Các bệnh lý liên quan đến khuỷu tay thường gặp và cách nhận diện
Nội dung chỉ cung cấp thông tin tham khảo, không thay thế chẩn đoán, khám hoặc điều trị của người hành nghề y tế. Không tự ý dùng, ngừng hoặc thay đổi thuốc dựa trên bài viết.
Khớp khuỷu tay đóng vai trò then chốt liên kết giữa cánh tay và cẳng tay, giúp con người thực hiện linh hoạt các cử động co duỗi, nâng đỡ và xoay chuyển bàn tay trong mọi sinh hoạt hàng ngày. Khi khuỷu tay gặp trục trặc, những hoạt động đơn giản như cầm thìa, vặn nắp chai hay lái xe đều có thể trở nên bất tiện.
Cảm giác đau nhức và khó chịu tại khuỷu tay thường xuất phát từ sự tổn thương của các cấu trúc gân, dây chằng, bao hoạt dịch hoặc các nhánh dây thần kinh đi qua khớp. Những vấn đề này xuất hiện khá phổ biến ở người lao động tay chân, người làm việc văn phòng sử dụng bàn phím thường xuyên và người chơi các môn thể thao dùng tay.
Hiểu rõ các bệnh lý khuỷu tay thường gặp giúp mỗi người chủ động nhận diện sớm bất thường ở khớp, biết cách điều chỉnh tải trọng vận động và tìm kiếm sự hỗ trợ y tế kịp thời từ bác sĩ chuyên khoa khi cần thiết.
Bệnh lý khuỷu tay là gì?
Khớp khuỷu tay được cấu tạo từ ba đầu xương gồm xương cánh tay, xương trụ và xương quay, được bao bọc bởi hệ thống bao khớp, dây chằng vững chắc cùng mạng lưới gân cơ điều khiển vận động. Sự phối hợp nhịp nhàng giữa các thành phần giải phẫu này mang lại cho chi trên khả năng chịu lực ổn định và độ khéo léo cao.
Mặc dù có cấu trúc tương đối bền bỉ, khuỷu tay lại rất nhạy cảm với các vi chấn thương do vận động quá mức hoặc tư thế sai lệch kéo dài. Bệnh lý ở khớp khuỷu đa phần liên quan đến tình trạng quá tải cơ học tại các điểm bám gân, sự gia tăng áp lực trong các khoang thần kinh hẹp hoặc hiện tượng thoái hóa sụn khớp theo thời gian. Việc phân biệt rõ đặc tính tổn thương tại từng vùng của khuỷu tay là nền tảng để có kế hoạch chăm sóc và bảo tồn chức năng vận động tốt nhất.
Viêm lồi cầu ngoài xương cánh tay
Viêm lồi cầu ngoài xương cánh tay, hay còn gọi là hội chứng khuỷu tay quần vợt, là tình trạng tổn thương vi thể nhóm gân duỗi cổ tay tại điểm bám vào lồi cầu ngoài. Bệnh lý này không chỉ xảy ra ở vận động viên mà rất phổ biến ở thợ sơn, thợ cơ khí hoặc người dùng chuột máy tính liên tục.
Triệu chứng thường gặp là cảm giác đau rát âm ỉ ở mặt ngoài khuỷu tay, có xu hướng lan dọc xuống cẳng tay. Đau tăng lên rõ rệt khi người bệnh thực hiện động tác xoay cẳng tay, vặn tay nắm cửa, bắt tay hoặc cầm nắm đồ vật nặng. Việc hạn chế các chuyển động xoay cổ tay quá mức là biện pháp đầu tiên giúp mô gân tổn thương hồi phục.
Viêm lồi cầu trong xương cánh tay
Trái ngược với tổn thương mặt ngoài, viêm lồi cầu trong xương cánh tay xảy ra tại nhóm gân gấp cổ tay bám vào mỏm trên lồi cầu trong. Tình trạng này bắt nguồn từ các chuyển động gập cổ tay hoặc xoay sấp cẳng tay lặp đi lặp lại với cường độ cao, hay gặp ở người chơi gôn, vận động viên ném bóng hoặc công nhân bốc vác.
Người bệnh thường cảm thấy đau tức khu trú ở mặt trong khuỷu tay, đôi khi lan xuống cổ tay kèm theo cảm giác căng cứng các ngón tay. Lực cầm nắm của bàn tay có thể suy giảm đáng kể, khiến người bệnh gặp khó khăn khi xách đồ vật. Việc điều chỉnh tải trọng công việc kịp thời giúp ngăn ngừa tổn thương tiến triển thành viêm thoái hóa gân mạn tính.
Viêm bao hoạt dịch mỏm khuỷu
Bao hoạt dịch mỏm khuỷu là túi dịch đệm nằm ngay dưới da ở chỏm nhọn phía sau khuỷu tay, có nhiệm vụ giảm ma sát giữa màng xương và các cấu trúc mô mềm bao quanh. Khi phải chịu va đập mạnh hoặc tì đè liên tục lên mặt bàn cứng, túi hoạt dịch này có thể bị kích thích, tiết dịch ồ ạt và phù nề.
Biểu hiện nổi bật là khối sưng phồng mềm, hình cầu xuất hiện ngay đỉnh mỏm khuỷu, gây cảm giác căng tức mỗi khi người bệnh gập khuỷu tay hết mức. Nếu vùng sưng kèm theo dấu hiệu đỏ da, nóng rát hoặc xuất hiện vết xước gần đó, bao hoạt dịch có thể đã nhiễm khuẩn và cần được bác sĩ chuyên khoa đánh giá ngay lập tức.
