Búi trĩ lòi ra nhưng không đau phải làm sao và cách xử trí
Nội dung chỉ cung cấp thông tin tham khảo, không thay thế chẩn đoán, khám hoặc điều trị của người hành nghề y tế. Không tự ý dùng, ngừng hoặc thay đổi thuốc dựa trên bài viết.
Búi trĩ lòi ra nhưng không đau là tình trạng khá phổ biến khiến nhiều người băn khoăn về mức độ nghiêm trọng cũng như cách xử lý đúng đắn. Hiện tượng này thường xảy ra sau khi đi đại tiện, lao động nặng hoặc đứng ngồi liên tục trong thời gian dài. Nhiều người vì không thấy đau đớn nên chủ quan trì hoãn thăm khám, vô tình tạo điều kiện cho bệnh âm thầm tiến triển sang giai đoạn phức tạp hơn.
Về mặt y học, búi trĩ không gây đau rát chủ yếu do xuất phát từ vùng niêm mạc phía trên đường lược, nơi có rất ít đầu mút thần kinh cảm giác đau. Việc hiểu rõ nguyên nhân, nhận biết mức độ sa giáng và áp dụng các biện pháp chăm sóc đúng cách sẽ giúp người bệnh kiểm soát tốt triệu chứng, ngăn ngừa nguy cơ nghẹt búi trĩ hay viêm loét niêm mạc.
Búi trĩ lòi ra nhưng không đau?
Búi trĩ lòi ra ngoài nhưng không đau là biểu hiện điển hình của trĩ nội giai đoạn sa giáng, thường gặp nhất ở độ 2 hoặc độ 3. Bệnh trĩ hình thành khi các đám rối tĩnh mạch quanh hậu môn và trực tràng dưới bị căng giãn quá mức, kết hợp với sự thoái hoá lỏng lẻo của các dải mô liên kết nâng đỡ. Khi áp lực trong ổ bụng gia tăng do táo bón kinh niên, rặn nhiều hoặc mang vác nặng, các khối phồng tĩnh mạch này dần tụt xuống qua lỗ hậu môn. Do trĩ nội nằm ở khu vực không có dây thần kinh cảm giác đau thể thể, người bệnh ban đầu chỉ cảm nhận được một khối thịt mềm thò ra ngoài sau khi đi vệ sinh mà hầu như không có cảm giác đau buốt. Tình trạng này phản ánh thành mạch đã suy yếu rõ rệt và cần được theo dõi y tế cẩn trọng.
Bản chất y khoa của hiện tượng búi trĩ sa nhưng không gây đau
Trong cấu trúc giải phẫu học vùng hậu môn, đường lược phân chia khu vực có thụ thể cảm giác đau và khu vực ít nhạy cảm với cảm giác đau. Trĩ nội xuất phát từ các đám rối tĩnh mạch nằm phía trên đường lược, nơi các sợi thần kinh cảm giác chi phối chủ yếu là thần kinh thực vật, vốn không có thụ thể ghi nhận cảm giác đau nhói như da thông thường. Do đó, khi các tĩnh mạch này giãn rộng và mô nâng đỡ lỏng lẻo, búi trĩ có thể thò ra ngoài rìa hậu môn sau các đợt rặn đại tiện mà người bệnh hoàn toàn không cảm thấy đau đớn. Triệu chứng đi kèm thường chỉ là cảm giác vướng víu cộm cộm, có thể có chút dịch nhầy ẩm ướt hoặc vệt máu đỏ tươi dính trên giấy vệ sinh. Ngược lại, trĩ ngoại nằm dưới đường lược nên thường gây đau rát rõ rệt khi sưng phù. Vì vậy, tình trạng búi trĩ thò ra nhưng không gây đau là đặc trưng kinh điển của trĩ nội sa độ 2 hoặc độ 3.
