Các giai đoạn của viêm ruột thừa và cách điều trị

Các giai đoạn của viêm ruột thừa là gì?

Viêm ruột thừa là tình trạng viêm cấp tính của ruột thừa, một ống mô nhỏ hình ngón tay gắn vào manh tràng ở phần đầu của ruột già. Bệnh phát sinh chủ yếu do lòng ruột thừa bị bít tắc bởi sỏi phân, phì đại mô bạch huyết, dị vật hoặc ký sinh trùng. Khi bị tắc, dịch nhầy tích tụ làm tăng áp lực nội lòng, cản trở tuần hoàn máu và tạo điều kiện cho vi khuẩn đường ruột tăng sinh mạnh mẽ. Quá trình này kích hoạt phản ứng viêm cấp tính lan rộng khắp các lớp thành ruột thừa. Viêm ruột thừa không thể tự khỏi nếu không có sự can thiệp y tế thích hợp. Do tốc độ chuyển biến nhanh, bệnh được xem là một cấp cứu ngoại khoa ưu tiên nhằm ngăn chặn nguy cơ vỡ ruột thừa gây nhiễm độc toàn thân.

Bốn giai đoạn tiến triển điển hình của viêm ruột thừa

Viêm ruột thừa phát triển từ tắc nghẽn lòng ruột thừa sang nhiễm trùng và tổn thương mô qua bốn giai đoạn chính. Giai đoạn đầu là viêm sung huyết, niêm mạc ruột thừa sưng phù, lòng ống ứ đọng dịch làm người bệnh đau âm ỉ quanh rốn kèm chán ăn hoặc buồn nôn nhẹ. Tiếp theo là giai đoạn viêm mủ, vi khuẩn phát triển mạnh tạo mủ bên trong lòng ruột thừa, áp lực tăng cao gây đau khu trú rõ rệt tại vùng hố chậu phải và sốt nhẹ.

Nếu không can thiệp, bệnh chuyển sang giai đoạn viêm hoại tử khi lưu lượng máu nuôi ruột thừa bị tắc nghẽn hoàn toàn, mô ruột thừa tím tái và chết dần. Cuối cùng là giai đoạn ruột thừa vỡ mủ giải phóng dịch viêm và vi khuẩn vào khoang bụng, gây viêm phúc mạc toàn thể hoặc áp xe ruột thừa. Đây là tình trạng nguy kịch có thể dẫn đến sốc nhiễm trùng nếu chậm trễ can thiệp ngoại khoa.

Dấu hiệu nhận biết viêm ruột thừa qua từng biểu hiện

Triệu chứng khởi phát thường là cơn đau bụng âm ỉ vùng thượng vị hoặc quanh rốn, sau đó vài giờ sẽ di chuyển và cố định tại vùng hố chậu phải. Mức độ đau tăng dần, đau quặn thắt hơn khi di chuyển, ho hoặc thay đổi tư thế. Người bệnh thường có cảm giác buồn nôn, nôn mửa, chán ăn, đầy bụng khó tiêu và sốt nhẹ dao động quanh mức 37.5 đến 38.5 độ C.

Khi thành bụng có phản ứng đề kháng hoặc đau chói khi bác sĩ ấn vào hố chậu phải rồi buông nhanh, ruột thừa có thể đã bị viêm nặng hoặc bắt đầu kích thích màng bụng. Ở người già, trẻ nhỏ hoặc phụ nữ mang thai, biểu hiện lâm sàng có thể mơ hồ, đau lan tỏa hoặc không có phản ứng thành bụng rõ rệt, do đó không được chủ quan trước bất kỳ cơn đau bụng bất thường nào.

Phương pháp chẩn đoán viêm ruột thừa tại cơ sở y tế

Bác sĩ chẩn đoán viêm ruột thừa dựa trên thăm khám lâm sàng kết hợp các kỹ thuật cận lâm sàng hiện đại. Khám thực thể giúp phát hiện điểm đau khu trú tại hố chậu phải, dấu hiệu phản ứng thành bụng và các nghiệm pháp đặc hiệu của chuyên khoa ngoại tiêu hóa.

