Các bước sơ cứu người bị điện giật an toàn và đúng cách

Sơ cứu người bị điện giật là gì?

Điện giật là tình trạng dòng điện truyền qua cơ thể con người, gây ra các biến đổi sinh lý và chấn thương thực thể đa dạng. Mức độ nguy hiểm của dòng điện phụ thuộc vào cường độ dòng điện, điện thế nguồn, loại dòng điện một chiều hay xoay chiều, đường đi của dòng điện qua các cơ quan nội tạng và thời gian tiếp xúc của cơ thể với vật mang điện.

Dòng điện khi đi qua cơ thể có thể kích thích mạnh hệ thần kinh cơ gây co cứng cơ liên tục, khiến nạn nhân không thể tự buông rời vật mang điện. Nguy hiểm hơn, dòng điện đi qua tim có thể gây rối loạn nhịp tim nghiêm trọng như rung thất hoặc ngừng tim đột ngột, trong khi dòng điện đi qua trung tâm hô hấp ở não có thể gây liệt hô hấp tức thì. Ngoài ra, nhiệt lượng sinh ra từ điện năng còn gây bỏng điện tại điểm vào, điểm ra và phá hủy sâu các mô cơ, mạch máu dưới da.

Ngắt nguồn điện và bảo đảm an toàn khu vực hiện trường

Nguyên tắc bất di bất dịch trong sơ cứu tai nạn điện là người cứu hộ tuyệt đối không chạm trực tiếp vào nạn nhân khi dòng điện chưa được ngắt hoàn toàn. Việc đầu tiên cần làm là giữ bình tĩnh, quan sát bao quát hiện trường và lập tức tìm cách ngắt nguồn điện bằng cách gạt cầu dao tổng, rút phích cắm hoặc ngắt aptomat khu vực.

Nếu không thể ngắt nguồn điện ngay lập tức, người sơ cứu phải tự bảo vệ bản thân bằng cách đứng trên vật liệu cách điện khô ráo như ván gỗ, tấm cao su, bìa carton dày hoặc chồng báo khô. Sau đó, sử dụng một vật dài bằng vật liệu cách điện như cán chổi gỗ khô, gậy tre khô hoặc ống nhựa cứng để gạt dây điện hoặc đẩy nạn nhân ra xa nguồn điện. Đối với đường dây điện cao thế, tuyệt đối không được tự ý tiếp cận trong phạm vi nguy hiểm mà phải giữ khoảng cách an toàn tối thiểu và liên hệ khẩn cấp với đơn vị quản lý điện lực cùng lực lượng cứu nạn cứu hộ chuyên nghiệp.

Kiểm tra tri giác và đánh giá chức năng hô hấp tuần hoàn

Ngay sau khi nạn nhân đã được tách an toàn khỏi nguồn điện, người sơ cứu cần nhanh chóng gọi ngay cấp cứu y tế 115 hoặc nhờ người xung quanh hỗ trợ liên hệ cơ sở y tế gần nhất. Tiếp theo, tiến hành đánh giá tình trạng tri giác của nạn nhân bằng cách vỗ nhẹ vào hai vai, gọi to và quan sát phản ứng mở mắt, cử động hoặc lời nói.

Nếu nạn nhân bất tỉnh, cần kiểm tra nhanh xem nạn nhân còn thở bình thường hay không bằng cách nhìn sự di động của lồng ngực, ghé tai sát mũi miệng để lắng nghe hơi thở và cảm nhận luồng khí trong vòng không quá mười giây. Trường hợp nạn nhân không còn thở, thở ngáp cá hoặc ngừng thở hoàn toàn, đây là dấu hiệu của ngừng tuần hoàn hô hấp và cần được tiến hành hồi sức tim phổi ngay lập tức. Nếu nạn nhân vẫn tỉnh táo và thở đều, hãy đặt nạn nhân nằm yên tĩnh ở nơi thoáng mát, nới lỏng quần áo chật và liên tục theo dõi sát các dấu hiệu sinh tồn.

