Các cách thở khi bị Covid-19 giúp giảm khó thở và cải thiện hô hấp

Cách thở khi bị Covid-19 là gì?

Khi mắc Covid-19, đường thở và các phế nang có thể bị phù nề hoặc ứ đọng dịch tiết, làm cản trở quá trình thông khí tự nhiên. Phản xạ tự nhiên của cơ thể khi thiếu oxy là thở nhanh và nông, tuy nhiên kiểu thở này lại khiến lượng khí cặn tồn đọng nhiều hơn ở đáy phổi, làm cơ hoành mau mỏi và làm tăng cảm giác hụt hơi.

Tập thở đúng cách là một phần quan trọng trong quá trình phục hồi chức năng phổi cho người bệnh. Các bài tập này nhằm mục tiêu mở rộng lồng ngực, tăng cường độ đàn hồi của nhu mô phổi và điều hòa lại chu kỳ hít thở. Người bệnh khi thực hiện kiên trì sẽ duy trì được nồng độ bão hòa oxy trong máu ổn định hơn, đồng thời giảm bớt tình trạng căng cứng các cơ vùng ngực và cổ. Tuy nhiên, tập thở là biện pháp hỗ trợ nâng cao thể trạng chứ không thể thay thế cho các biện pháp điều trị y tế chuyên sâu khi bệnh trở nặng.

Kỹ thuật thở chúm môi giúp điều hòa nhịp thở và giải phóng khí đọng

Thở chúm môi là một trong những phương pháp cơ bản và hữu ích nhất để người bệnh nhanh chóng lấy lại quyền kiểm soát khi cảm thấy hụt hơi. Kỹ thuật này tạo ra một áp lực dương nhẹ ở đường thở trong thì thở ra, giúp giữ cho các phế quản nhỏ không bị xẹp sớm, từ đó đào thải được lượng không khí nghèo oxy còn ứ đọng sâu trong phế nang.

Để bắt đầu, người bệnh nên chọn tư thế ngồi thả lỏng trên ghế, giữ thẳng lưng, hai vai xuôi tự nhiên và cơ cổ hoàn toàn thư giãn. Đầu tiên, hãy ngậm miệng và hít vào thật chậm qua đường mũi trong khoảng hai nhịp đếm, cảm nhận luồng không khí đi sâu vào lồng ngực. Sau đó, chúm môi lại tương tự như khi chuẩn bị thổi nến hoặc huýt sáo, rồi từ từ thở ra nhẹ nhàng qua khe môi trong khoảng bốn nhịp đếm. Thời gian thở ra lý tưởng nhất nên gấp đôi thời gian hít vào. Người bệnh không nên cố gắng ép bụng hoặc dùng lực thổi quá mạnh, mà hãy để luồng hơi thoát ra êm dịu, đều đặn. Có thể thực hiện bài tập này nhiều lần trong ngày, đặc biệt là sau khi vận động nhẹ hoặc khi bắt đầu cảm thấy nhịp thở dồn dập.

Kỹ thuật thở cơ hoành tăng cường dung tích và thông khí đáy phổi

Cơ hoành là cơ hô hấp chính của cơ thể, nằm ngăn cách giữa khoang ngực và khoang bụng. Khi bị mệt mỏi hoặc khó thở do Covid-19, nhiều người có xu hướng chỉ thở nông bằng ngực trên, khiến cơ hoành ít vận động và hiệu quả trao đổi khí giảm sút. Thở cơ hoành, hay còn gọi là thở bụng, giúp tối ưu hóa dung tích sống của phổi và đưa oxy đến các vùng phế nang ở đáy phổi hiệu quả hơn.

Người bệnh có thể tập ở tư thế nằm ngửa thoải mái với một chiếc gối kê dưới đầu gối, hoặc ngồi thẳng trên ghế có điểm tựa. Đặt một bàn tay lên giữa ngực và bàn tay còn lại lên vùng bụng phía trên rốn để cảm nhận chuyển động. Hãy hít vào từ từ bằng mũi sao cho bàn tay trên bụng được đẩy nhô lên rõ rệt, trong khi bàn tay trên ngực vẫn giữ yên hoặc chỉ di chuyển rất ít. Tiếp tục thở ra chậm rãi qua miệng hoặc mũi, đồng thời cảm nhận cơ bụng xẹp dần xuống và bàn tay trên bụng hạ theo. Người bệnh cần giữ nhịp hít thở nhịp nhàng, không gồng cứng cơ thể và dừng lại nghỉ ngơi nếu thấy chóng mặt.

