Các khối u dạ dày lành tính thường gặp và cách xử trí

U dạ dày lành tính là gì?

U dạ dày lành tính là tập hợp các tổn thương tân sinh không mang tính chất ung thư, xuất phát từ các thành phần mô khác nhau của dạ dày như lớp biểu mô niêm mạc, mô liên kết, cơ trơn hoặc thần kinh. Mặc dù các tế bào này phân chia bất thường tạo thành cấu trúc khối gồ lên khỏi bề mặt, chúng không xâm lấn vào các cơ quan lân cận và không di căn xa qua đường máu hay bạch huyết.

Tỷ lệ phát hiện u dạ dày lành tính ngày càng tăng nhờ sự phổ biến của kỹ thuật nội soi đường tiêu hoá trên độ phân giải cao. Tùy thuộc vào nguồn gốc tế bào và mức độ tăng sinh, một số khối u hoàn toàn vô hại và chỉ cần theo dõi định kỳ, trong khi một số dạng tổn thương khác lại mang nguy cơ loạn sản hoặc gây ra các biến chứng cơ học như chảy máu tiêu hoá hay cản trở lưu thông thức ăn, đòi hỏi bác sĩ chuyên khoa phải can thiệp y tế thích hợp.

Các dạng u dạ dày lành tính phổ biến trong thực hành y khoa

U dạ dày lành tính bao gồm nhiều dạng tổn thương xuất phát từ lớp niêm mạc hoặc các lớp mô dưới niêm mạc của dạ dày. Phổ biến nhất trong nhóm này là polyp tuyến đáy vị, thường liên quan đến tình trạng sử dụng thuốc ức chế bơm proton kéo dài hoặc mang tính chất gia đình. Bên cạnh đó, polyp tăng sản cũng là dạng tổn thương hay gặp, thường hình thành trên nền viêm niêm mạc dạ dày mạn tính hoặc sau nhiễm vi khuẩn Helicobacter pylori.

Một dạng u khác cần được chú ý đặc biệt là u tuyến dạ dày hay còn gọi là polyp tuyến. Đây là tổn thương tiền ung thư tiềm ẩn, đòi hỏi phải can thiệp loại bỏ sớm để tránh nguy cơ chuyển dạng ác tính. Ngoài ra, khối u dưới niêm mạc như u cơ trơn, u mô đệm đường tiêu hoá dạng lành tính kích thước nhỏ, u mỡ hoặc u sợi cũng có thể xuất hiện tại thành dạ dày, đòi hỏi sự đánh giá kỹ lưỡng từ bác sĩ chuyên khoa tiêu hoá.

Biểu hiện nhận biết và phương thức phát hiện u dạ dày lành tính

Đa phần các khối u dạ dày lành tính kích thước nhỏ không gây ra bất kỳ triệu chứng lâm sàng rõ rệt nào. Bệnh nhân thường chỉ phát hiện tổn thương một cách tình cờ khi đi khám sức khoẻ tổng quát hoặc nội soi tiêu hoá định kỳ. Tuy vậy, khi khối u phát triển đến kích thước lớn hơn, người bệnh có thể gặp các dấu hiệu khó chịu như đầy trướng bụng, ậm ạch khó tiêu, cảm giác nhanh no hoặc đau âm ỉ vùng thượng vị.

Trong một số trường hợp u nằm gần tâm vị hoặc môn vị, khối u có thể gây cản trở lưu thông thức ăn, dẫn đến buồn nôn, nôn sau ăn hoặc sụt cân nhẹ. Nếu bề mặt u bị loét trợt hoặc kích ứng liên tục bởi acid dịch vị, bệnh nhân có thể xuất hiện tình trạng xuất huyết tiêu hoá vi thể, biểu hiện qua thiếu máu mạn tính, da xanh xao mệt mỏi hoặc đi ngoài phân đen. Khám nội soi kèm sinh thiết mô bệnh học là tiêu chuẩn vàng để xác định chính xác bản chất khối u.