Siêu âm ổ bụng là phương tiện đầu tay phổ biến giúp quan sát hình ảnh ruột thừa sưng to, thành dày, ứ dịch hoặc có sỏi phân kẹt trong lòng ống. Trong các ca khó chẩn đoán hoặc người bệnh có thể trạng đặc biệt, chụp cắt lớp vi tính ổ bụng được chỉ định để xác định chính xác tổn thương, phát hiện dịch mủ xung quanh hoặc ổ áp xe. Xét nghiệm công thức máu cũng được thực hiện để đánh giá số lượng bạch cầu và chỉ số viêm trong cơ thể.

Các phương pháp điều trị viêm ruột thừa hiện nay

Phẫu thuật cắt bỏ ruột thừa bị viêm là biện pháp điều trị triệt để và an toàn hàng đầu được áp dụng trên toàn thế giới. Hiện nay, phẫu thuật nội soi cắt ruột thừa là phương pháp phổ biến nhất nhờ ưu điểm vết mổ nhỏ, ít đau đớn, giảm nguy cơ nhiễm trùng vết mổ và thời gian nằm viện ngắn.

Đối với các trường hợp ruột thừa đã vỡ mủ gây viêm phúc mạc phức tạp, ổ áp xe lớn hoặc thể trạng người bệnh không phù hợp cho nội soi, bác sĩ có thể chỉ định phẫu thuật mổ mở để làm sạch triệt để khoang bụng và đặt ống dẫn lưu dịch. Bên cạnh phẫu thuật, bác sĩ sẽ chỉ định phối hợp các loại thuốc kháng sinh phổ rộng theo đường truyền tĩnh mạch cùng dung dịch bù nước, điện giải để kiểm soát tình trạng nhiễm trùng.

Chăm sóc và phục hồi sức khỏe sau phẫu thuật ruột thừa

Quá trình hồi phục sau phẫu thuật ruột thừa phụ thuộc vào giai đoạn bệnh lúc mổ và kỹ thuật mổ được thực hiện. Người bệnh thường được khuyến khích ngồi dậy và đi lại nhẹ nhàng sau 24 giờ để kích thích nhu động ruột hoạt động trở lại, hạn chế nguy cơ dính ruột sau mổ.

Chế độ ăn nên bắt đầu từ chất lỏng như nước cháo loãng, súp ấm sau khi người bệnh đã trung tiện được, sau đó tăng dần độ đặc của thức ăn. Vết mổ cần được giữ khô ráo, thay băng vô khuẩn theo đúng hướng dẫn của nhân viên y tế. Nếu người bệnh xuất hiện triệu chứng sốt cao, vết mổ sưng đỏ chảy mủ hoặc đau bụng dữ dội tái phát, cần thông báo ngay cho bác sĩ để được xử trí kịp thời.

Lưu ý an toàn

Thông tin cung cấp chỉ mang tính chất giáo dục y khoa và không thay thế cho việc chẩn đoán hay điều trị y tế chuyên nghiệp. Khi xuất hiện các cơn đau bụng vùng hố chậu phải nghi ngờ viêm ruột thừa, người bệnh tuyệt đối không tự ý uống thuốc giảm đau, thuốc kháng sinh, thuốc nhuận tràng hoặc chườm nóng lên bụng. Những hành động này có thể làm mờ dấu hiệu lâm sàng hoặc làm tăng nguy cơ vỡ ruột thừa, gây nguy hiểm trực tiếp đến tính mạng. Người bệnh cần đến ngay cơ sở y tế gần nhất để được thăm khám.

Tóm tắt

Viêm ruột thừa là tình trạng cấp cứu tiêu hóa nguy hiểm đòi hỏi sự can thiệp y tế khẩn trương. Hiểu rõ các giai đoạn tiến triển và phương pháp điều trị giúp người bệnh chủ động đi khám sớm, ngăn chặn kịp thời các biến chứng nguy hiểm như viêm phúc mạc hay nhiễm trùng huyết. Người bệnh tuyệt đối không tự điều trị tại nhà để bảo vệ an toàn sức khỏe.