Các bệnh dễ mắc thời điểm cuối năm và cách chủ động phòng tránh
Nội dung chỉ cung cấp thông tin tham khảo, không thay thế chẩn đoán, khám hoặc điều trị của người hành nghề y tế. Không tự ý dùng, ngừng hoặc thay đổi thuốc dựa trên bài viết.
Thời điểm cuối năm là giai đoạn thời tiết có nhiều thay đổi rõ rệt, nhiệt độ hạ thấp kèm theo những đợt gió lạnh và hanh khô. Đồng thời, đây cũng là khoảng thời gian bận rộn với áp lực công việc gia tăng cùng các buổi liên hoan, tiệc tùng tất niên diễn ra liên tục.
Sự kết hợp giữa yếu tố thời tiết khắc nghiệt và lối sống sinh hoạt xáo trộn khiến hệ miễn dịch của cơ thể dễ suy yếu, tạo cơ hội cho nhiều loại vi sinh vật gây bệnh bùng phát. Hiểu rõ các nhóm bệnh thường gặp và chủ động thực hiện các biện pháp chăm sóc sức khỏe là cách tốt nhất để bảo vệ bản thân và người thân.
Bệnh dễ mắc thời điểm cuối năm là gì?
Thời điểm cuối năm đánh dấu sự chuyển mùa mạnh mẽ với đặc trưng là nhiệt độ giảm sâu, độ ẩm không khí thay đổi thất thường và sự xuất hiện của các đợt không khí lạnh. Điều kiện môi trường này tác động trực tiếp lên hệ thống phòng ngự tự nhiên của cơ thể con người. Không khí lạnh và khô làm co mạch máu niêm mạc mũi họng, suy giảm khả năng lọc giữ bụi bẩn và tiêu diệt mầm bệnh của đường hô hấp trên. Thêm vào đó, nhiệt độ thấp còn thúc đẩy sự tồn tại lâu hơn của nhiều chủng virus trong môi trường không khí. Lối sống vào dịp giáp Tết thường có sự xáo trộn lớn, từ việc thức khuya chạy hạn chót công việc, ăn uống thiếu điều độ trong các bữa tiệc cho đến việc ít vận động thể chất. Tất cả những yếu tố ngoại cảnh và hành vi trên tích tụ lại, khiến sức đề kháng suy giảm và tạo điều kiện thuận lợi cho nhiều bệnh lý cấp tính lẫn mạn tính bùng phát.
Các bệnh nhiễm trùng đường hô hấp thường gặp
Thời tiết lạnh và độ ẩm thay đổi vào những tháng cuối năm là điều kiện lý tưởng cho các loại virus, vi khuẩn đường hô hấp phát triển. Những bệnh lý phổ biến nhất gồm cảm cúm, viêm mũi dị ứng, viêm họng, viêm xoang, viêm phế quản và viêm phổi. Không khí lạnh làm khô niêm mạc đường thở, khiến lớp lông chuyển giảm khả năng cản bụi và vi sinh vật gây hại. Trẻ nhỏ và người cao tuổi là hai nhóm đối tượng dễ gặp biến chứng nặng nếu không được chăm sóc kịp thời. Để hạn chế nguy cơ lây nhiễm, mọi người cần duy trì việc rửa tay thường xuyên bằng xà phòng, đeo khẩu trang khi đến nơi đông người, giữ ấm vùng cổ ngực và chủ động tiêm phòng cúm mùa hàng năm. Khi xuất hiện các dấu hiệu sốt cao kéo dài, khó thở, ho có đờm đặc đục, người bệnh cần đến ngay cơ sở y tế để được thăm khám.
