Các bệnh thường gặp trong và sau mùa mưa lũ và cách phòng tránh

Bệnh thường gặp mùa mưa lũ là gì?

Mùa mưa lũ luôn đi kèm nguy cơ bùng phát dịch bệnh trên diện rộng do tình trạng ngập úng kéo dài làm hư hỏng công trình vệ sinh, cuốn trôi bùn đất, xác động vật và chất thải vào nguồn nước sinh hoạt. Trong giai đoạn ngập nước và những tuần lễ ngay sau khi lũ rút, cơ thể con người dễ bị suy giảm sức đề kháng do thời tiết ẩm ướt, thiếu nước sạch và điều kiện sinh hoạt thiếu thốn. Các mầm bệnh lây truyền qua đường nước, đường phân – miệng, qua tiếp xúc da hoặc qua côn trùng đốt có thể xâm nhập nhanh chóng vào cơ thể. Việc hiểu rõ cơ chế lây lan của từng nhóm bệnh là bước đầu tiên để mỗi cá nhân thiết lập các thói quen phòng vệ, từ ăn chín uống sôi đến khử khuẩn môi trường sống.

Các bệnh lý đường tiêu hóa do nguồn nước nhiễm khuẩn

Ngập úng khiến giếng nước, bể chứa và hệ thống cấp nước sinh hoạt dễ bị hòa lẫn với phân người và chất thải động vật. Đây là nguyên nhân trực tiếp dẫn đến các đợt bùng phát tiêu chảy cấp, lỵ trực trùng, lỵ amip, thương hàn và tả. Khi vô tình sử dụng nguồn nước nhiễm khuẩn để uống, nấu ăn hoặc rửa dụng cụ nhà bếp, vi khuẩn và ký sinh trùng sẽ nhanh chóng tấn công niêm mạc ruột.

Người mắc thường có biểu hiện đau quặn bụng, nôn mửa, tiêu chảy nhiều lần kèm theo sốt hoặc phân có nhầy máu. Tình trạng mất nước và điện giải diễn ra rất nhanh, đặc biệt nguy hiểm ở trẻ nhỏ và người cao tuổi nếu không được bù nước kịp thời bằng dung dịch oresol pha đúng tỷ lệ hoặc đưa đến trạm y tế.

Bệnh ngoài da do tiếp xúc liên tục với nước ngập

Việc phải lội nước bẩn trong thời gian dài khiến hàng rào bảo vệ tự nhiên của da bị mềm yếu và tổn thương. Các bệnh da liễu phổ biến nhất trong đợt lũ bao gồm nấm kẽ chân, viêm nang lông, ghẻ ngứa, viêm da tiếp xúc và chốc lở. Nước tù đọng chứa nhiều hóa chất, bùn lầy và vi khuẩn tạo điều kiện cho vi nấm phát triển mạnh mẽ ở các kẽ ngón chân và nếp gấp da.

Biểu hiện thường gặp là ngứa ngáy dữ dội, da đỏ ửng, tróc vảy, mụn nước hoặc các vết trợt loét có mủ. Nếu cào gãi liên tục, tổn thương da rất dễ bội nhiễm vi khuẩn dẫn đến viêm mô tế bào. Sau khi tiếp xúc với nước lũ, người dân cần rửa sạch chân tay bằng xà phòng và nước sạch, sau đó lau khô hoàn toàn để ngăn ngừa vi nấm phát triển.

Nguy cơ sốt xuất huyết Dengue và bệnh truyền nhiễm từ động vật

Sau khi mưa lũ rút, các vũng nước đọng, mảnh vỡ chứa nước và rác thải xung quanh khu dân cư trở thành nơi sinh sản lý tưởng cho muỗi Aedes, làm bùng phát dịch sốt xuất huyết Dengue. Người bệnh thường sốt cao đột ngột, đau đầu dữ dội, đau hốc mắt, đau mỏi cơ khớp và có thể xuất hiện ban xuất huyết dưới da hoặc chảy máu chân răng.