Kỹ thuật hồi sức tim phổi cơ bản khi nạn nhân ngừng thở ngừng tim

Khi xác định nạn nhân bất tỉnh và không thở bình thường, việc ép tim ngoài lồng ngực cần được tiến hành ngay lập tức mà không được chậm trễ. Đặt nạn nhân nằm ngửa trên mặt phẳng cứng, khô ráo. Người sơ cứu quỳ bên cạnh ngực nạn nhân, đặt gót một bàn tay lên giữa nửa dưới xương ức, bàn tay kia đặt lên trên và đan các ngón tay lại với nhau.

Giữ hai cánh tay thẳng đứng vuông góc với thành ngực nạn nhân, dùng trọng lượng nửa thân trên ấn mạnh xuống lồng ngực với độ sâu khoảng năm đến sáu centimet ở người lớn, sau đó thả lỏng hoàn toàn để lồng ngực nở lại vị trí ban đầu trước khi ấn nhát tiếp theo. Duy trì tần số ép tim liên tục từ một trăm đến một trăm hai mươi lần mỗi phút. Nếu đã được đào tạo kỹ năng sơ cấp cứu, có thể kết hợp chu kỳ ba mươi lần ép tim với hai lần thổi ngạt sau khi đã khai thông đường thở. Tiếp tục duy trì hồi sức liên tục cho đến khi nạn nhân tự thở lại hoặc nhân viên y tế đến tiếp quản.

Xử trí sơ bộ vết bỏng điện và các chấn thương kèm theo

Sau khi phục hồi được nhịp thở hoặc đối với nạn nhân còn tỉnh táo, người sơ cứu cần kiểm tra các tổn thương bề mặt và chấn thương phối hợp. Bỏng do điện giật thường có vết bỏng ở vị trí tiếp xúc dòng điện vào và vết bỏng ở vị trí dòng điện phóng ra ngoài đất, đồng thời mức độ tổn thương sâu bên dưới cơ và mạch máu thường nặng nề hơn rất nhiều so với biểu hiện bên ngoài da.

Đối với các vết bỏng điện bề mặt, có thể làm mát nhẹ nhàng bằng nước sạch ở nhiệt độ bình thường trong khoảng mười đến mười lăm phút để giảm nhiệt cục bộ, tuyệt đối không dùng nước đá lạnh hoặc chườm đá trực tiếp. Che phủ vết thương bằng gạc vô trùng hoặc vải sạch khô, không bôi kem đánh răng, mỡ trăn, lá cây hay bất kỳ hóa chất lạ nào lên vùng tổn thương. Ngoài ra, cú giật điện mạnh có thể làm nạn nhân ngã văng ra xa gây chấn thương sọ não, gãy xương hoặc chấn thương cột sống cổ, do đó cần hạn chế di chuyển nạn nhân khi không thật sự cần thiết và luôn cố định trục đầu cổ thẳng hàng.

Lưu ý an toàn

Tuyệt đối không chạm tay trần vào người bị điện giật khi chưa chắc chắn nguồn điện đã được ngắt hoàn toàn. Không sử dụng các vật kim loại hoặc vật dụng ẩm ướt để tách nạn nhân khỏi nguồn điện. Không chườm đá lạnh, không chọc vỡ các bọng nước và không tự ý bôi các chất dân gian lên vết bỏng điện. Kể cả khi nạn nhân có vẻ bình thường sau khi bị điện giật, nạn nhân vẫn bắt buộc phải được đưa đến cơ sở y tế để kiểm tra điện tâm đồ và đánh giá các biến chứng nội tạng tiềm ẩn do dòng điện gây ra.

Tóm tắt

Sơ cứu người bị điện giật đúng cách là kỹ năng sinh tồn thiết yếu có thể cứu sống một mạng người trong gang tấc. Việc bảo đảm an toàn hiện trường, ngắt nguồn điện kịp thời và tiến hành hồi sức tim phổi nhanh chóng là chìa khóa then chốt giúp giảm thiểu tỷ lệ tử vong và di chứng tổn thương nội tạng. Mỗi người nên chủ động trang bị kiến thức sơ cấp cứu căn bản và luôn cẩn trọng trong quá trình lắp đặt, sử dụng thiết bị điện sinh hoạt hàng ngày.