Nguy cơ tăng huyết áp và biến cố tim mạch khi trời trở lạnh
Nhiệt độ môi trường hạ thấp khiến các mạch máu ngoại vi co lại để giữ nhiệt cho cơ thể, từ đó làm tăng áp lực máu trong lòng mạch và khiến huyết áp tăng vọt. Sự thay đổi đột ngột này làm tăng áp lực lên tim, tạo gánh nặng cho hệ tuần hoàn và dễ kích hoạt các biến cố nguy hiểm như đột quỵ não, nhồi máu cơ tim, cơn đau thắt ngực. Bên cạnh đó, thói quen ăn uống nhiều muối, sử dụng nhiều rượu bia và ít vận động trong các buổi họp mặt cuối năm cũng làm tăng nguy cơ biến chứng tim mạch. Người có tiền sử tăng huyết áp, rối loạn lipid máu hoặc đái tháo đường cần đo huyết áp đều đặn, không tắm nước lạnh vào ban đêm, tránh thức dậy và bước ra ngoài trời lạnh quá đột ngột vào sáng sớm, đồng thời tuân thủ nghiêm ngặt phác đồ điều trị của bác sĩ chuyên khoa tim mạch.
Rối loạn tiêu hóa và viêm loét dạ dày do tiệc tùng liên miên
Dịp cuối năm thường gắn liền với các buổi tiệc tùng, liên hoan, dẫn đến thói quen ăn uống thất thường, tiêu thụ nhiều thực phẩm dầu mỡ, đồ cay nóng, nước ngọt có gas và đồ uống có cồn. Điều này dễ dẫn đến các bệnh lý đường tiêu hóa như viêm dạ dày cấp, trào ngược dạ dày thực quản, rối loạn tiêu hóa, tiêu chảy nhiễm khuẩn và ngộ độc thực phẩm. Việc chế biến thức ăn không đảm bảo vệ sinh hoặc lưu trữ thực phẩm thừa không đúng cách trong tủ lạnh cũng là nguyên nhân khiến vi khuẩn Salmonella, E. coli phát triển. Để bảo vệ đường tiêu hóa, người dân cần tuân thủ nguyên tắc ăn chín uống sôi, hạn chế thực phẩm sống chưa qua xử lý nhiệt, ăn đúng giờ, không bỏ bữa và cân bằng lượng rau xanh, trái cây tươi trong khẩu phần hàng ngày.
Căng thẳng tinh thần và suy giảm miễn dịch do áp lực công việc
Áp lực hoàn thành chỉ tiêu công việc dịp cuối năm kết hợp với lịch trình sinh hoạt đảo lộn dễ khiến nhiều người rơi vào trạng thái căng thẳng mạn tính, mất ngủ và kiệt sức. Căng thẳng kéo dài kích thích cơ thể tiết nhiều hormone cortisol, gây ức chế hoạt động của tế bào miễn dịch, khiến sức đề kháng suy giảm rõ rệt và tạo điều kiện cho các mầm bệnh xâm nhập. Ngoài ra, sự mệt mỏi tinh thần còn làm trầm trọng thêm các triệu chứng đau đầu căng cơ, đau nửa đầu Migraine và rối loạn lo âu. Để duy trì sức khỏe tinh thần và thể chất ổn định, mỗi người cần sắp xếp công việc khoa học, duy trì giấc ngủ đủ từ 7 đến 8 tiếng mỗi đêm, dành thời gian nghỉ ngơi hợp lý và thực hiện các bài tập thở sâu hoặc vận động nhẹ nhàng để giải tỏa áp lực.
Biện pháp tổng hợp giúp nâng cao thể trạng và phòng tránh bệnh
Chủ động bảo vệ sức khỏe thời điểm cuối năm đòi hỏi sự phối hợp đồng bộ giữa chế độ dinh dưỡng, lối sống và vệ sinh phòng bệnh. Trước hết, cần duy trì chế độ dinh dưỡng đa dạng, tăng cường thực phẩm giàu vitamin C, vitamin D, kẽm từ cam, bưởi, ớt chuông, thịt nạc và các loại hạt để củng cố hàng rào miễn dịch. Giữ ấm cơ thể bằng cách mặc nhiều lớp áo mỏng, chú ý giữ ấm đầu, cổ, bàn tay và bàn chân khi ra ngoài. Uống đủ từ 1,5 đến 2 lít nước ấm mỗi ngày giúp làm ẩm niêm mạc họng và hỗ trợ tuần hoàn máu. Duy trì thói quen tập thể dục nhẹ nhàng trong nhà như yoga, đi bộ từ 30 phút mỗi ngày giúp nâng cao thể lực. Cuối cùng, việc tiêm chủng đầy đủ vaccine cúm, vaccine phế cầu khuẩn theo hướng dẫn của cán bộ y tế là biện pháp hiệu quả giúp ngăn ngừa biến chứng nặng.
