Bốn cách điều trị bệnh động mạch vành phổ biến hiện nay
Nội dung chỉ cung cấp thông tin tham khảo, không thay thế chẩn đoán, khám hoặc điều trị của người hành nghề y tế. Không tự ý dùng, ngừng hoặc thay đổi thuốc dựa trên bài viết.
Bệnh động mạch vành xảy ra khi các mạch máu chính cung cấp oxy và dưỡng chất cho cơ tim bị thu hẹp hoặc tắc nghẽn do mảng xơ vữa. Tình trạng này làm giảm lưu lượng máu nuôi tim, dẫn đến các cơn đau thắt ngực và làm tăng nguy cơ nhồi máu cơ tim cấp tính.
Mục tiêu chính trong việc kiểm soát bệnh là giảm nhẹ triệu chứng, cải thiện khả năng gắng sức và ngăn ngừa các biến cố tim mạch nguy hiểm. Tùy thuộc vào mức độ tổn thương mạch vành và thể trạng từng người, bác sĩ chuyên khoa tim mạch sẽ chỉ định kế hoạch can thiệp phù hợp nhằm bảo vệ chức năng tim lâu dài.
Điều trị bệnh động mạch vành là gì?
Động mạch vành là hệ thống mạch máu bao quanh và nuôi dưỡng toàn bộ khối cơ tim. Khi cholesterol và các chất lắng đọng khác tích tụ trên thành mạch, chúng hình thành các mảng xơ vữa làm lòng mạch hẹp dần. Sự suy giảm tưới máu này khiến tim thiếu hụt oxy, đặc biệt trong lúc người bệnh vận động hoặc căng thẳng tâm lý. Bệnh động mạch vành có thể biểu hiện dưới dạng hội chứng mạch vành mạn tính với cơn đau thắt ngực ổn định, hoặc tiến triển thành hội chứng vành cấp đe dọa trực tiếp đến tính mạng. Quá trình kiểm soát bệnh đòi hỏi sự phối hợp đồng bộ giữa việc điều chỉnh thói quen sinh hoạt, dùng thuốc kiểm soát huyết áp và mỡ máu, cùng các biện pháp can thiệp ngoại khoa khi lòng mạch bị hẹp nặng. Sự chủ động tuân thủ lộ trình y khoa giúp làm chậm tiến trình xơ vữa và duy trì chất lượng sống tốt cho người bệnh.
Thay đổi lối sống và kiểm soát các yếu tố nguy cơ tim mạch
Biện pháp nền tảng đầu tiên và xuyên suốt trong toàn bộ quá trình điều trị là xây dựng lối sống lành mạnh nhằm ngăn mảng xơ vữa tiến triển. Người bệnh cần áp dụng chế độ dinh dưỡng giàu chất xơ từ rau củ quả, ngũ cốc nguyên hạt, tăng cường cá béo chứa axit béo omega 3, đồng thời cắt giảm tối đa chất béo bão hòa, chất béo chuyển hóa và lượng muối tiêu thụ mỗi ngày. Việc ngừng hút thuốc lá hoàn toàn là yếu tố sống còn vì nicotin và khí độc làm tổn thương trực tiếp nội mạc mạch máu, thúc đẩy hình thành huyết khối. Bên cạnh đó, duy trì hoạt động thể chất với cường độ vừa phải như đi bộ nhanh từ 30 phút mỗi ngày giúp tăng cường tuần hoàn bàng hệ và kiểm soát cân nặng. Người bệnh cũng cần học cách giải tỏa căng thẳng tâm lý, ngủ đủ giấc và duy trì chỉ số đường huyết cùng huyết áp ở mức ổn định theo khuyến cáo y khoa.
Điều trị nội khoa tối ưu bằng các nhóm thuốc chuyên khoa
Sử dụng thuốc theo chỉ định của bác sĩ chuyên khoa tim mạch là phương pháp cốt lõi giúp cải thiện triệu chứng và ngăn ngừa biến cố tắc mạch. Các nhóm thuốc chống kết tập tiểu cầu như aspirin hoặc clopidogrel giữ vai trò ngăn ngừa hình thành cục máu đông gây nhồi máu cơ tim. Nhóm thuốc hạ lipid máu, đặc biệt là statin, giúp ổn định mảng xơ vữa và giảm nồng độ cholesterol xấu trong tuần hoàn. Thuốc chẹn thụ thể beta giao cảm và thuốc ức chế men chuyển hoặc chẹn thụ thể angiotensin giúp hạ huyết áp, giảm gánh nặng co bóp cho cơ tim và tái cấu trúc thất trái. Ngoài ra, các dẫn xuất nitrat có thể được chỉ định để giãn mạch vành tạm thời, cắt cơn đau thắt ngực khi xuất hiện triệu chứng. Người bệnh tuyệt đối không được tự ý ngưng thuốc hoặc thay đổi liều lượng vì có thể gây bùng phát các biến cố tim mạch cấp tính nguy hiểm.
Can thiệp mạch vành qua da và đặt giá đỡ kim loại
Can thiệp mạch vành qua da là kỹ thuật xâm lấn tối thiểu thường được chỉ định khi lòng mạch bị hẹp nghiêm trọng hoặc trong các tình huống cấp cứu nhồi máu cơ tim cấp. Bác sĩ tim mạch can thiệp sẽ luồn một ống thông mềm qua động mạch ở cổ tay hoặc vùng bẹn để đi đến vị trí động mạch vành bị tắc nghẽn. Tại đây, một quả bóng nhỏ được bơm căng để ép phẳng mảng xơ vữa vào thành mạch, sau đó một khung giá đỡ bằng kim loại phủ thuốc được đặt cố định nhằm giữ cho lòng mạch luôn thông thoáng. Phương pháp này giúp phục hồi dòng máu nuôi tim gần như ngay lập tức, làm giảm nhanh cơn đau ngực và hạn chế tối đa diện tích cơ tim bị hoại tử. Sau khi đặt stent, người bệnh bắt buộc phải dùng liệu pháp kháng kết tập tiểu cầu kép liên tục theo đúng phác đồ để phòng ngừa nguy cơ tái hẹp và huyết khối trong stent.