Các phương pháp theo dõi và can thiệp y khoa hiện nay

Hướng xử trí u dạ dày lành tính phụ thuộc chủ yếu vào kích thước, vị trí, số lượng và kết quả giải phẫu bệnh của tổn thương. Đối với các polyp nhỏ có bản chất lành tính rõ ràng và không có nguy cơ biến chứng, bác sĩ có thể đề xuất theo dõi định kỳ qua nội soi dạ dày mà chưa cần can thiệp xâm lấn ngay.

Khi khối u có kích thước trên một centimet, gây triệu chứng tắc nghẽn, chảy máu hoặc có kết quả sinh thiết nghi ngờ loạn sản, phương pháp cắt polyp qua nội soi tiêu hoá bằng thòng lọng điện, cắt tách dưới niêm mạc hoặc cắt hớt niêm mạc là lựa chọn can thiệp ưu tiên. Những kỹ thuật nội soi hiện đại này giúp loại bỏ trọn vẹn khối u mà không cần phẫu thuật mở, giảm đau đớn và rút ngắn thời gian hồi phục. Phẫu thuật nội soi ổ bụng hoặc mổ mở chỉ được cân nhắc khi khối u có kích thước quá lớn, nằm ở vị trí phức tạp hoặc nghi ngờ tổn thương xâm lấn sâu vào thành dạ dày.

Chăm sóc dinh dưỡng và lối sống hỗ trợ phục hồi dạ dày

Sau khi thực hiện các thủ thuật cắt bỏ u hoặc trong quá trình theo dõi u dạ dày, việc thiết lập chế độ sinh hoạt và ăn uống khoa học đóng vai trò thiết yếu giúp niêm mạc dạ dày nhanh hồi phục. Người bệnh nên ưu tiên các loại thức ăn mềm, dễ tiêu như cháo loãng, súp, canh dinh dưỡng và chia nhỏ thành nhiều bữa trong ngày để giảm tải áp lực co bóp cho dạ dày.

Đồng thời, cần hạn chế tối đa các thực phẩm có tính acid cao, đồ cay nóng, nhiều dầu mỡ và kiêng tuyệt đối rượu bia cùng khói thuốc lá. Việc kiểm soát căng thẳng tinh thần, ngủ đủ giấc và vận động thể lực nhẹ nhàng cũng góp phần điều hoà nhu động tiêu hoá. Bệnh nhân cần tuân thủ nghiêm ngặt đơn thuốc hỗ trợ niêm mạc do bác sĩ chỉ định và không tự ý sử dụng các loại thuốc chống viêm giảm đau khi chưa có ý kiến của nhân viên y tế.

Lưu ý an toàn

Các thông tin y khoa trong bài viết chỉ mang tính chất tham khảo kiến thức chung, không thay thế cho việc thăm khám lâm sàng, chẩn đoán mô bệnh học hoặc phác đồ điều trị của bác sĩ chuyên khoa. Người bệnh tuyệt đối không tự ý áp dụng các bài thuốc truyền miệng, không dùng thuốc làm teo khối u chưa được kiểm chứng và không tự ý ngưng thuốc kê đơn. Khi có các dấu hiệu bất thường như nôn ra máu, đi ngoài phân đen hoặc đau thượng vị dữ dội, cần đến ngay cơ sở y tế gần nhất.

Tóm tắt

Phần lớn khối u dạ dày lành tính không đe doạ trực tiếp đến tính mạng và có tiên lượng rất tốt nếu được phát hiện sớm. Việc chủ động thăm khám định kỳ, phối hợp chặt chẽ với bác sĩ chuyên khoa tiêu hoá và tuân thủ kế hoạch kiểm tra nội soi là cách tốt nhất để bảo vệ sức khoẻ dạ dày, ngăn ngừa nguy cơ biến chứng về lâu dài.