Phân biệt các mức độ sa búi trĩ thường gặp
Búi trĩ nội được phân chia thành bốn cấp độ dựa trên mức độ sa giáng của búi trĩ qua lỗ hậu môn. Ở độ 1, búi trĩ chỉ phồng nhẹ trong lòng ống hậu môn và chưa lòi ra ngoài. Đến độ 2, búi trĩ thò ra ngoài khi người bệnh rặn đi đại tiện nhưng sau đó có thể tự co tụt trở lại vào trong mà không cần tác động. Khi chuyển sang độ 3, búi trĩ sa ra ngoài thường xuyên hơn, không thể tự co lên mà người bệnh phải dùng ngón tay đẩy nhẹ thì búi trĩ mới vào trong. Nếu để bệnh tiến triển đến độ 4, búi trĩ thường xuyên nằm ngoài ống hậu môn và việc dùng tay đẩy vào cũng không còn hiệu quả. Nhận biết búi trĩ đang ở giai đoạn tự co hay phải dùng tay đẩy giúp người bệnh hình dung sơ bộ tiến triển bệnh để sớm sắp xếp lịch khám với bác sĩ chuyên khoa hậu môn trực tràng.
Những rủi ro tiềm ẩn khi chủ quan với búi trĩ không đau
Nhiều người bệnh thường bỏ qua thời điểm vàng để điều trị chỉ vì búi trĩ không gây đau rát hay khó chịu nghiêm trọng. Thực tế, khi búi trĩ thường xuyên nằm ngoài ống hậu môn, lớp niêm mạc bao bọc rất dễ bị cọ xát với quần lót dẫn đến trợt loét, rỉ dịch nhầy kéo dài và gây viêm ngứa da xung quanh hậu môn. Nguy hiểm hơn, nếu cơ thắt hậu môn co bóp mạnh đột ngột, lượng máu hồi lưu từ búi trĩ về tim có thể bị tắc nghẽn trong khi máu động mạch vẫn tiếp tục bơm tới. Hiện tượng này dẫn đến ứ trệ tuần hoàn nghiêm trọng, biến búi trĩ không đau ban đầu thành trĩ nghẹt phù nề, hình thành cục máu đông gây tắc mạch cấp tính kèm theo những cơn đau dữ dội, thậm chí hoại tử mô nếu không được can thiệp y tế khẩn cấp. Do đó, không đau không đồng nghĩa với việc bệnh đang ở mức độ an toàn.
Cách xử trí tạm thời an toàn tại nhà khi búi trĩ sa ra ngoài
Khi phát hiện búi trĩ lòi ra ngoài sau khi đi vệ sinh, người bệnh cần giữ bình tĩnh và vệ sinh sạch sẽ vùng hậu môn bằng nước ấm nhẹ nhàng, tránh dùng giấy thô ráp chà xát mạnh. Bạn có thể nằm nghỉ ngơi nghiêng người hoặc kê cao mông để giảm áp lực dồn xuống khung chậu, giúp búi trĩ dễ dàng hồi lưu máu. Nếu búi trĩ ở độ 3, sau khi rửa sạch tay và dùng khăn mềm thấm khô, bạn có thể thoa một chút chất bôi trơn rồi nhẹ nhàng dùng đầu ngón tay đẩy búi trĩ vào phía trong ống hậu môn. Tuyệt đối không dùng lực ấn mạnh nếu thấy có vật cản, búi trĩ bị kẹt cứng hoặc xuất hiện cảm giác đau nhức bất thường. Sau đó, việc quan trọng nhất là sắp xếp thời gian đến cơ sở y tế có chuyên khoa tiêu hoá hoặc ngoại khoa để được kiểm tra toàn diện.
Biện pháp chăm sóc hỗ trợ ngăn ngừa búi trĩ tiến triển nặng
Để ngăn chặn búi trĩ tiếp tục sa tụt nặng hơn, việc loại bỏ áp lực đè nặng lên các tĩnh mạch hậu môn trực tràng là nguyên tắc cốt lõi. Chế độ ăn uống cần tăng cường lượng chất xơ hoà tan và không hoà tan từ rau xanh, quả chín, các loại đậu và ngũ cốc nguyên hạt nhằm làm mềm phân, ngăn ngừa triệt để tình trạng táo bón. Người bệnh nên duy trì thói quen uống đủ nước mỗi ngày để kích thích nhu động ruột hoạt động trơn tru. Khi đi đại tiện, cần tập phản xạ đi đúng giờ, không rặn gồng kéo dài, không ngồi bồn cầu quá năm phút và không sử dụng điện thoại trong nhà vệ sinh. Bên cạnh đó, những người làm công việc văn phòng hoặc tài xế phải ngồi nhiều nên đứng dậy đi lại nhẹ nhàng sau mỗi bốn mươi lăm phút để giải phóng áp lực chèn ép lên vùng đáy chậu.
