Bong võng mạc có mổ cận được không và lời khuyên an toàn từ bác sĩ nhãn khoa

Bong võng mạc có mổ cận được không là gì?

Bong võng mạc là bệnh lý mắt nghiêm trọng, xảy ra khi lớp màng thần kinh ở đáy mắt bị bong tách ra khỏi lớp mô liên kết giàu mạch máu nuôi dưỡng. Cận thị nặng là một trong những yếu tố nguy cơ hàng đầu dẫn đến tình trạng này, do trục nhãn cầu dài ra làm võng mạc bị kéo căng, mỏng dần và dễ xuất hiện các vết rách chu biên.

Nhiều người cận thị mong muốn phẫu thuật khúc xạ để cải thiện sinh hoạt hàng ngày nhưng lại băn khoăn về độ an toàn nếu đáy mắt đã từng có tổn thương. Việc can thiệp mổ cận laser hay đặt kính nội nhãn đòi hỏi điều kiện nhãn cầu phải hoàn toàn ổn định và không có tổn thương tiến triển. Hiểu rõ mối liên hệ giữa tật khúc xạ và sức khỏe võng mạc sẽ giúp người bệnh đưa ra quyết định đúng đắn, bảo vệ toàn diện chức năng thị giác lâu dài.

Người đang bị bong võng mạc tuyệt đối không được mổ cận

Bong võng mạc cấp tính là một cấp cứu nhãn khoa khẩn cấp, xảy ra khi lớp màng thần kinh cảm thụ ánh sáng bị tách rời khỏi lớp biểu mô sắc tố nuôi dưỡng bên dưới. Trong giai đoạn này, mục tiêu duy nhất và quan trọng nhất là can thiệp ngoại khoa để hàn gắn võng mạc, bảo toàn tối đa phần thị lực còn lại cho người bệnh.

Mọi can thiệp điều chỉnh tật khúc xạ như phẫu thuật laser giác mạc hay đặt kính nội nhãn đều bị chống chỉ định tuyệt đối khi tình trạng bong võng mạc đang diễn tiến. Việc can thiệp khúc xạ vào thời điểm nhãn cầu đang chịu tổn thương nặng nề không chỉ vô nghĩa về mặt điều trị mà còn gây nguy cơ mù lòa vĩnh viễn. Người bệnh cần tập trung toàn bộ thời gian và nỗ lực cho việc phẫu thuật điều trị đáy mắt theo đúng phác đồ của bác sĩ chuyên khoa mắt.

Khả năng mổ cận ở người có tiền sử từng phẫu thuật bong võng mạc

Đối với những người đã từng phẫu thuật điều trị bong võng mạc thành công và tổn thương đã ổn định, cơ hội phẫu thuật khúc xạ nhìn chung rất hạn chế và cần được cân nhắc đặc biệt thận trọng. Tiền sử bong võng mạc cho thấy cấu trúc đáy mắt của người bệnh vốn rất mỏng yếu, dễ bị tái rách hoặc bong trở lại dưới các tác động áp lực cơ học.

Bác sĩ nhãn khoa sẽ tiến hành đánh giá toàn diện sau một thời gian dài theo dõi, thường từ một đến nhiều năm sau phẫu thuật võng mạc. Chỉ khi vết sẹo võng mạc áp phẳng hoàn toàn, dịch kính ổn định, nhãn áp bình thường và không còn nguy cơ thoái hóa chu biên tiến triển thì mới có thể thảo luận về khả năng can thiệp. Tuy nhiên, phần lớn các chuyên gia khúc xạ đều có xu hướng khuyên người bệnh không nên mạo hiểm mổ cận để tránh kích hoạt lại các biến chứng đe dọa thị giác.

Tác động của lực hút phẫu thuật khúc xạ lên cấu trúc đáy mắt

Các phương pháp mổ cận hiện đại bằng laser trên giác mạc như LASIK, Femto-LASIK hay SMILE đều yêu cầu sử dụng vòng hút chân không cố định nhãn cầu trong quá trình can thiệp. Quá trình tạo lực hút này làm tăng nhãn áp tức thời lên mức rất cao trong một khoảng thời gian ngắn, tạo ra áp lực căng giãn đột ngột lên các cấu trúc nội nhãn phía sau.

