Uống thuốc tuyến giáp có hại gan không và gợi ý cách dùng

Uống thuốc tuyến giáp có hại gan không là gì?

Bệnh lý tuyến giáp bao gồm nhiều thể bệnh khác nhau, trong đó hai tình trạng thường gặp nhất cần can thiệp bằng thuốc kéo dài là suy giáp và cường giáp. Tuyến giáp chịu trách nhiệm sản xuất các hormone thyroxine và triiodothyronine nhằm điều hòa quá trình trao đổi chất, nhịp tim và thân nhiệt của cơ thể. Khi chức năng này bị rối loạn, người bệnh cần dùng thuốc để thiết lập lại trạng thái cân bằng nội tiết.

Gan đóng vai trò trung tâm trong quá trình chuyển hóa, biến đổi sinh học và đào thải các hoạt chất thuốc ra khỏi cơ thể, đồng thời gan cũng tham gia chuyển đổi một phần hormone tuyến giáp sang dạng hoạt động. Do mối liên hệ mật thiết giữa gan và hệ nội tiết, việc dùng bất kỳ loại thuốc tác động lên chuyển hóa tuyến giáp nào cũng cần được đánh giá cẩn trọng về mức độ an toàn cho tế bào gan. Nhìn chung, việc hiểu đúng bản chất của từng nhóm thuốc sẽ giúp người bệnh giải tỏa tâm lý lo âu không cần thiết và chủ động phối hợp điều trị an toàn hơn.

Mức độ ảnh hưởng tới gan của từng nhóm thuốc tuyến giáp

Trong điều trị bệnh lý tuyến giáp, hai nhóm bệnh phổ biến nhất là suy giáp và cường giáp với hai nhóm thuốc có cơ chế tác động hoàn toàn khác nhau. Thuốc điều trị suy giáp phổ biến nhất là levothyroxine, một dạng hormone tổng hợp tương tự hormone tự nhiên do tuyến giáp tiết ra nhằm bù đắp lượng thiếu hụt trong cơ thể. Khi được dùng đúng liều lượng sinh lý phù hợp với nhu cầu, levothyroxine không gây hại cho tế bào gan. Trường hợp tăng men gan khi dùng levothyroxine rất hiếm gặp, chủ yếu liên quan đến tình trạng quá liều kéo dài hoặc do người bệnh có sẵn bệnh lý nền về gan chưa được phát hiện. Ngược lại, nhóm thuốc kháng giáp tổng hợp dùng trong điều trị cường giáp như methimazole, thiamazole hoặc propylthiouracil can thiệp trực tiếp vào quá trình tổng hợp hormone. Nhóm thuốc này được chuyển hóa chủ yếu tại gan và có một tỷ lệ nhỏ ghi nhận tác động không mong muốn lên chức năng gan mật. Do đó, nguy cơ đối với gan phụ thuộc rất lớn vào việc người bệnh đang dùng loại thuốc tuyến giáp nào.

Cơ chế tác động lên gan của nhóm thuốc kháng giáp tổng hợp

Đối với người bệnh cường giáp được chỉ định dùng thuốc kháng giáp tổng hợp, các phản ứng bất lợi trên gan có thể xảy ra ở các mức độ khác nhau. Nhóm thuốc methimazole hoặc thiamazole đôi khi gây ra tình trạng ứ mật trong gan, biểu hiện qua sự gia tăng của bilirubin và phosphatase kiềm, khiến người bệnh có thể xuất hiện triệu chứng ngứa ngáy hoặc vàng da nhẹ. Trong khi đó, hoạt chất propylthiouracil có nguy cơ gây viêm gan hoặc hoại tử tế bào gan cấp tính dù tỷ lệ này trên thực tế lâm sàng là tương đối thấp. Phần lớn các trường hợp tăng men gan thoáng qua ở giai đoạn đầu dùng thuốc có thể tự hồi phục hoặc thuyên giảm khi bác sĩ giảm liều. Tuy nhiên, nếu phản ứng viêm gan tiến triển mà không được phát hiện kịp thời, tổn thương gan có thể trở nên nghiêm trọng. Do vậy, việc kiểm tra chức năng gan trước và trong suốt quá trình sử dụng thuốc kháng giáp là một phần bắt buộc trong phác đồ quản lý của bác sĩ nội tiết.