Phẫu thuật bắc cầu động mạch vành cho các tổn thương phức tạp
Phẫu thuật bắc cầu động mạch vành là giải pháp ngoại khoa chuyên sâu được cân nhắc khi tổn thương mạch máu lan tỏa nhiều nhánh, vị trí hẹp phức tạp tại thân chung động mạch vành trái hoặc can thiệp đặt stent không khả thi. Trong ca mổ, phẫu thuật viên tim mạch sẽ lấy một đoạn mạch máu khỏe mạnh từ vị trí khác trên cơ thể như động mạch ngực trong, tĩnh mạch hiển ở chân hoặc động mạch quay ở cẳng tay. Đoạn mạch ghép này được nối từ động mạch chủ đến vị trí phía sau đoạn động mạch vành bị tắc hẹp, tạo thành một con đường tuần hoàn mới đưa máu giàu oxy đi vòng qua đoạn nghẽn để nuôi dưỡng vùng cơ tim thiếu máu. Đây là cuộc phẫu thuật lớn đòi hỏi thời gian hồi phục nhất định và cần sự theo dõi nghiêm ngặt sau mổ để ngăn ngừa nhiễm trùng, biến chứng suy tim cũng như bảo đảm cầu nối mạch máu duy trì độ thông suốt lâu dài.
Lưu ý an toàn
Các phương pháp điều trị bệnh động mạch vành đòi hỏi sự đánh giá toàn diện từ bác sĩ chuyên khoa tim mạch dựa trên kết quả chụp mạch vành, siêu âm tim và điện tâm đồ. Người bệnh không được tự ý áp dụng các bài thuốc truyền miệng, không dùng thực phẩm chức năng thay thế thuốc kê đơn và không tự ý ngừng uống thuốc kháng kết tập tiểu cầu hoặc các thuốc tim mạch được chỉ định. Nếu xuất hiện cơn đau thắt ngực dữ dội kéo dài trên mười lăm phút kèm khó thở, vã mồ hôi hoặc choáng váng, cần gọi cấp cứu ngay lập tức để được xử trí kịp thời.
Tóm tắt
Bệnh động mạch vành là bệnh lý tim mạch mạn tính đòi hỏi quá trình quản lý kiên trì và phối hợp chặt chẽ với nhân viên y tế. Việc kết hợp đồng bộ giữa thay đổi lối sống, dùng thuốc đều đặn và can thiệp mạch máu khi cần thiết sẽ giúp bảo vệ quả tim khỏe mạnh, cải thiện sức bền vận động và giảm thiểu nguy cơ xảy ra biến cố nguy kịch.
Nguồn tham khảo
- Coronary Artery Disease: Randomized trials of percutaneous transluminal coronary angioplasty, coronary artery bypass grafting surgery, or medical therapy in patients with coronary artery disease
- Nephrology Dialysis Transplantation: Percutaneous coronary angioplasty (PTCA) or coronary artery bypass grafting (CABG)—which is the appropriate therapy of coronary artery disease in uraemic patients?
FAQ – Câu hỏi thường gặp
Đặt stent động mạch vành có giúp chữa khỏi bệnh hoàn toàn không?
Đặt stent chỉ giải quyết đoạn mạch bị hẹp cục bộ tại thời điểm can thiệp chứ không loại bỏ hoàn toàn căn nguyên xơ vữa động mạch. Người bệnh vẫn cần duy trì uống thuốc đều đặn và thay đổi lối sống để bảo vệ các đoạn mạch khác không bị tắc hẹp tiếp diễn.
Người mắc bệnh động mạch vành có nên tập thể dục không?
Người bệnh hoàn toàn nên duy trì vận động thể chất phù hợp như đi bộ nhẹ nhàng hoặc đạp xe tại chỗ. Tuy nhiên, cần trao đổi với bác sĩ điều trị để xác định mức độ gắng sức an toàn và dừng lại ngay nếu cảm thấy tức ngực, hồi hộp hoặc khó thở.
Cơn đau thắt ngực do bệnh mạch vành có biểu hiện như thế nào?
Cơn đau thường có cảm giác như bị đè nặng, bóp nghẹt sau xương ức, có thể lan lên cổ, hàm dưới, vai hoặc cánh tay trái. Cơn đau thường xuất hiện khi gắng sức hoặc xúc động mạnh và giảm dần khi người bệnh nghỉ ngơi hoặc ngậm thuốc giãn mạch.
Sau phẫu thuật bắc cầu mạch vành có cần tiếp tục uống thuốc không?
Sau mổ, người bệnh vẫn bắt buộc phải duy trì uống thuốc chống kết tập tiểu cầu, statin hạ mỡ máu và thuốc huyết áp theo phác đồ. Việc dùng thuốc giúp giữ cho cầu nối thông suốt lâu dài và ngăn chặn quá trình xơ vữa tại các mạch máu khác.
Chế độ ăn uống cho người bệnh động mạch vành cần kiêng những gì?
Người bệnh cần hạn chế mỡ động vật, nội tạng, đồ chiên rán nhiều dầu mỡ và thực phẩm chế biến sẵn chứa nhiều muối. Ngoài ra, nên tránh xa rượu bia, nước ngọt có ga và cắt giảm tinh bột tinh chế để kiểm soát tốt mỡ máu và đường huyết.