Đối với người có tiền sử bong võng mạc hoặc thoái hóa võng mạc nặng, sự dao động nhãn áp đột ngột kèm theo lực kéo cơ học có thể làm rách lại mép võng mạc cũ hoặc tạo ra các vết rách mới ở vùng thoái hóa chu biên. Ngay cả với phương pháp không chạm bề mặt như PRK hay SmartSurfACE tuy không dùng vòng hút áp lực cao nhưng vẫn tiềm ẩn nguy cơ viêm nhiễm hoặc phản ứng mô nhạy cảm. Do đó, rủi ro tái phát bệnh lý đáy mắt luôn là mối lo ngại hàng đầu khi cân nhắc can thiệp.

Quy trình kiểm tra đáy mắt bắt buộc trước khi can thiệp khúc xạ

Khám sàng lọc đáy mắt là bước bắt buộc không thể bỏ qua đối với bất kỳ ai có nguyện vọng mổ cận thị, đặc biệt là những trường hợp cận thị từ 6 đi-ốp trở lên. Bác sĩ sẽ tra thuốc giãn đồng tử để quan sát chi tiết toàn bộ võng mạc trung tâm lẫn chu biên thông qua kính soi chuyên dụng và máy chụp cắt lớp quang học OCT.

Nếu phát hiện các lỗ rách nhỏ, thoái hóa dạng bọt hoặc vết rách chưa gây bong diện rộng, người bệnh sẽ được chỉ định bắn laser quang đông chu biên để gia cố trước. Thủ thuật laser này giúp gắn chặt mép tổn thương vào thành nhãn cầu, ngăn chặn nguy cơ dịch kính thẩm thấu xuống dưới gây bong võng mạc thực sự. Sau khi vết laser ổn định từ hai đến bốn tuần, bác sĩ chuyên khoa mắt mới đánh giá lại xem mắt có đủ điều kiện an toàn để tiếp tục quy trình mổ cận hay không.

Các giải pháp an toàn thay thế khi không thể thực hiện mổ cận

Khi đã có tiền sử bong võng mạc hoặc bác sĩ kết luận cấu trúc đáy mắt không đủ điều kiện an toàn để can thiệp phẫu thuật, người bệnh không nên quá thất vọng mà cần ưu tiên bảo vệ đôi mắt. Việc tiếp tục sử dụng kính gọng đúng số đo khúc xạ vẫn là phương pháp cải thiện thị lực an toàn, hiệu quả và không gây bất kỳ tác động xâm lấn nào lên nhãn cầu.

Kính áp tròng mềm cũng có thể là giải pháp hỗ trợ trong sinh hoạt hàng ngày nếu người bệnh tuân thủ nghiêm ngặt quy trình vệ sinh và khử khuẩn để phòng ngừa viêm loét giác mạc. Quan trọng nhất, người bệnh cần duy trì thói quen thăm khám đáy mắt định kỳ từ ba đến sáu tháng một lần, chủ động nhận biết sớm các dấu hiệu cảnh báo như đốm đen bay bất thường, ánh chớp sáng hoặc cảm giác có màn tối che khuất tầm nhìn để kịp thời đến cơ sở y tế.

Lưu ý an toàn

Mọi thông tin trong bài viết chỉ mang tính chất tham khảo kiến thức y khoa đại chúng, không thay thế cho việc chẩn đoán hay chỉ định điều trị của bác sĩ chuyên khoa mắt. Người bệnh tuyệt đối không tự ý quyết định mổ cận khi chưa qua quy trình khám đáy mắt toàn diện bằng máy móc chuyên dụng. Khi có bất kỳ triệu chứng nhìn mờ đột ngột, thấy ánh chớp hoặc vùng tối khuất tầm nhìn, cần đến ngay cơ sở nhãn khoa gần nhất để cấp cứu kịp thời.

Tóm tắt

Phẫu thuật khúc xạ chỉ nên thực hiện khi đáy mắt hoàn toàn ổn định và an toàn. Người có tiền sử bệnh lý võng mạc cần đặt việc bảo tồn chức năng thị giác lên hàng đầu trước khi nghĩ đến nhu cầu thẩm mỹ hay tiện lợi. Hãy thăm khám định kỳ tại các bệnh viện mắt uy tín để nhận được sự tư vấn chuyên môn chính xác nhất.