Lưu ý an toàn
Nội dung bài viết nhằm mục đích cung cấp kiến thức sức khỏe phổ thông, không thay thế cho việc chẩn đoán hoặc điều trị y khoa chuyên nghiệp. Khi xuất hiện các triệu chứng bất thường như sốt cao kéo dài không hạ, khó thở, tức ngực dữ dội, nôn ra máu hoặc đau bụng quặn thắt, người bệnh cần đến ngay cơ sở y tế gần nhất. Tuyệt đối không tự ý mua thuốc kháng sinh, thuốc giảm đau chống viêm hoặc tự ý thay đổi liều lượng thuốc điều trị bệnh mạn tính khi chưa có ý kiến của bác sĩ.
Tóm tắt
Thời điểm cuối năm với nhiều biến động về thời tiết và lối sống tiềm ẩn nguy cơ bùng phát nhiều vấn đề sức khỏe. Việc chủ động nhận biết sớm các bệnh lý đường hô hấp, tiêu hóa hay tim mạch kết hợp cùng chế độ sinh hoạt điều độ, dinh dưỡng cân đối và tiêm ngừa đầy đủ sẽ giúp bảo vệ bản thân cùng gia đình một cách an toàn và bền vững.
Nguồn tham khảo
FAQ – Câu hỏi thường gặp
Người có tiền sử bệnh tim mạch cần lưu ý điều gì vào thời điểm cuối năm?
Người có bệnh tim mạch hoặc huyết áp cần giữ ấm cơ thể, đo huyết áp định kỳ mỗi sáng, uống thuốc đúng theo đơn của bác sĩ, hạn chế ra ngoài trời lạnh đột ngột vào sáng sớm và tránh ăn thức ăn nhiều muối hoặc đồ uống có cồn.
Khi bị ho và cảm cúm mùa lạnh có nên tự mua thuốc kháng sinh uống không?
Không nên tự ý mua kháng sinh vì phần lớn bệnh đường hô hấp mùa lạnh do virus gây ra, kháng sinh không có tác dụng với virus. Việc dùng kháng sinh sai chỉ định dễ gây tác dụng phụ và làm tăng nguy cơ kháng thuốc trong cộng đồng.
Cần tiêm những loại vaccine nào để tăng cường phòng bệnh dịp cận Tết?
Người dân nên tiêm vaccine cúm định kỳ mỗi năm một lần vào đầu mùa thu đông, đồng thời tiêm nhắc lại các mũi vaccine phế cầu khuẩn và bạch hầu ho gà uốn ván theo khuyến cáo của bác sĩ y học dự phòng.
Làm thế nào để hạn chế rối loạn tiêu hóa khi tham gia nhiều tiệc tùng cuối năm?
Nên ưu tiên ăn chín uống sôi, không để thực phẩm qua đêm ở nhiệt độ phòng, hạn chế các món gỏi sống hoặc nem chua chưa qua kiểm dịch, đồng thời chia nhỏ bữa ăn và kiểm soát lượng bia rượu nạp vào cơ thể.
Vì sao mùa lạnh vẫn cần duy trì uống đủ nước mỗi ngày?
Thời tiết lạnh khiến cơ thể ít toát mồ hôi nên giảm cảm giác khát, nhưng không khí khô hanh vẫn làm mất nước qua đường thở và da. Thiếu nước khiến niêm mạc khô rát, máu cô đặc và giảm lưu thông tuần hoàn.
