Các bước sơ cứu trẻ đuối nước đúng cách cha mẹ cần nắm rõ

Sơ cứu trẻ đuối nước là gì?

Đuối nước là quá trình suy giảm chức năng hô hấp do đường thở bị ngập trong chất lỏng. Khi trẻ chìm dưới nước, phản xạ co thắt thanh quản và sự xâm nhập của nước dẫn đến thiếu oxy máu và tích tụ carbon dioxide toàn thân. Tổn thương não không hồi phục có thể xảy ra chỉ sau vài phút thiếu oxy liên tục, kéo theo nguy cơ ngừng tuần hoàn nhanh chóng.

Mục tiêu quan trọng nhất trong sơ cứu đuối nước tại hiện trường là nhanh chóng cung cấp lại oxy cho não và tim, thay vì cố gắng ép cạn nước ra khỏi phổi. Các thao tác cấp cứu ban đầu chuẩn xác được triển khai ngay lập tức giúp tăng cơ hội phục hồi tuần hoàn tự nhiên và hạn chế biến chứng thần kinh lâu dài. Sau sơ cứu tại chỗ, trẻ luôn cần được chuyển đến cơ sở y tế để kiểm tra và theo dõi các nguy cơ thứ phát.

Đưa trẻ ra khỏi mặt nước an toàn và gọi hỗ trợ y tế

Khi phát hiện trẻ đuối nước, người cứu hộ cần ưu tiên bảo đảm an toàn cho bản thân trước khi tiếp cận. Nếu trẻ ở xa bờ hoặc vùng nước nguy hiểm, hãy ném phao cứu sinh, cành cây hoặc tìm kiếm sự trợ giúp thay vì vội vàng lao xuống nước khi chưa có kỹ năng bơi cứu hộ chuyên nghiệp.

Ngay khi đưa được trẻ lên vị trí khô ráo và bằng phẳng, người sơ cứu cần nhanh chóng kêu gọi những người xung quanh hỗ trợ và chỉ định người gọi cấp cứu y tế. Việc kích hoạt hệ thống cấp cứu sớm giúp nhân viên y tế chuẩn bị phương tiện chuyên sâu để tiếp nhận trẻ kịp thời.

Đánh giá tri giác và kiểm tra nhịp thở của trẻ

Sau khi đặt trẻ nằm ngửa trên mặt phẳng cứng, hãy nhanh chóng kiểm tra phản xạ tri giác bằng cách vỗ nhẹ vào vai, gọi to tên trẻ hoặc kích thích nhẹ lòng bàn chân đối với trẻ nhỏ. Nếu trẻ không phản hồi, nạn nhân đã mất ý thức và cần được kiểm tra đường thở ngay lập tức.

Người sơ cứu thực hiện thao tác ngửa đầu và nâng cằm để khai thông đường thở trên. Kề sát tai vào mũi miệng trẻ, mắt quan sát lồng ngực trong năm đến mười giây để xem ngực có phập phồng hay có hơi thở ấm phả ra không. Nếu trẻ không thở hoặc chỉ thở ngáp ngắt quãng, phải bắt đầu hồi sức tim phổi ngay.

Tiến hành thổi ngạt kết hợp ép tim ngoài lồng ngực

Nguyên nhân gốc rễ gây ngừng tuần hoàn do đuối nước là thiếu oxy, do đó quy trình cấp cứu ưu tiên thực hiện năm nhịp thổi ngạt đầu tiên. Người sơ cứu bịt mũi trẻ, áp kín miệng mình vào miệng trẻ hoặc trùm cả mũi lẫn miệng ở trẻ dưới một tuổi, rồi thổi hơi chậm trong một giây để thấy lồng ngực phồng lên.

Nếu trẻ chưa tự thở lại, chuyển sang chu kỳ ba mươi lần ép tim xen kẽ hai lần thổi ngạt. Đặt gót bàn tay lên nửa dưới xương ức, ép sâu khoảng một phần ba đường kính lồng ngực với tốc độ một trăm đến một trăm hai mươi lần mỗi phút. Việc ép tim cần dứt khoát, liên tục và để ngực nở hoàn toàn sau mỗi nhịp ép.

Đặt trẻ nằm tư thế hồi phục và giữ ấm cơ thể

Khi trẻ đã tự thở đều, tim đập lại hoặc bắt đầu cử động, hãy cẩn thận xoay trẻ sang tư thế nằm nghiêng an toàn. Tư thế này giúp đường thở thông suốt, đồng thời ngăn chất nôn hoặc đờm dãi trào ngược vào khí quản gây ngạt thở hoặc viêm phổi hít nguy hiểm.

Trẻ bị ngâm nước lâu rất dễ hạ thân nhiệt nhanh chóng. Người nhà cần cởi bỏ toàn bộ quần áo ướt, dùng khăn khô sạch quấn quanh người và nhẹ nhàng ủ ấm cho trẻ. Tuyệt đối không bôi dầu nóng hoặc cồn lên da vì dễ làm giãn mạch ngoại vi và khiến nhiệt độ trung tâm cơ thể tụt sâu hơn.

Những sai lầm nguy hại cần tránh khi sơ cứu đuối nước

Sai lầm phổ biến nhất là bế dốc ngược trẻ lên vai rồi chạy vòng quanh để xóc nước. Hành động này không loại bỏ được nước trong phế nang, mà còn khiến dạ dày bị ép làm thức ăn trào ngược vào đường thở, đồng thời làm mất đi thời gian quý báu để hồi sức tim phổi cho tế bào não.

Bên cạnh đó, việc tụ tập đông người, móc họng hay ép bụng mạnh cũng cản trở hô hấp của trẻ. Cha mẹ cũng không được chủ quan bỏ qua việc đưa trẻ đến bệnh viện ngay cả khi trẻ có vẻ đã tỉnh táo, vì biến chứng viêm phổi hít hoặc phù phổi cấp vẫn có thể tiến triển âm thầm nhiều giờ sau đó.

Lưu ý an toàn

Các hướng dẫn sơ cứu trẻ đuối nước nhằm hỗ trợ xử trí cấp bách tại hiện trường và không thay thế cho can thiệp y tế chuyên sâu. Khi ép tim và thổi ngạt, cần dùng lực phù hợp với lứa tuổi để tránh gãy xương sườn của trẻ. Trường hợp nghi ngờ trẻ bị chấn thương đốt sống cổ, cần giữ cố định thẳng trục đầu cổ trong suốt quá trình cấp cứu. Mọi nạn nhân đuối nước đều cần được chuyển đến cơ sở y tế gần nhất để bác sĩ theo dõi toàn diện.

Tóm tắt

Sơ cứu trẻ đuối nước chuẩn xác ngay từ những phút đầu tiên có ý nghĩa sống còn đối với sự phục hồi và giảm thiểu di chứng thần kinh ở trẻ nhỏ. Bình tĩnh loại bỏ những thói quen dân gian sai lầm, kiên trì thực hiện hồi sức tim phổi và nhanh chóng đưa trẻ đến bệnh viện là những bước bảo vệ an toàn tính mạng thiết thực nhất.