Nhận biết các giai đoạn của đau mắt đỏ và lưu ý chăm sóc
Nội dung chỉ cung cấp thông tin tham khảo, không thay thế chẩn đoán, khám hoặc điều trị của người hành nghề y tế. Không tự ý dùng, ngừng hoặc thay đổi thuốc dựa trên bài viết.
Bệnh đau mắt đỏ hay viêm kết mạc là tình trạng nhiễm trùng hoặc kích ứng tại lớp màng trong suốt bao phủ tròng trắng và mặt trong mi mắt. Tình trạng này có thể xuất hiện rải rác quanh năm hoặc bùng phát thành các đợt dịch lớn trong cộng đồng, gây nhiều bất tiện cho sinh hoạt và công việc của người mắc.
Quá trình tiến triển của đau mắt đỏ thường diễn ra qua từng giai đoạn cụ thể với mức độ triệu chứng thay đổi rõ rệt. Việc nắm rõ các giai đoạn phát triển của bệnh không chỉ giúp người bệnh chủ động nhận biết dấu hiệu từ sớm, thực hiện chăm sóc đúng cách mà còn giúp phòng ngừa hiệu quả nguy cơ lây lan cho những người xung quanh.
Giai đoạn đau mắt đỏ là gì?
Đau mắt đỏ là thuật ngữ dân gian dùng để chỉ bệnh viêm kết mạc cấp tính, thường bắt nguồn từ nguyên nhân nhiễm virus như adenovirus, enterovirus hoặc do vi khuẩn, dị ứng và các yếu tố môi trường kích thích. Lớp màng kết mạc khi bị tấn công sẽ phản ứng bằng hiện tượng xung huyết hệ thống mạch máu, dẫn đến tình trạng lòng trắng chuyển sang màu đỏ hoặc hồng nhạt đặc trưng. Bệnh có khả năng lây lan rất nhanh qua đường tiếp xúc trực tiếp với dịch tiết mắt, giọt bắn đường hô hấp hoặc qua các vật dụng sinh hoạt hàng ngày dùng chung. Nhìn chung, viêm kết mạc là bệnh lý lành tính, có thể tự thoái lui nếu được giữ gìn vệ sinh và theo dõi cẩn thận. Tuy nhiên, nếu người bệnh chủ quan hoặc xử trí sai cách, tình trạng viêm có thể kéo dài, thậm chí dẫn đến các biến chứng trên giác mạc làm suy giảm thị lực.
Giai đoạn ủ bệnh âm thầm
Giai đoạn ủ bệnh thường kéo dài từ vài ngày đến gần một tuần sau khi người bệnh tiếp xúc với nguồn lây như dịch tiết hô hấp hoặc vật dụng dính mầm bệnh. Trong giai đoạn này, các vi sinh vật gây bệnh như adenovirus hoặc vi khuẩn bắt đầu xâm nhập và nhân lên trên bề mặt kết mạc nhãn cầu. Người bệnh hầu như chưa xuất hiện triệu chứng rõ rệt nào ở mắt, mắt vẫn trong và thị lực hoàn toàn bình thường. Tuy nhiên, ở một số trường hợp nhiễm virus, người bệnh có thể cảm thấy mệt mỏi nhẹ, sốt nhẹ hoặc đau rát họng thoảng qua. Dù chưa biểu hiện rõ ở mắt, mầm bệnh đã có khả năng lây truyền sang người khác qua tiếp xúc gần hoặc dùng chung đồ đạc cá nhân. Việc nhận thức được tiền sử tiếp xúc với người bệnh trong thời gian này giúp mỗi cá nhân chủ động giữ vệ sinh tay và hạn chế đưa tay lên dụi mắt.
