Những biểu hiện viêm xoang ở người lớn dễ nhận biết và lưu ý theo dõi

Biểu hiện viêm xoang ở người lớn là gì?

Các xoang cạnh mũi là những hốc xương rỗng nằm xung quanh mắt, trán và mũi, được lót bởi một lớp niêm mạc mỏng chứa các tế bào lông chuyển có nhiệm vụ tiết nhầy và dẫn lưu không khí. Ở người lớn khỏe mạnh, hệ thống này hoạt động liên tục để sưởi ấm, làm ẩm không khí hít vào và ngăn ngừa các tác nhân ngoại lai xâm nhập sâu vào đường thở.

Khi các yếu tố như nhiễm khuẩn đường hô hấp trên, dị ứng thời tiết, khói bụi hoặc polyp mũi tác động tiêu cực, niêm mạc xoang sẽ phản ứng bằng cách phù nề và tăng tiết dịch. Lỗ thông xoang bị bít kín làm mất cân bằng áp suất bên trong, hình thành phản ứng viêm xoang. Tình trạng này có thể xuất hiện dưới dạng cấp tính kéo dài dưới bốn tuần hoặc tiến triển thành bán cấp và mạn tính nếu không được giải quyết thỏa đáng nguyên nhân nền tảng.

Cảm giác đau nhức và căng tức vùng mặt theo từng vị trí xoang

Đau nhức và có cảm giác căng tức nặng nề tại vùng sọ mặt là một trong những than phiền điển hình nhất ở người trưởng thành bị viêm xoang. Vị trí đau thường tương ứng với nhóm xoang bị ảnh hưởng do niêm mạc sưng nề làm bít tắc các lỗ thông khí và tích tụ dịch áp lực bên trong.

Người bệnh viêm xoang hàm thường cảm thấy đau tức rõ rệt ở hai bên má, đôi khi cơn đau lan xuống vùng hàm trên và tạo cảm giác nhức răng. Đối với viêm xoang trán, cảm giác buốt nhức tập trung ở khu vực giữa trán và ngay trên hai cung mày, thường nặng hơn vào buổi sáng. Viêm xoang sàng và xoang bướm lại dễ gây nhức sâu ở vùng hốc mắt, gốc mũi hoặc lan tỏa ra đỉnh đầu và phía sau gáy. Cơn đau thường tăng lên rõ rệt khi người bệnh cúi gập người về phía trước, ho mạnh hoặc nằm xuống do sự thay đổi áp lực nội xoang.

Nghẹt tắc mũi kéo dài và dịch tiết nhầy đổi màu

Tình trạng ngạt tắc mũi xảy ra khi niêm mạc lót trong các hốc mũi và lỗ thông xoang bị viêm nhiễm, phù nề gây cản trở luồng không khí lưu thông bình thường. Người lớn có thể bị nghẹt một bên hoặc cả hai bên mũi, mức độ nghẹt thường nghiêm trọng hơn khi nằm ngủ, buộc người bệnh phải thở bằng miệng dẫn tới khô họng và nứt nẻ môi.

Đi kèm với ngạt mũi là hiện tượng tăng tiết dịch bất thường từ xoang. Trong viêm xoang, dịch mũi không còn trong và lỏng như cảm lạnh thông thường mà chuyển sang dạng đặc quánh, có màu trắng đục, vàng hoặc xanh nhạt. Chất dịch này có thể xì ra ở cửa mũi trước hoặc chảy âm thầm xuống thành sau họng tạo thành hội chứng chảy dịch mũi sau. Tình trạng này kích thích niêm mạc họng liên tục, gây cảm giác ngứa ngáy, vướng víu và thúc đẩy phản xạ khạc nhổ liên tục.

Suy giảm khứu giác, hơi thở có mùi và các triệu chứng đi kèm

Khi các hốc xoang bị ứ đọng dịch nhầy và niêm mạc khe khứu bị sưng viêm, các phân tử mùi không thể tiếp cận đến vùng thụ cảm khứu giác ở vòm mũi. Người lớn mắc viêm xoang thường nhận thấy khả năng ngửi mùi suy giảm đáng kể, ăn uống kém ngon miệng hoặc mất khứu giác tạm thời trong đợt viêm cấp.

Bên cạnh đó, dịch mủ viêm ứ đọng lâu ngày trong các xoang cùng với hoạt động của vi sinh vật kỵ khí phân hủy chất nhầy sẽ sinh ra mùi khó chịu. Khi dịch này chảy xuống họng, người bệnh dễ gặp phải tình trạng hơi thở có mùi hôi dù đã vệ sinh răng miệng cẩn thận. Dịch mủ ứ đọng tại họng cũng là nguyên nhân gây ra các cơn ho kéo dài dai dẳng, đặc biệt là ho nhiều về đêm hoặc sáng sớm khi người bệnh thay đổi tư thế nằm sang ngồi. Một số trường hợp còn kèm theo cảm giác nặng tai, ù tai do lỗ vòi nhĩ nối tai giữa và vòm họng bị tắc nghẽn liên đới.

Phân biệt biểu hiện viêm xoang với cảm lạnh thông thường

Để nhận diện đúng biểu hiện viêm xoang, người lớn cần phân biệt với các đợt cảm lạnh hay viêm mũi dị ứng thông thường. Cảm lạnh do virus thường diễn tiến rầm rộ trong vài ngày đầu với sốt nhẹ, hắt hơi, chảy nước mũi trong và tự thuyên giảm sau khoảng bảy đến mười ngày. Ngược lại, viêm xoang thường kéo dài dai dẳng trên mười ngày hoặc có xu hướng trở nặng hơn sau khi đã có dấu hiệu thuyên giảm ban đầu.

Việc nhận biết sự khác biệt này giúp người bệnh không chủ quan nhưng cũng tránh được sự lo lắng quá mức. Khi các biểu hiện khó chịu ở mũi xoang không cải thiện sau điều trị nâng đỡ thông thường, người bệnh nên chủ động đến các cơ sở y tế có chuyên khoa tai mũi họng để được bác sĩ nội soi mũi xoang, đánh giá cấu trúc giải phẫu và xác định chính xác nguyên nhân viêm do vi khuẩn, virus hay dị ứng.

Lưu ý an toàn

Thông tin trong bài viết chỉ mang tính chất tham khảo kiến thức sức khỏe phổ thông, không thể thay thế cho chẩn đoán y khoa trực tiếp hoặc chỉ định điều trị của bác sĩ chuyên khoa. Người bệnh tuyệt đối không tự ý mua và sử dụng các loại thuốc kháng sinh, thuốc xịt co mạch kéo dài ngày hay áp dụng các mẹo dân gian truyền miệng chưa qua kiểm chứng vào mũi vì có thể gây tổn thương niêm mạc và khiến tình trạng viêm xoang chuyển biến phức tạp hơn.

Tóm tắt

Nhận biết sớm các biểu hiện viêm xoang ở người lớn giúp người bệnh có hướng chăm sóc mũi xoang đúng đắn và phòng ngừa các biến chứng mạn tính. Khi nhận thấy các dấu hiệu nghẹt mũi, chảy dịch hoặc đau nhức mặt kéo dài, việc thăm khám trực tiếp tại cơ sở y tế chuyên khoa tai mũi họng là bước cần thiết để được chẩn đoán chính xác và nhận phác đồ hướng dẫn an toàn từ bác sĩ.