm xoang sàng sau ít khi gây nghẹt mũi ồ ạt ở phía trước mà chủ yếu gây cảm giác vướng đờm ở cổ họng, hơi thở có mùi hôi và đau nhức sâu vùng chẩm gáy. Mục tiêu chính của việc dùng thuốc là kiểm soát phản ứng viêm tại chỗ, tiêu diệt vi khuẩn gây bệnh nếu có, tái lập sự thông khí và phục hồi chức năng tự dẫn lưu sinh lý của niêm mạc xoang.

Thuốc xịt mũi chứa corticosteroid kháng viêm tại chỗ

Thuốc xịt mũi chứa corticosteroid là một trong những lựa chọn nền tảng trong phác đồ điều trị viêm xoang sàng sau. Các hoạt chất phổ biến như fluticasone furoate, mometasone furoate hoặc budesonide có tác dụng kháng viêm mạnh mẽ tại chỗ, giúp giảm sưng nề niêm mạc xoang, thông thoáng lỗ dẫn lưu và tạo điều kiện cho dịch nhầy thoát ra ngoài dễ dàng hơn.

Do tác dụng tại chỗ và lượng hấp thu vào tuần hoàn toàn thân rất thấp, nhóm thuốc này tương đối an toàn khi sử dụng theo đợt điều trị kéo dài vài tuần dưới sự giám sát của bác sĩ. Người bệnh cần xịt mũi đúng kỹ thuật, hướng đầu vòi xịt chếch ra phía cánh mũi ngoài để tránh làm tổn thương vách ngăn mũi gây chảy máu cam hoặc kích ứng niêm mạc.

Thuốc kháng sinh đường uống trong nhiễm trùng xoang do vi khuẩn

Kháng sinh toàn thân được bác sĩ chỉ định khi có bằng chứng rõ ràng về nhiễm khuẩn, chẳng hạn như triệu chứng sốt kéo dài, chảy dịch mũi đặc màu xanh vàng tanh hôi, đau nhức hốc mắt dữ dội hoặc tình trạng bệnh không thuyên giảm sau hơn mười ngày điều trị ban đầu.

Các nhóm kháng sinh thường được ưu tiên bao gồm amoxicillin kết hợp acid clavulanic, cefuroxim, cefdinir hoặc levofloxacin trong các trường hợp nghi ngờ vi khuẩn kháng thuốc. Người bệnh bắt buộc phải uống đủ liều và đúng thời gian theo đơn của bác sĩ, thông thường kéo dài từ mười đến mười bốn ngày đối với viêm xoang sâu, tuyệt đối không được tự ý dừng thuốc khi thấy triệu chứng vừa thuyên giảm nhằm ngăn ngừa vi khuẩn kháng kháng sinh.

Thuốc co mạch thông mũi và thuốc kháng histamin hỗ trợ

Để giải quyết nhanh tình trạng nghẹt mũi gây đau đầu vùng đỉnh chẩm, các thuốc co mạch xịt tại chỗ như oxymetazoline hoặc xylometazoline thường được cân nhắc sử dụng trong thời gian ngắn từ ba đến năm ngày. Thuốc giúp co các mạch máu nhỏ ở cuốn mũi, mở rộng đường thở tức thì và giải phóng áp lực bên trong hốc xoang sàng sau.

Đối với người bệnh có cơ địa dị ứng, viêm mũi dị ứng đồng mắc làm trầm trọng thêm triệu chứng nghẹt mũi và chảy dịch sau, các thuốc kháng histamin thế hệ hai đường uống như cetirizine, loratadine hoặc fexofenadine sẽ giúp kiểm soát phản ứng viêm ngứa, hạn chế tăng tiết dịch nhầy đường hô hấp trên. Khi đau nhức nhiều, các thuốc giảm đau hạ sốt như paracetamol hoặc ibuprofen cũng được phối hợp ngắn ngày để xoa dịu cảm giác khó chịu.

Dung dịch rửa mũi và nhóm thuốc làm loãng dịch nhầy

Dung dịch nước muối sinh lý đẳng trương hoặc ưu trương đóng vai trò hỗ trợ vô cùng đắc lực trong toàn bộ quá trình điều trị viêm xoang sàng sau. Rửa mũi đúng cách bằng bình rửa chuyên dụng giúp làm loãng dịch nhầy đặc quánh tích tụ ở vùng cửa mũi sau, rửa trôi dị nguyên, bụi bẩn và vi khuẩn bám dính trên bề mặt niêm mạc.

Bên cạnh đó, các thuốc làm loãng chất nhầy chứa hoạt chất như N-acetylcysteine hoặc bromhexin có thể được bác sĩ chỉ định thêm nhằm phá vỡ cấu trúc nhầy đặc, giúp dịch mủ dễ dàng thoát khỏi các ngách xoang sâu hẹp. Việc làm sạch khoang mũi trước khi dùng thuốc xịt đặc trị cũng giúp tăng diện tích tiếp xúc và tối ưu hóa hiệu quả hấp thu của thuốc kháng viêm vào niêm mạc.

Lưu ý an toàn

Người bệnh tuyệt đối không tự ý mua thuốc kháng sinh hoặc thuốc xịt mũi co mạch chứa oxymetazoline để điều trị tại nhà khi chưa có chẩn đoán từ bác sĩ chuyên khoa Tai Mũi Họng. Việc lạm dụng thuốc xịt co mạch quá năm ngày có thể dẫn tới viêm mũi do thuốc, làm teo hoặc xơ hóa niêm mạc mũi. Nếu xuất hiện các triệu chứng báo động như nhìn mờ, nhìn đôi, sưng đỏ quanh mí mắt hoặc sốt cao kèm cứng gáy, người bệnh cần đến ngay cơ sở y tế có chuyên khoa để được can thiệp kịp thời, phòng tránh biến chứng viêm màng não và tổn thương thị lực.

Tóm tắt

Việc sử dụng thuốc điều trị viêm xoang sàng sau đòi hỏi sự đánh giá toàn diện từ bác sĩ chuyên khoa Tai Mũi Họng nhằm xác định đúng nguyên nhân gây bệnh. Người bệnh không nên tự ý chẩn đoán hoặc mua thuốc sử dụng tại nhà để tránh nhờn thuốc và các tác dụng phụ nguy hiểm. Tuân thủ phác đồ điều trị, kết hợp vệ sinh mũi đúng cách và tái khám định kỳ là chìa khóa giúp kiểm soát bệnh hiệu quả, phòng ngừa biến chứng tổn thương hốc mắt và thần kinh sọ não.