Cách dùng thuốc tuyến giáp an toàn và hạn chế tối đa tác dụng phụ

Để bảo vệ chức năng gan và đảm bảo thuốc phát huy tối đa công dụng, người bệnh cần tuân thủ nghiêm ngặt hướng dẫn sử dụng từ bác sĩ chuyên khoa. Với thuốc levothyroxine điều trị suy giáp, thời điểm dùng tốt nhất là vào buổi sáng khi bụng đói, trước bữa ăn sáng khoảng ba mươi đến sáu mươi phút, chỉ uống cùng nước lọc tinh khiết. Cần tránh uống cùng lúc với các sản phẩm bổ sung canxi, sắt, sữa hoặc thuốc kháng acid dạ dày vì các chất này cản trở nghiêm trọng quá trình hấp thu thuốc, dễ dẫn đến dao động nồng độ hormone và gây khó khăn khi chỉnh liều. Đối với nhóm thuốc kháng giáp trong cường giáp, người bệnh nên uống thuốc đúng giờ mỗi ngày sau bữa ăn để giảm bớt cảm giác cồn cào hoặc khó chịu đường tiêu hóa. Tuyệt đối không tự ý tăng liều khi thấy bệnh chưa cải thiện nhanh và không được đột ngột ngưng thuốc khi thấy cơ thể khỏe mạnh hơn mà không có chỉ định từ nhân viên y tế.

Nhận biết sớm các dấu hiệu bất thường về gan cần đi khám ngay

Người bệnh cần chủ động lắng nghe cơ thể để phát hiện sớm các dấu hiệu cảnh báo tổn thương tế bào gan hoặc rối loạn bài tiết mật. Những biểu hiện lâm sàng thường gặp bao gồm vàng củng mạc mắt, vàng da, nước tiểu có màu sẫm như nước trà đặc, phân bạc màu, cảm giác ngứa ngáy dữ dội khắp người mà không có tổn thương da rõ rệt. Bên cạnh đó, các triệu chứng toàn thân như mệt mỏi rũ rượi kéo dài, chán ăn, buồn nôn, nôn mửa hoặc đau tức âm ỉ vùng hạ sườn phải cũng là những tín hiệu không nên bỏ qua. Khi nhận thấy bất kỳ biểu hiện nghi ngờ nào kể trên, người bệnh cần liên hệ ngay với bác sĩ điều trị hoặc đến cơ sở y tế gần nhất để thực hiện xét nghiệm sinh hóa máu, kiểm tra men gan và nồng độ hormone tuyến giáp nhằm có hướng xử trí kịp thời, không nên tự ý trì hoãn.

Lưu ý an toàn

Các thông tin cung cấp mang tính chất phổ biến kiến thức sức khỏe, không thể thay thế cho chẩn đoán hoặc phác đồ điều trị trực tiếp của bác sĩ chuyên khoa nội tiết. Tuyệt đối không tự ý ngưng thuốc, đổi loại thuốc, tăng giảm liều dùng hoặc tự mua thêm các loại thuốc giải độc gan dựa trên cảm tính. Khi có bất kỳ biểu hiện bất thường nào về sức khỏe, người bệnh cần đến ngay cơ sở y tế có chuyên khoa để được thăm khám và tư vấn xử trí chính xác.

Tóm tắt

Người bệnh dùng thuốc tuyến giáp hoàn toàn có thể kiểm soát tốt bệnh lý mà vẫn bảo vệ an toàn cho gan khi tuân thủ phác đồ của bác sĩ chuyên khoa nội tiết. Việc hiểu rõ loại thuốc đang dùng, tái khám định kỳ và lắng nghe các phản ứng bất thường của cơ thể là chìa khóa giúp duy trì hiệu quả điều trị lâu dài.