Giai đoạn toàn phát với các triệu chứng rầm rộ
Giai đoạn khởi phát thường diễn ra đột ngột với những cảm giác khó chịu đầu tiên xuất hiện ở một bên mắt rồi có thể lan dần sang mắt còn lại. Người bệnh thường cảm thấy cộm xốn như có dị vật hoặc hạt cát trong mắt, đi kèm tình trạng chảy nước mắt liên tục và ngứa ngáy nhẹ quanh bờ mi. Lòng trắng của mắt bắt đầu cương tụ mạch máu, chuyển dần sang màu hồng hoặc đỏ nhạt. Mi mắt có thể hơi sưng nề vào buổi sáng, kèm theo cảm giác nhạy cảm hơn với ánh sáng mặt trời hoặc ánh đèn trong phòng. Tiết tố mắt bắt đầu xuất hiện dưới dạng dịch trong hoặc hơi dính ở khóe mắt, khiến người bệnh phải chớp mắt liên tục để nhìn rõ hơn. Đây là thời điểm bệnh nhân cần bắt đầu thực hiện các biện pháp cách ly vật dụng và tăng cường vệ sinh cá nhân để tránh làm bệnh bùng phát nặng hơn.
Giai đoạn lui bệnh và phục hồi tổn thương kết mạc
Ở giai đoạn toàn phát, các biểu hiện của viêm kết mạc trở nên rõ nét và gây nhiều phiền toái nhất cho sinh hoạt thường ngày của người bệnh. Tròng trắng mắt đỏ rực do mạng lưới mạch máu kết mạc giãn nở tối đa, mi mắt phù nề rõ rệt khiến mắt khó mở to. Lượng ghèn và dịch tiết tăng lên đáng kể, có thể chuyển sang màu vàng nhạt hoặc vàng xanh nếu có hiện tượng bội nhiễm vi khuẩn, làm hai mi mắt dính chặt vào nhau sau một đêm ngủ dậy. Cảm giác nóng rát, xốn cộm và sợ ánh sáng gia tăng, đôi khi đi kèm nổi hạch nhỏ hơi đau ở vùng trước tai hoặc dưới hàm. Người bệnh cũng có thể bị giảm thị lực thoáng qua do lớp màng dịch nhầy bao phủ giác mạc, nhưng cảm giác này thường cải thiện sau khi chớp mắt hoặc rửa sạch ghèn. Giai đoạn này đòi hỏi sự chăm sóc cẩn thận để tránh làm trầy xước bề mặt nhãn cầu.
Giai đoạn lui bệnh và phục hồi
Sau khoảng một tuần đến mười ngày nếu không xảy ra biến chứng, bệnh viêm kết mạc sẽ bước vào giai đoạn thoái lui với sự giảm dần của các triệu chứng khó chịu. Vùng cương tụ đỏ ở màng kết mạc nhạt dần, các mạch máu co nhỏ lại và tròng trắng dần lấy lại màu sắc tự nhiên. Tiết tố dịch nhầy và ghèn mắt giảm rõ rệt, không còn tình trạng dính mi mắt vào mỗi buổi sáng, cảm giác cộm xốn và chói mắt cũng dần biến mất hoàn toàn. Mặc dù mắt nhìn đã trong và dễ chịu hơn rất nhiều, bề mặt biểu mô kết mạc vẫn cần thêm vài ngày để tái tạo và hồi phục hoàn toàn trạng thái sinh lý bình thường. Trong suốt giai đoạn lui bệnh, người bệnh vẫn cần duy trì thói quen vệ sinh mắt nhẹ nhàng, không dụi mắt và tiếp tục rửa tay thường xuyên để phòng ngừa nguy cơ tái nhiễm hoặc lây lan mầm bệnh còn sót lại cho những người xung quanh.