Lưu ý an toàn
Thông tin trong bài viết mang tính chất phổ biến kiến thức sức khoẻ cộng đồng và không thay thế cho việc chẩn đoán hay điều trị y khoa trực tiếp từ bác sĩ chuyên khoa. Người bệnh tuyệt đối không tự ý mua các loại thuốc bôi, thuốc uống, thuốc đặt hậu môn hoặc áp dụng các bài thuốc ngâm đắp lá dân gian truyền miệng khi chưa có chỉ định của nhân viên y tế. Nếu nhận thấy búi trĩ chuyển sang sưng to, đổi màu tím sẫm, đau nhức dữ dội hoặc chảy máu thành tia, cần đến ngay cơ sở y tế gần nhất để được cấp cứu kịp thời.
Tóm tắt
Hiện tượng búi trĩ sa ra ngoài dù chưa đau rát vẫn là dấu hiệu cảnh báo đám rối tĩnh mạch hậu môn đã suy yếu. Người bệnh không nên chủ quan hay chờ đợi búi trĩ tự co hoàn toàn khi không thay đổi lối sống. Việc chủ động đi khám chuyên khoa tiêu hoá hoặc hậu môn trực tràng sẽ giúp đánh giá chính xác mức độ bệnh, từ đó có kế hoạch chăm sóc và can thiệp kịp thời, hạn chế biến chứng nguy hiểm về sau.
Nguồn tham khảo
- Gastrointestinal Endoscopy: Endoscopic suprahemorrhoidal serial ligation combined with hot snare resection for the treatment of prolapsed internal hemorrhoids with associated connective tissue external hemorrhoid
- International Journal of Contemporary Medical Research [IJCMR]: Profile and Management of Complicated (Strangulated) Prolapsed Internal Hemorrhoids at a Tertiary Care Hospital – A Prospective Study
FAQ – Câu hỏi thường gặp
Búi trĩ lòi ra nhưng không đau có tự co lại được không?
Búi trĩ sa độ 2 có thể tự co lên sau khi đi tiêu, nhưng nếu không điều chỉnh thói quen sinh hoạt và chế độ ăn thì bệnh sẽ tăng dần lên độ 3, khiến búi trĩ không thể tự co mà phải dùng tay đẩy vào.
Có nên dùng tay đẩy búi trĩ tụt vào trong hậu môn không?
Bạn có thể dùng gạc sạch nhẹ nhàng đẩy búi trĩ vào nếu không thấy đau thắt hoặc cản trở. Tuy nhiên, nếu búi trĩ sưng nề, đau buốt hoặc đẩy vào bị bật ra ngay, bạn cần ngừng lại và đi khám bác sĩ.
Búi trĩ không đau có nguy cơ biến chứng thành trĩ nặng không?
Búi trĩ không đau vẫn có thể tiến triển nặng hơn nếu bạn thường xuyên táo bón, rặn mạnh hoặc ngồi lâu. Tình trạng này có thể chuyển thành trĩ nghẹt, viêm loét hoặc tắc mạch rất đau đớn nếu không kiểm soát tốt.
Ngâm nước ấm có giúp búi trĩ co nhỏ lại hoàn toàn không?
Ngâm hậu môn bằng nước ấm khoảng mười đến mười lăm phút mỗi ngày hỗ trợ làm giãn cơ thắt, cải thiện lưu thông máu và giữ vệ sinh sạch sẽ, nhưng không thể làm teo hoàn toàn búi trĩ đã sa rão.
Búi trĩ lòi ra ngoài nhưng chưa đau có cần phải phẫu thuật không?
Trĩ nội độ nhẹ đến trung bình thường ưu tiên cải thiện chế độ ăn, thói quen đi tiêu và điều trị bảo tồn. Bác sĩ chỉ cân nhắc can thiệp thủ thuật hoặc phẫu thuật khi búi trĩ sa nhiều hoặc điều trị nội khoa không hiệu quả.
