Các loại thuốc bôi zona thần kinh phổ biến và lưu ý khi sử dụng

Thuốc bôi zona thần kinh

Bệnh zona thần kinh là tình trạng nhiễm trùng da do virus Varicella Zoster tái hoạt động từ các hạch thần kinh cảm giác, tạo nên các dải mụn nước đau rát dọc theo đường đi của dây thần kinh. Diễn tiến ngoài da thường trải qua các giai đoạn nổi ban đỏ, hình thành bọng nước căng dịch, vỡ rỉ dịch, sau đó khô se đóng mày và bong vảy trong vòng hai đến bốn tuần.

Mục tiêu cơ bản của việc sử dụng thuốc bôi ngoài da là bảo vệ hàng rào biểu bì, giữ cho vết thương sạch sẽ, làm dịu cảm giác nóng rát ngứa ngáy và phòng ngừa biến chứng bội nhiễm vi khuẩn. Người bệnh cần lưu ý rằng các chế phẩm bôi ngoài chỉ mang tính chất hỗ trợ chăm sóc tại chỗ, không thể thay thế cho phác đồ thuốc kháng virus đường toàn thân do bác sĩ chỉ định.

Kem bôi kháng virus trong giai đoạn khởi phát

Các loại kem bôi ngoài da chứa hoạt chất kháng virus như acyclovir thường được cân nhắc trong giai đoạn sớm khi những mụn nước đầu tiên vừa xuất hiện. Hoạt chất này can thiệp vào sự nhân lên của virus Varicella Zoster ở lớp thượng bì, hỗ trợ làm giảm mật độ virus tại chỗ nếu dùng trong vòng bảy mươi hai giờ đầu. Tuy nhiên, thuốc bôi kháng virus chỉ đóng vai trò hỗ trợ ngoài bề mặt và không thể thay thế thuốc kháng virus đường uống do bác sĩ kê đơn để ức chế virus trong hạch thần kinh. Người bệnh không nên lạm dụng bôi nhiều lần hoặc bôi lên vết loét hở vì dễ gây kích ứng da tại chỗ.

Dung dịch sát khuẩn làm se bề mặt nốt phỏng rỉ dịch

Khi bọng nước zona căng to, vỡ ra và bắt đầu rỉ dịch, nguy cơ nhiễm trùng do vi khuẩn tụ cầu hoặc liên cầu tăng cao. Trong giai đoạn này, các dung dịch sát khuẩn dịu nhẹ có tác dụng làm se khô bề mặt như dung dịch hồ nước, xanh methylen hoặc dung dịch povidone iodine nồng độ thích hợp được ưu tiên sử dụng. Việc chấm nhẹ dung dịch bằng tăm bông vô trùng giúp khử khuẩn, làm dịu cảm giác đau rát và thúc đẩy các mụn nước nhanh chóng khô bề mặt để tiến tới đóng vảy. Người bệnh cần tránh chà xát mạnh làm vỡ lan rộng các bọng nước sang vùng da lành lân cận.

Sản phẩm làm dịu da và giảm ngứa giai đoạn đóng vảy

Ở giai đoạn các nốt tổn thương khô se và tạo vảy, người bệnh thường đối mặt với cảm giác ngứa ngáy, căng tức khó chịu. Để giảm bớt cảm giác bứt rứt và hạn chế phản xạ gãi gây xước da, sữa dưỡng chứa calamine hoặc kem dưỡng ẩm phục hồi chứa panthenol và kẽm oxit có thể được sử dụng theo hướng dẫn của nhân viên y tế. Hoạt chất calamine mang lại cảm giác mát dịu tự nhiên, giảm kích ứng đầu mút thần kinh và bảo vệ bề mặt da. Người bệnh chỉ thoa các chế phẩm này khi tổn thương đã hoàn toàn khô miệng, không bôi sản phẩm có hương liệu hay cồn lên vùng da đang nhạy cảm.

Thuốc bôi tại chỗ hỗ trợ giảm đau sau khi lành thương

Sau khi các vảy tiết đã bong và da liền sẹo, một số người bệnh vẫn chịu đựng cơn đau dây thần kinh sau zona kéo dài dai dẳng. Lúc này, bác sĩ chuyên khoa có thể chỉ định các dạng thuốc bôi tại chỗ như miếng dán hoặc kem bôi chứa lidocaine để gây tê cục bộ, tạm thời ngăn chặn tín hiệu đau truyền về hệ thần kinh trung ương. Ngoài ra, kem chứa capsaicin chiết xuất tự nhiên cũng có thể được cân nhắc để làm giảm dần chất dẫn truyền cảm giác đau, nhưng cần dùng đúng chỉ dẫn vì có thể gây nóng rát lúc đầu. Các loại thuốc này tuyệt đối không dùng khi da còn vết thương hở.

Lưu ý an toàn

Người bệnh tuyệt đối không bôi thuốc chứa corticoid lên vùng da zona vì hoạt chất này làm giảm miễn dịch tại chỗ, khiến virus và vi khuẩn bùng phát mạnh hơn. Tránh xa các bài thuốc dân gian như đắp lá cây, gạo nếp nhai nát để phòng ngừa nguy cơ nhiễm trùng hoại tử da và nhiễm trùng huyết. Tuyệt đối không tự ý bôi thuốc vào vùng mắt, mũi hoặc miệng nếu chưa có sự thăm khám và chỉ định từ bác sĩ chuyên khoa.

Tóm tắt

Sử dụng đúng các loại thuốc bôi zona thần kinh theo từng giai đoạn thương tổn giúp giảm bớt khó chịu, phòng ngừa bội nhiễm và hạn chế sẹo xấu ngoài da. Khi có dấu hiệu nghi ngờ bệnh, người bệnh nên đến cơ sở y tế thăm khám sớm để được chẩn đoán chính xác và tư vấn phác đồ điều trị toàn diện, an toàn.