Các biến chứng nguy hiểm của bệnh suy tim

Biến chứng của bệnh suy tim là gì?

Suy tim là giai đoạn cuối của nhiều bệnh lý tim mạch mạn tính như tăng huyết áp, bệnh động mạch vành, bệnh van tim và bệnh cơ tim. Khi tim không thể đảm bảo lưu lượng tuần hoàn bình thường, cơ thể sẽ kích hoạt các cơ chế bù trừ thần kinh thể dịch nhằm duy trì huyết áp và tưới máu cơ quan. Tuy nhiên, về lâu dài, chính các cơ chế bù trừ này lại làm tái cấu trúc thất, khiến buồng tim giãn rộng, cơ tim dày lên bất thường và chức năng bơm máu ngày càng suy kiệt.

Hậu quả của quá trình này là sự ứ đọng dịch ở các mao mạch cùng với tình trạng thiếu hụt oxy tại các mô ngoại vi. Nếu không được phát hiện và quản lý y khoa bài bản, suy tim sẽ chuyển từ giai đoạn ổn định sang các đợt mất bù cấp tính và phát sinh hàng loạt biến chứng phức tạp, làm giảm nghiêm trọng chất lượng cuộc sống và gia tăng tỷ lệ tử vong ở người bệnh tim mạch.

Phù phổi cấp và suy hô hấp cấp tính

Phù phổi cấp là tình trạng cấp cứu nội khoa nghiêm trọng xảy ra khi tâm thất trái suy yếu, không thể tống hết máu đi nuôi cơ thể, dẫn đến ứ máu tại tuần hoàn phổi. Áp lực mao mạch phổi tăng cao làm dịch huyết tương thoát mạch tràn vào các phế nang, cản trở trực tiếp quá trình trao đổi oxy. Người bệnh thường đột ngột khó thở dữ dội, thở nhanh nông, phải ngồi dậy để thở, vã mồ hôi, da tím tái và có thể ho khạc bọt hồng. Đây là biến chứng đe dọa tính mạng đòi hỏi phải đưa người bệnh đến cơ sở y tế cấp cứu ngay lập tức để giải phóng ứ trệ tuần hoàn và hỗ trợ hô hấp kịp thời.

Rối loạn nhịp tim nguy hiểm và nguy cơ đột tử

Cấu trúc buồng tim bị giãn rộng, thiếu máu cơ tim cục bộ và sự xơ hóa mô tim do suy tim kéo dài là môi trường thuận lợi gây ra các rối loạn nhịp tim phức tạp. Trong đó, rung nhĩ là rối loạn nhịp thường gặp nhất, làm tim đập nhanh không đều, giảm thêm hiệu suất tống máu và làm nặng hơn tình trạng khó thở, mệt mỏi. Nguy hiểm hơn, người bệnh suy tim có nguy cơ gặp phải các rối loạn nhịp thất ác tính như nhịp nhanh thất hoặc rung thất. Những cơn loạn nhịp này khiến huyết áp tụt nhanh, mất tri giác đột ngột và có thể dẫn đến ngừng tim, đột tử nếu không được sốc điện chuyển nhịp kịp thời.

Hình thành cục máu đông và biến chứng đột quỵ não

Khi lực co bóp của cơ tim suy giảm, dòng máu lưu thông trong các buồng tim bị chậm lại và ứ trệ, đặc biệt là ở tiểu nhĩ trái khi có kèm rung nhĩ hoặc ở mỏm thất trái bị giãn lớn. Sự ứ trệ này kích hoạt quá trình hình thành huyết khối nội mạc. Cục máu đông sau đó có thể bong ra, theo dòng đại tuần hoàn di chuyển đến các mạch máu não gây tắc mạch, dẫn đến nhồi máu não và đột quỵ cấp. Ngoài ra, huyết khối cũng có thể gây thuyên tắc các động mạch chi dưới, động mạch mạc treo ruột hoặc động mạch thận, đe dọa hoại tử mô và cơ quan nghiêm trọng.

Tổn thương chức năng thận và hội chứng tim thận

Tim và thận có mối liên hệ tuần hoàn và huyết động mật thiết qua hội chứng tim thận. Khi cung lượng tim giảm sút, lưu lượng máu tưới đến thận suy giảm rõ rệt, khiến mức lọc cầu thận giảm dần theo thời gian. Đồng thời, áp lực tĩnh mạch ngoại biên tăng cao do ứ trệ tuần hoàn cũng cản trở dòng máu tĩnh mạch thận trở về. Tình trạng này khiến thận suy giảm chức năng bài tiết chất thải và điều hòa điện giải, làm cơ thể giữ thêm muối nước, từ đó tạo thành vòng xoắn bệnh lý làm suy tim càng thêm trầm trọng và khó kiểm soát.

Ứ huyết gan và suy giảm chức năng gan do tim

Suy tim phải hoặc suy tim toàn bộ khiến máu từ hệ tĩnh mạch chủ không thể trở về tim thuận lợi, dẫn đến ứ trệ tuần hoàn tĩnh mạch cửa và gan. Áp lực tĩnh mạch gan tăng kéo dài làm gan to, căng tức hạ sườn phải, phù nề tế bào gan và suy giảm khả năng tổng hợp các protein huyết tương cũng như các yếu tố đông máu. Nếu tình trạng ứ huyết diễn ra trong thời gian dài mà không được kiểm soát tốt, các tế bào gan có thể bị hoại tử trung tâm tiểu thùy, xơ hóa và tiến triển thành xơ gan tim, gây cổ trướng và rối loạn chức năng gan nặng nề.

Lưu ý an toàn

Thông tin trong bài viết mang tính chất giáo dục sức khỏe cộng đồng và không thay thế cho chẩn đoán hay chỉ định y khoa trực tiếp từ bác sĩ chuyên khoa tim mạch. Người bệnh suy tim tuyệt đối không tự ý mua thuốc, không tự ý ngừng hay tăng giảm liều thuốc đang dùng, và không áp dụng các bài thuốc truyền miệng chưa được kiểm chứng. Khi xuất hiện khó thở tăng nhanh, đau thắt ngực, ngất xỉu hoặc phù tăng đột ngột, cần liên hệ ngay với cơ sở y tế gần nhất.

Tóm tắt

Biến chứng của suy tim có thể diễn tiến âm thầm nhưng để lại hậu quả nghiêm trọng đối với tim, phổi, thận, gan và hệ tuần hoàn não. Người bệnh cần chủ động phối hợp chặt chẽ với bác sĩ chuyên khoa tim mạch, tuân thủ phác đồ điều trị nội khoa, kiểm soát lượng muối nước hằng ngày và nhận biết sớm các dấu hiệu cảnh báo để kịp thời can thiệp, bảo toàn tối đa chức năng sống.