Bên cạnh đó, môi trường bùn nước ô nhiễm còn là nơi ẩn náu của xoắn khuẩn Leptospira, thường thải ra từ nước tiểu của chuột và gia súc. Vi khuẩn này có khả năng xâm nhập qua các vết trầy xước trên da hoặc niêm mạc khi người dân lội nước, gây sốt, đau cơ bắp chân dữ dội và tổn thương gan thận nếu không được chẩn đoán và điều trị kháng sinh phù hợp từ nhân viên y tế.

Bệnh đường hô hấp và viêm kết mạc mắt

Thời tiết mưa gió lạnh ẩm cùng tình trạng quá tải tại các điểm sơ tán tập trung tạo điều kiện cho các bệnh nhiễm trùng đường hô hấp lây lan. Cảm cúm, viêm phế quản, viêm họng và viêm phổi thường gia tăng ở trẻ em và người già do suy giảm miễn dịch khi nhiễm lạnh. Người bệnh có thể xuất hiện ho, sốt, hắt hơi, sổ mũi và mệt mỏi toàn thân.

Đồng thời, viêm kết mạc hay đau mắt đỏ cũng là vấn đề sức khỏe rất phổ biến sau lũ lụt. Khói bụi, bùn đất và vi khuẩn từ nguồn nước sinh hoạt không đảm bảo hoặc thói quen dùng chung khăn mặt tạo cơ hội cho bệnh lây truyền nhanh. Mắt người bệnh thường có dấu hiệu đỏ rực, cộm xốn, chảy nước mắt nhiều và tiết dử vàng dính, đòi hỏi phải được vệ sinh riêng biệt bằng nước muối sinh lý và thăm khám chuyên khoa.

Hướng dẫn xử lý môi trường và nước sinh hoạt sau mưa lũ

Công tác khắc phục sau thiên tai đóng vai trò quyết định trong việc ngăn chặn dịch bệnh bùng phát kéo dài. Người dân cần ưu tiên thu gom, chôn lấp xác động vật chết đúng quy trình vệ sinh, đồng thời dọn sạch bùn đất, rác rưởi quanh nhà và khơi thông cống rãnh ngay khi nước rút.

Đối với nguồn nước, các bể chứa và giếng đào cần được thau rửa sạch sẽ, sau đó khử trùng bằng hóa chất chuyên dụng như cloramin B hoặc viên sát khuẩn nước theo đúng hướng dẫn của cán bộ y tế địa phương. Tuyệt đối duy trì nguyên tắc ăn chín, uống nước đã đun sôi, không sử dụng thực phẩm ngập úng hoặc có dấu hiệu ôi thiu để bảo vệ hệ tiêu hóa cho cả gia đình.

Lưu ý an toàn

Thông tin trong bài viết nhằm mục đích nâng cao nhận thức vệ sinh và chăm sóc sức khỏe cộng đồng, không thay thế cho chẩn đoán hay phác đồ điều trị y khoa. Người dân tuyệt đối không tự ý mua và sử dụng kháng sinh, thuốc hạ sốt chống viêm hoặc các loại thuốc bôi ngoài da khi chưa có chỉ định y tế. Nếu xuất hiện các dấu hiệu nghiêm trọng như sốt cao liên tục không hạ, nôn nhiều, tiêu chảy mất nước lơ mơ, khó thở hoặc vết thương sưng mủ lan rộng, cần nhanh chóng đến cơ sở y tế gần nhất để được thăm khám và xử trí kịp thời.

Tóm tắt

Mùa mưa lũ tiềm ẩn nhiều nguy cơ sức khỏe nghiêm trọng nhưng hoàn toàn có thể chủ động phòng ngừa nếu cộng đồng thực hiện tốt việc vệ sinh nguồn nước, thực phẩm và môi trường sống. Việc trang bị kiến thức nhận biết sớm các triệu chứng bất thường và phối hợp chặt chẽ với cơ sở y tế địa phương sẽ giúp mỗi gia đình vượt qua mùa thiên tai an toàn, khỏe mạnh.