Hội chứng ống thần kinh trụ tại khuỷu tay
Dây thần kinh trụ chịu trách nhiệm dẫn truyền vận động và cảm giác cho một phần bàn tay, chạy qua một rãnh hẹp ở mặt trong khớp khuỷu. Khi khuỷu tay bị gập lại trong thời gian dài hoặc bị chèn ép cơ học kéo dài, dây thần kinh trụ dễ bị kéo căng và tổn thương, tạo nên hội chứng ống thần kinh trụ.
Dấu hiệu nhận biết điển hình là cảm giác tê bì, châm chích như kim châm ở ngón tay út và một nửa ngón áp út, đôi khi kèm đau dọc bờ trong cẳng tay. Ở những trường hợp chèn ép nặng và kéo dài, các cơ nhỏ ở kẽ ngón tay có thể bị teo dần, làm bàn tay suy giảm độ khéo léo khi cầm bút, cài cúc áo hoặc gõ phím.
Thoái hóa và viêm khớp khuỷu tay
Dù ít gặp hơn so với khớp gối hay khớp háng, thoái hóa khớp khuỷu tay vẫn có thể xuất hiện ở người lớn tuổi hoặc người từng có tiền sử trật khớp, gãy xương vùng khuỷu trước đó. Tình trạng này liên quan đến sự bào mòn của lớp sụn khớp bảo vệ đầu xương, kèm theo phản ứng viêm màng hoạt dịch và tạo gai xương.
Bệnh nhân thường cảm thấy khớp khuỷu đau âm ỉ tăng dần khi vận động và cứng khớp sau một khoảng thời gian dài bất động cánh tay. Trong nhiều trường hợp, người bệnh có thể cảm nhận tiếng lạo xạo khi co duỗi tay và nhận thấy biên độ duỗi thẳng cánh tay bị giới hạn rõ rệt so với bên đối diện.
Lưu ý an toàn
Các thông tin cung cấp trong bài viết mang tính chất phổ biến kiến thức sức khỏe tổng quát và không thay thế cho việc chẩn đoán của nhân viên y tế. Người bệnh tuyệt đối không tự ý dùng thuốc giảm đau kéo dài hoặc tự ý tiêm thuốc vào khớp khuỷu khi chưa có chỉ định của bác sĩ chuyên khoa. Khi xuất hiện các dấu hiệu nghiêm trọng như khớp khuỷu biến dạng, sưng nóng đỏ dữ dội kèm sốt, hoặc bàn tay bị tê liệt mất cảm giác, cần đến ngay cơ sở y tế để được kiểm tra và can thiệp kịp thời.
Tóm tắt
Các bệnh lý khuỷu tay tuy phong phú về nguyên nhân nhưng phần lớn đều có thể cải thiện tốt nếu được phát hiện sớm và can thiệp đúng cách. Việc chủ động điều chỉnh thói quen lao động, tránh tì đè quá mức và lắng nghe phản ứng của cơ thể sẽ giúp duy trì sự linh hoạt của khớp khuỷu, bảo vệ khả năng vận động bền vững cho đôi tay.
Nguồn tham khảo
FAQ – Câu hỏi thường gặp
Đau khuỷu tay kéo dài bao lâu thì người bệnh cần đi khám bác sĩ?
Nếu cơn đau khớp khuỷu kéo dài hơn một tuần không thuyên giảm sau khi đã nghỉ ngơi, hoặc mức độ đau tăng dần làm cản trở sinh hoạt, người bệnh nên đến khám tại chuyên khoa cơ xương khớp để được chẩn đoán chính xác nguyên nhân.
Nên chườm nóng hay chườm lạnh khi bị đau mỏi khuỷu tay?
Khi khớp khuỷu mới gặp chấn thương hoặc đang sưng nóng, chườm lạnh mười lăm phút giúp giảm viêm hiệu quả. Chườm nóng chỉ thích hợp trong giai đoạn mạn tính nhằm hỗ trợ giãn cơ và tăng cường lưu thông tuần hoàn máu tại khớp.
Đeo băng bảo vệ khuỷu tay có thể chữa khỏi bệnh hoàn toàn không?
Đai nẹp hoặc băng quấn khuỷu tay chỉ có vai trò hỗ trợ nâng đỡ tạm thời và phân tán bớt áp lực cơ học lên gân, không thể điều trị dứt điểm nguyên nhân bệnh. Người bệnh tránh đeo băng quấn liên tục cả ngày để không gây yếu cơ.
Thói quen tì đè khuỷu tay lên mặt bàn làm việc gây ra những tác hại gì?
Thói quen tì đè khuỷu tay liên tục lên bề mặt cứng dễ gây kích ứng bao hoạt dịch mỏm khuỷu dẫn đến sưng viêm, đồng thời tạo lực chèn ép trực tiếp lên dây thần kinh trụ gây tê bì hai ngón tay phía ngoài.
Người đang bị đau khuỷu tay có nên tiếp tục tập thể dục thể thao không?
Người bệnh nên tạm ngừng các bài tập gây quá tải hoặc tạo phản lực mạnh lên cánh tay như chống đẩy hay nâng tạ nặng. Thay vào đó, có thể duy trì các động tác co duỗi nhẹ nhàng để hạn chế nguy cơ co rút và cứng khớp.
