Các cách điều trị đau mắt hột và kiểm soát biến chứng
Nội dung chỉ cung cấp thông tin tham khảo, không thay thế chẩn đoán, khám hoặc điều trị của người hành nghề y tế. Không tự ý dùng, ngừng hoặc thay đổi thuốc dựa trên bài viết.
Đau mắt hột là bệnh nhiễm trùng mạn tính ở mắt do vi khuẩn Chlamydia trachomatis gây ra, từng là một trong những nguyên nhân hàng đầu dẫn đến suy giảm thị lực và mù lòa có thể phòng ngừa được. Khi mắc bệnh, kết mạc mi mắt xuất hiện các hột viêm nhỏ li ti, kèm theo cảm giác cộm ngứa, đỏ mắt và tiết dịch nhầy mủ.
Nhiều người bệnh khi thấy mắt đỏ và cộm thường băn khoăn về các cách trị đau mắt hột an toàn nhằm giảm nhanh cảm giác khó chịu. Việc xử trí bệnh lý này đòi hỏi phải có sự can thiệp y tế bài bản, bởi vi khuẩn không thể tự biến mất nếu chỉ rửa mắt thông thường. Nếu điều trị chậm trễ, các đợt viêm tái diễn liên tục sẽ để lại sẹo kết mạc xơ hóa, gây biến chứng lông quặm cọ xát giác mạc và tổn thương mắt vĩnh viễn.
Cách trị đau mắt hột là gì?
Đau mắt hột bắt đầu từ sự xâm nhập của vi khuẩn Chlamydia trachomatis vào lớp biểu mô kết mạc mắt. Bệnh lây lan chủ yếu qua tiếp xúc trực tiếp với dịch tiết từ mắt hoặc mũi của người nhiễm bệnh, qua các vật dụng sinh hoạt chung như khăn mặt, gối nằm, hoặc qua các loài côn trùng trung gian như ruồi. Ở giai đoạn khởi phát, người bệnh có thể chỉ cảm thấy cộm xốn nhẹ như có hạt bụi trong mắt, mi mắt sưng đỏ, chảy nước mắt và nhiều gỉ mắt dính vào buổi sáng. Điểm đặc trưng trên thăm khám lâm sàng là sự xuất hiện của các nang lympho màu trắng xám hoặc hơi vàng ở mặt trong mi mắt trên, được gọi dân gian là các hột. Nếu không được phát hiện và tiếp cận phương pháp điều trị đúng cách ngay từ đầu, tổn thương viêm nhiễm kéo dài qua nhiều tháng hoặc nhiều năm sẽ dẫn đến sẹo hóa kết mạc, làm biến dạng bờ mi và đe dọa trực tiếp đến thị lực của người bệnh.
Điều trị đau mắt hột bằng thuốc kháng sinh theo chỉ định y khoa
Kháng sinh là biện pháp nền tảng nhằm tiêu diệt vi khuẩn Chlamydia trachomatis và kiểm soát phản ứng viêm tại kết mạc mi mắt. Bác sĩ chuyên khoa mắt thường cân nhắc chỉ định phác đồ kháng sinh toàn thân đường uống hoặc thuốc kháng sinh tra tại chỗ tùy theo mức độ nhiễm trùng và đối tượng mắc bệnh. Thuốc kháng sinh uống nhóm macrolid, tiêu biểu là azithromycin dạng viên hoặc hỗn dịch, thường được ưu tiên nhờ hiệu quả cao và liệu trình ngắn gọn. Bên cạnh đó, mỡ tra mắt tetracycline 1% cũng là lựa chọn quen thuộc được sử dụng bôi vào cùng đồ kết mạc hằng ngày trong vài tuần liên tiếp. Người bệnh tuyệt đối không được tự ý mua thuốc kháng sinh để uống hoặc nhỏ mắt khi chưa có sự thăm khám từ bác sĩ nhãn khoa. Việc dùng sai loại thuốc, dùng ngắt quãng hoặc ngừng thuốc sớm khi vừa thấy mắt bớt đỏ có thể khiến vi khuẩn kháng thuốc và nhiễm trùng dai dẳng, gây khó khăn cho việc điều trị dứt điểm sau này.
Can thiệp phẫu thuật đối với các biến chứng lông quặm và sẹo kết mạc
Ở những trường hợp đau mắt hột tiến triển mạn tính để lại sẹo xơ co rút kết mạc mi trên, bờ mi sẽ bị cuộn vào trong khiến lông mi mọc ngược cọ xát trực tiếp lên bề mặt nhãn cầu, gọi là biến chứng lông quặm. Lông quặm cọ liên tục sẽ làm trầy xước biểu mô giác mạc, gây viêm loét giác mạc, sẹo đục giác mạc và làm mờ mắt nghiêm trọng. Trong giai đoạn này, các loại thuốc nhỏ mắt kháng sinh chỉ đóng vai trò hỗ trợ kiểm soát bội nhiễm chứ không thể phục hồi được cấu trúc bờ mi bị biến dạng. Do đó, bác sĩ chuyên khoa mắt sẽ chỉ định can thiệp phẫu thuật chỉnh hình bờ mi để lật hàng lông quặm ra ngoài, ngăn ngừa lông mi tiếp tục cọ xát làm tổn thương giác mạc. Với những trường hợp giác mạc đã bị sẹo đục dày đặc làm suy giảm thị lực nặng nề, phẫu thuật ghép giác mạc có thể được xem xét khi điều kiện nhãn cầu và sức khỏe toàn thân cho phép.