Nguyên tắc chăm sóc mắt và phòng ngừa lây nhiễm
Để hỗ trợ quá trình hồi phục qua từng giai đoạn của đau mắt đỏ, việc chăm sóc tại chỗ đúng phương pháp đóng vai trò quyết định nhằm bảo vệ mắt và hạn chế lây lan. Người bệnh nên sử dụng nước muối sinh lý vô khuẩn để rửa mắt nhẹ nhàng từ hai đến ba lần mỗi ngày, dùng khăn giấy mềm sạch hoặc gạc y tế lau khô một lần rồi bỏ vào thùng rác kín. Cần chuẩn bị riêng khăn mặt, gối ngủ, chậu rửa và lọ thuốc nhỏ mắt, tuyệt đối không dùng chung với bất kỳ thành viên nào trong gia đình để tránh lây nhiễm chéo. Tránh làm việc liên tục trước màn hình máy tính hoặc điện thoại trong thời gian mắt đang viêm đỏ nhằm giảm bớt kích ứng và căng thẳng thị giác. Khi đi ra ngoài, nên đeo kính râm bảo vệ mắt khỏi khói bụi, gió mạnh và ánh nắng gắt. Tuyệt đối không tự mua các loại thuốc nhỏ mắt phối hợp kháng sinh hoặc corticoid khi chưa có chỉ định của bác sĩ.
Lưu ý an toàn
Mọi thông tin trong bài viết chỉ mang tính chất tham khảo giáo dục sức khỏe và không thay thế cho việc thăm khám y khoa trực tiếp. Người bệnh tuyệt đối không tự ý mua các loại thuốc nhỏ mắt có chứa corticoid, kháng sinh liều cao hoặc áp dụng các bài thuốc truyền miệng như đắp lá, xông hơi vào mắt. Khi nhận thấy các dấu hiệu nguy hiểm như đau nhức mắt dữ dội, giảm thị lực đột ngột, sợ ánh sáng nặng hoặc mắt tiết mủ đặc kéo dài, cần nhanh chóng đến cơ sở y tế có chuyên khoa mắt để được bác sĩ thăm khám và đưa ra phác đồ can thiệp phù hợp.
Tóm tắt
Đau mắt đỏ là tình trạng viêm kết mạc phổ biến, diễn tiến theo từng giai đoạn rõ rệt và thường tự hồi phục nếu được vệ sinh đúng cách. Việc chủ động theo dõi sát biểu hiện mắt, không tự ý dùng thuốc nhỏ chứa hoạt chất mạnh và thăm khám bác sĩ chuyên khoa mắt kịp thời là chìa khóa giúp bảo vệ thị lực an toàn.
Nguồn tham khảo
FAQ – Câu hỏi thường gặp
Bệnh đau mắt đỏ thường kéo dài bao nhiêu ngày thì khỏi?
Đau mắt đỏ thường kéo dài từ bảy đến mười bốn ngày tùy thuộc vào nguyên nhân gây viêm kết mạc do virus hay vi khuẩn, cũng như sức đề kháng của từng cá nhân và cách chăm sóc vệ sinh mắt hàng ngày.
Có nên dùng lại thuốc nhỏ mắt của đợt bệnh trước không?
Người bệnh không nên tự ý dùng lại thuốc nhỏ mắt cũ hoặc dùng chung lọ thuốc với người khác vì nguy cơ nhiễm khuẩn chéo rất cao, đồng thời hoạt chất cũ có thể không còn phù hợp với tình trạng hiện tại.
Đang bị đau mắt đỏ có được đeo kính áp tròng không?
Người bị đau mắt đỏ nên tạm ngừng đeo kính áp tròng cho đến khi mắt khỏi hoàn toàn, nhằm tránh cọ xát gây tổn thương giác mạc và hạn chế tích tụ vi sinh vật gây hại dưới kính.
Nên dùng dung dịch gì để rửa mắt an toàn khi bị đau mắt đỏ?
Người bệnh nên sử dụng nước muối sinh lý natri clorid không phẩy chín phần trăm để vệ sinh mắt, dùng gạc y tế riêng cho từng mắt và lau nhẹ nhàng từ khóe mắt ra ngoài.
Xông lá hoặc đắp lá dân gian vào mắt có giúp nhanh khỏi không?
Tuyệt đối không đắp lá trầu không hay xông thảo dược vào mắt vì nhiệt độ cao và các tạp chất có thể gây bỏng biểu mô giác mạc, bội nhiễm vi khuẩn và làm tổn thương mắt trầm trọng hơn.
