Những loại thuốc cho người huyết áp thấp và lưu ý khi sử dụng

Thuốc cho người huyết áp thấp là gì?

Huyết áp thấp thường được xác định khi chỉ số huyết áp tâm thu dưới 90 mmHg hoặc huyết áp tâm trương dưới 60 mmHg. Khác với bệnh tăng huyết áp cần dùng thuốc kiểm soát liên tục suốt đời để phòng ngừa biến chứng tim mạch, huyết áp thấp chỉ cần can thiệp y tế khi gây ra các triệu chứng thiếu máu não cục bộ như choáng váng, hoa mắt, ngất hoặc xây xẩm mặt mày.

Các loại thuốc điều trị huyết áp thấp hoạt động dựa trên hai cơ chế chính: tăng giữ thể tích tuần hoàn trong lòng mạch hoặc làm co các mạch máu ngoại vi để nâng sức cản hệ thống. Tùy thuộc vào nguyên nhân là hạ huyết áp tư thế, hạ huyết áp sau ăn hay do tổn thương thần kinh tự chủ, bác sĩ tim mạch sẽ xây dựng phác đồ cá thể hóa phù hợp cho từng người bệnh.

Khi nào người bị huyết áp thấp cần sử dụng thuốc

Trong thực hành lâm sàng, việc dùng thuốc nâng huyết áp không áp dụng cho mọi trường hợp. Đa số người có huyết áp thấp sinh lý không kèm theo triệu chứng mệt mỏi hay chóng mặt thì không cần dùng thuốc điều trị. Bác sĩ chỉ cân nhắc can thiệp dược lý khi người bệnh xuất hiện triệu chứng giảm tưới máu não như choáng váng tái diễn, ngất xỉu, hoa mắt khi thay đổi tư thế hoặc suy giảm khả năng tập trung nghiêm trọng.

Trước khi chỉ định bất kỳ hoạt chất nào, người bệnh cần được thăm khám toàn diện để xác định xem hạ huyết áp là nguyên phát hay thứ phát sau các tình trạng như mất nước, thiếu máu, suy tuyến thượng thận, bệnh lý tim mạch hoặc tác dụng phụ của thuốc khác. Điều trị nguyên nhân gốc rễ luôn là ưu tiên hàng đầu trước khi cân nhắc dùng thuốc nâng áp trực tiếp.

Nhóm thuốc tăng thể tích tuần hoàn fludrocortisone

Fludrocortisone là một corticosteroid tổng hợp có hoạt tính giữ muối khoáng rất mạnh. Cơ chế chính của hoạt chất này là kích thích thận tái hấp thu natri và giữ nước, từ đó làm gia tăng thể tích huyết tương tuần hoàn trong lòng mạch máu. Sự gia tăng thể tích nội mạch giúp duy trì áp lực tưới máu đầy đủ đến các cơ quan quan trọng, đặc biệt là não bộ khi người bệnh đứng thẳng.

Loại thuốc này thường được bác sĩ lựa chọn hàng đầu cho các trường hợp hạ huyết áp tư thế đứng mạn tính hoặc hạ huyết áp do suy tuyến thượng thận. Tuy nhiên, người bệnh khi dùng fludrocortisone cần được theo dõi định kỳ nồng độ kali máu, nguy cơ giữ nước gây phù chân hoặc tăng gánh nặng lên tim đối với những người có tiền sử suy tim tiềm ẩn.

Nhóm thuốc co mạch trực tiếp midodrine

Midodrine thuộc nhóm đồng vận thụ thể alpha-1 adrenergic chọn lọc. Khi vào cơ thể qua đường uống, hoạt chất chuyển hóa thành chất có hoạt tính giúp kích thích co các tiểu động mạch và tĩnh mạch ngoại vi. Tác dụng co mạch này làm tăng sức cản ngoại biên toàn thân, hỗ trợ đưa máu về tim tốt hơn và ngăn ngừa tình trạng ứ trệ máu ở chi dưới khi đứng dậy.