Tư thế nằm sấp và tư thế nghỉ ngơi hỗ trợ đường thở

Bên cạnh các bài tập hít thở chủ động, việc điều chỉnh tư thế nghỉ ngơi đóng vai trò rất lớn trong việc cải thiện sự phân bố oxy trong phổi. Tư thế nằm sấp hỗ trợ thông khí phổi là một phương pháp hỗ trợ được áp dụng rộng rãi, giúp mở rộng các vùng nhu mô phổi ở phía sau lưng, giảm sự chèn ép của tim và các tạng trong ổ bụng lên đáy phổi.

Để nằm sấp thoải mái, người bệnh có thể chuẩn bị gối mềm kê dưới đầu, vùng ngực trên, hông và cẳng chân để cột sống không bị võng. Có thể duy trì tư thế này từng đợt từ ba mươi phút đến hai tiếng tùy theo sự chịu đựng của cơ thể, sau đó luân phiên đổi sang tư thế nằm nghiêng một bên hoặc ngồi tựa lưng nghiêng góc bốn mươi lăm độ. Khi xuất hiện cơn khó thở đột ngột trong lúc đi lại, người bệnh có thể dừng lại, đứng tựa lưng vào tường hoặc tựa hai tay lên mặt bàn phẳng, hơi cúi người về phía trước để giải phóng áp lực cho cơ hoành và giúp lồng ngực nở rộng tự nhiên.

Kiểm soát nhịp thở và giữ bình tĩnh khi xuất hiện cơn hụt hơi

Cảm giác hụt hơi bất chợt thường đi kèm với phản ứng hoảng loạn, khiến nhịp tim tăng nhanh và làm tình trạng khó thở trở nên trầm trọng hơn. Việc nắm rõ các bước xử trí khi xuất hiện cơn hụt hơi sẽ giúp người bệnh bình tĩnh làm chủ tình huống và đưa nhịp hô hấp trở lại trạng thái cân bằng.

Khi thấy nhịp thở trở nên nông và nhanh, người bệnh cần ngay lập tức ngừng mọi hoạt động thể chất, tìm một chỗ ngồi an toàn có tựa lưng vững chắc. Hãy buông lỏng hai cánh tay, hạ thấp khớp vai và hơi cúi đầu về phía trước. Chậm rãi nhắm mắt hoặc nhìn vào một điểm cố định, tập trung toàn bộ sự chú ý vào luồng khí ra vào ở đầu mũi. Áp dụng ngay kỹ thuật thở chúm môi với nhịp hít ngắn và thở ra dài gấp đôi để ổn định lại luồng khí. Người chăm sóc có thể hỗ trợ bằng cách tạo không gian phòng thông thoáng, nhắc nhở người bệnh hít thở theo nhịp đếm chậm rãi và không vây quanh gây ngột ngạt.

Lưu ý an toàn

Các bài tập thở chỉ mang tính chất hỗ trợ giảm nhẹ triệu chứng và cải thiện chức năng thông khí ở mức độ nhẹ. Người bệnh không nên tập luyện gắng sức khi cơ thể đang sốt cao hoặc kiệt sức. Cần chủ động đo nồng độ oxy trong máu bằng thiết bị đo SpO2 kẹp ngón tay. Nếu chỉ số SpO2 giảm xuống dưới chín mươi tư phần trăm, hoặc xuất hiện các dấu hiệu nguy hiểm như thở rên, cánh mũi phập phồng, co kéo cơ hõm ức, đau tức ngực dữ dội, môi và đầu ngón tay tím tái hoặc lơ mơ, người bệnh cần được trợ giúp y tế khẩn cấp và đưa đến cơ sở y tế gần nhất ngay lập tức.

Tóm tắt

Chăm sóc hệ hô hấp thông qua các bài tập thở chúm môi, thở cơ hoành và điều chỉnh tư thế nghỉ ngơi hợp lý là giải pháp đơn giản nhưng mang lại hiệu quả tích cực cho người bệnh Covid-19. Hãy duy trì thói quen tập luyện nhẹ nhàng mỗi ngày, giữ tinh thần lạc quan, nghỉ ngơi đầy đủ và luôn theo dõi sát các diễn biến sức khỏe để phối hợp kịp thời với nhân viên y tế.