Chăm sóc và vệ sinh mắt hằng ngày trong quá trình chữa trị
Bên cạnh việc dùng thuốc điều trị y tế, chăm sóc vệ sinh mắt đúng cách đóng vai trò rất quan trọng giúp làm dịu cảm giác cộm rát và hạn chế nguy cơ tái nhiễm. Người bệnh nên sử dụng nước muối sinh lý natri clorid 0,9% chuyên dụng cho mắt để rửa trôi dịch tiết và gỉ mắt mỗi ngày, đặc biệt là vào buổi sáng sau khi ngủ dậy. Khi lau mắt, nên dùng bông gòn hoặc gạc sạch dùng một lần, lau nhẹ nhàng từ khóe mắt trong ra đuôi mắt ngoài và vứt bỏ ngay sau mỗi lần lau, tuyệt đối không dùng chung một miếng bông cho cả hai mắt. Rửa tay thường xuyên bằng xà phòng và nước sạch trước cũng như sau khi tiếp xúc với vùng mắt. Trong thời gian điều trị, người bệnh cần tránh dùng tay dụi mắt, không đeo kính áp tròng, không trang điểm vùng quanh mắt và hạn chế để mắt tiếp xúc với khói bụi, gió lớn bằng cách đeo kính râm bảo vệ khi đi ra ngoài.
Biện pháp phòng ngừa lây lan bệnh mắt hột trong gia đình và cộng đồng
Bệnh mắt hột có khả năng lây truyền rất nhanh giữa các thành viên sống chung một không gian nếu không có biện pháp cách ly nguồn lây phù hợp. Để ngăn ngừa bệnh lây lan, người mắc đau mắt hột cần sử dụng riêng hoàn toàn các đồ dùng cá nhân như khăn mặt, khăn tắm, gối, chăn và chậu rửa mặt. Tất cả khăn và vỏ gối của người bệnh nên được giặt sạch bằng xà phòng, phơi dưới ánh nắng trực tiếp hoặc sấy khô ở nhiệt độ cao để tiêu diệt mầm bệnh. Các thành viên trong gia đình cần tạo thói quen rửa mặt bằng nước sạch, không dùng tay bẩn chạm vào mắt và giữ gìn môi trường sống thông thoáng, hạn chế ruồi nhặng đậu vào mắt vì ruồi là trung gian truyền mầm bệnh nguy hiểm. Khi trong nhà hoặc môi trường trường học có người được chẩn đoán mắc đau mắt hột, những người có tiếp xúc gần nên đến cơ sở y tế để được kiểm tra phát hiện sớm.
Lưu ý an toàn
Người bệnh tuyệt đối không được tự ý sử dụng các bài thuốc dân gian truyền miệng như xông mắt bằng lá trầu không, đắp lá cây hay tra các loại bột thuốc lạ vào mắt vì rất dễ gây bỏng giác mạc và nhiễm trùng hoại tử nặng. Không tự mua các loại thuốc nhỏ mắt chứa corticosteroid để dùng kéo dài vì hoạt chất này có thể làm nặng thêm tình trạng nhiễm trùng vi khuẩn, gây tăng nhãn áp và đục thủy tinh thể. Mọi chỉ định dùng thuốc kháng sinh và can thiệp ngoại khoa phải do bác sĩ chuyên khoa mắt trực tiếp quyết định dựa trên mức độ tổn thương của từng cá nhân.
Tóm tắt
Đau mắt hột hoàn toàn có thể được kiểm soát hiệu quả nếu người bệnh được phát hiện sớm và điều trị đúng phác đồ y khoa từ bác sĩ chuyên khoa mắt. Việc chủ động tuân thủ chỉ định dùng thuốc kháng sinh, kết hợp giữ gìn vệ sinh cá nhân và khám mắt định kỳ là chìa khóa then chốt giúp loại bỏ mầm bệnh, bảo vệ thị lực lâu dài và ngăn chặn nguy cơ mù lòa do các biến chứng sẹo mi mắt.
Nguồn tham khảo
FAQ – Câu hỏi thường gặp
Đau mắt hột có thể tự khỏi mà không cần dùng thuốc không?
Bệnh mắt hột do vi khuẩn gây ra nên khó có thể tự khỏi hoàn toàn nếu không được điều trị bằng kháng sinh phù hợp. Viêm nhiễm kéo dài âm ỉ không được chữa trị sẽ làm tổn thương giác mạc và dẫn đến sẹo mí mắt vĩnh viễn.
Đau mắt hột có lây cho người khác không?
Đau mắt hột là bệnh rất dễ lây lan qua việc tiếp xúc trực tiếp với dịch tiết mắt, mũi của người bệnh hoặc dùng chung khăn mặt, gối và chậu rửa. Ruồi nhặng cũng là tác nhân trung gian truyền vi khuẩn giữa người với người.
Bệnh đau mắt hột khác bệnh đau mắt đỏ thông thường như thế nào?
Đau mắt đỏ thông thường thường do virus gây viêm kết mạc cấp tính rầm rộ rồi tự thoái lui sau vài tuần. Trong khi đó, đau mắt hột do vi khuẩn Chlamydia trachomatis tạo thành các hột nang lympho ở mi mắt, diễn tiến mạn tính và dễ để lại sẹo quặm mi.
Khi nào người bị đau mắt hột cần can thiệp phẫu thuật?
Phẫu thuật được chỉ định khi sẹo kết mạc làm co rút mí mắt gây biến chứng lông quặm, khiến lông mi quặp vào trong chà xát làm tổn thương giác mạc, hoặc khi giác mạc bị sẹo xơ đục nặng cần xem xét ghép giác mạc.
Có nên tự nặn hột ở mi mắt tại nhà không?
Tuyệt đối không được tự ý dùng tay, kim hoặc vật nhọn để nặn các hột ở mi mắt tại nhà. Hành động này gây tổn thương mô nghiêm trọng, tạo điều kiện cho vi khuẩn xâm nhập sâu và để lại sẹo xơ mi mắt nặng nề hơn.