Midodrine thường được chỉ định trong hạ huyết áp tư thế vô căn hoặc do rối loạn hệ thần kinh thực vật. Do cơ chế co mạch mạnh, một tác dụng phụ điển hình của thuốc là gây tăng huyết áp tư thế nằm. Vì vậy, người bệnh thường được khuyến cáo không uống thuốc gần giờ đi ngủ và cần theo dõi huyết áp ở cả hai tư thế nằm và ngồi theo hướng dẫn của bác sĩ.

Các nhóm thuốc tác động lên hệ thần kinh giao cảm

Droxidopa là tiền chất tổng hợp chuyển hóa trực tiếp thành norepinephrine trong cơ thể, giúp kích thích thụ thể adrenergic làm tăng trương lực mạch máu. Thuốc được áp dụng cho tình trạng hạ huyết áp tư thế liên quan đến bệnh lý thoái hóa thần kinh như bệnh Parkinson, teo đa hệ thống hoặc suy tự chủ nguyên phát.

Bên cạnh đó, pyridostigmine là hoạt chất ức chế men cholinesterase, giúp tăng cường dẫn truyền thần kinh phó giao cảm và giao cảm tại các hạch tự chủ. Thuốc hỗ trợ cải thiện huyết áp khi đứng mà ít gây tác dụng phụ tăng huyết áp khi nằm hơn so với các thuốc co mạch đơn thuần. Việc sử dụng các thuốc tác động thần kinh này đòi hỏi đánh giá chuyên khoa sâu và theo dõi phản ứng cơ thể vô cùng cẩn trọng.

Sử dụng dung dịch bù điện giải và thảo dược hỗ trợ

Bên cạnh thuốc tân dược chuyên khoa, nhiều người bệnh tìm đến các dung dịch bù nước điện giải hoặc một số thảo dược như nhân sâm, trà cam thảo để hỗ trợ nâng áp. Cam thảo chứa hoạt chất có tác dụng tương tự mineralocorticoid nhẹ, có thể giúp giữ muối nước tạm thời nhưng nếu lạm dụng dễ dẫn đến hạ kali máu và rối loạn nhịp tim.

Mọi chế phẩm bổ sung, dù có nguồn gốc tự nhiên, đều có thể tương tác với các loại thuốc điều trị khác mà người bệnh đang sử dụng. Do đó, người bệnh không nên tự ý uống các bài thuốc truyền miệng kéo dài mà cần tham khảo ý kiến nhân viên y tế để đảm bảo tính an toàn và phù hợp với thể trạng.

Lưu ý an toàn

Người bệnh tuyệt đối không được tự ý mua hoặc chia sẻ thuốc nâng huyết áp của người khác mà không có đơn thuốc của bác sĩ. Dùng sai chỉ định có thể gây tăng huyết áp kịch phát khi nằm ngửa, tổn thương thận hoặc rối loạn nhịp tim nguy hiểm. Khi đang sử dụng bất kỳ loại thuốc nào, nếu xuất hiện các dấu hiệu như đau đầu dữ dội, tức ngực, khó thở hoặc đánh trống ngực liên tục, người bệnh cần ngừng thuốc và liên hệ ngay với cơ sở y tế gần nhất.

Tóm tắt

Huyết áp thấp chỉ cần can thiệp bằng thuốc khi có triệu chứng rõ rệt hoặc bắt nguồn từ các bệnh lý nền cụ thể. Người bệnh không nên tự ý tìm kiếm thuốc nâng huyết áp khi chưa có chẩn đoán chính xác từ bác sĩ. Việc thăm khám định kỳ kết hợp điều chỉnh chế độ ăn uống, sinh hoạt lành mạnh vẫn là nền tảng quan trọng giúp duy trì huyết áp ổn định lâu dài.