Biểu hiện trẻ bị viêm amidan và cách cha mẹ chăm sóc theo dõi tại nhà

Biểu hiện trẻ bị viêm amidan là gì?

Amidan khẩu cái là hai tổ chức lympho nằm ở hai bên thành họng, giữ vai trò như hàng rào miễn dịch đầu tiên để bắt giữ vi sinh vật gây hại xâm nhập qua đường thở và đường ăn uống. Ở trẻ nhỏ, cơ quan này hoạt động mạnh mẽ để tạo ra kháng thể, nhưng cũng chính vì vậy mà amidan rất dễ bị quá tải khi mầm bệnh tấn công dồn dập.

Tình trạng viêm amidan ở trẻ có thể khởi phát do virus như Adenovirus, virus cúm, virus hợp bào hô hấp, hoặc do các vi khuẩn thường gặp như liên cầu khuẩn nhóm A, phế cầu khuẩn và tụ cầu khuẩn. Viêm amidan cấp tính nếu không được theo dõi và xử lý phù hợp có thể chuyển thành mạn tính, phì đại amidan gây cản trở hô hấp hoặc dẫn đến các ổ áp xe quanh amidan nguy hiểm.

Cơn sốt và tình trạng đau rát họng khiến trẻ quấy khóc bỏ ăn

Ở giai đoạn khởi phát, trẻ thường có biểu hiện sốt đột ngột, nhiệt độ có thể dao động từ sốt nhẹ 38 độ C đến sốt cao trên 39 độ C. Cơn sốt thường đi kèm cảm giác mệt mỏi, uể oải, trẻ ít vận động và thường xuyên quấy khóc.

Cùng với sốt, tình trạng đau rát cổ họng xuất hiện rõ rệt khiến trẻ khó chịu mỗi khi nuốt nước bọt. Với trẻ sơ sinh và trẻ nhỏ chưa biết nói, biểu hiện đau họng thường bộc lộ gián tiếp qua việc trẻ từ chối bú mẹ, ngậm thức ăn trong miệng, quấy khóc dữ dội trong bữa ăn hoặc chảy nhiều nước dãi do nuốt khó. Hơi thở của trẻ cũng có thể trở nên hôi hơn bình thường do ổ viêm tiết dịch nhầy tích tụ tại vòm họng.

Hình ảnh amidan sưng đỏ và phản ứng nổi hạch góc hàm

Khi dùng đèn soi nhẹ vào vòm họng của trẻ, phụ huynh có thể quan sát thấy hai khối amidan nằm ở hai bên thành họng bị sưng to bất thường, niêm mạc xung quanh đỏ ửng. Bề mặt amidan có thể xuất hiện các mảng màu trắng đục, chấm mủ li ti hoặc dịch nhầy bao phủ.

Sự sưng nề của amidan làm hẹp khoang họng, khiến luồng không khí lưu thông gặp cản trở. Do đó, trẻ thường thở khò khè, ngủ ngáy, thậm chí có những cơn thở ngắt quãng hoặc giật mình thức giấc giữa đêm. Khi sờ nhẹ vào vùng dưới hàm hoặc hai bên góc hàm của trẻ, cha mẹ có thể cảm nhận thấy các hạch bạch huyết nổi lên, hơi cứng và khiến trẻ kêu đau khi chạm vào.

Các triệu chứng hô hấp và tiêu hóa đi kèm thường gặp

Viêm amidan là bệnh lý đường hô hấp trên nên rất dễ đi kèm các triệu chứng lân cận như nghẹt mũi, chảy nước mũi trong hoặc đặc, ho khan từng cơn hoặc ho có đờm nhớt. Nhiều trẻ còn bị khàn tiếng do dây thanh âm bị phù nề nhẹ vì phản ứng viêm lan tỏa.

Bên cạnh đó, niêm mạc họng của trẻ nhỏ rất nhạy cảm. Phản xạ nuốt vướng kèm theo chất nhầy đọng ở họng dễ kích thích phản xạ nôn trớ, đặc biệt là ngay sau khi uống sữa hoặc ăn cháo. Một số trẻ còn gặp rối loạn tiêu hóa nhẹ như chướng bụng, đau bụng âm ỉ hoặc đi ngoài phân lỏng, khiến phụ huynh dễ nhầm lẫn với các bệnh lý đường ruột thông thường.

Chế độ chăm sóc và hỗ trợ hồi phục tại nhà cho trẻ

Khi nhận thấy các biểu hiện trẻ bị viêm amidan, phụ huynh cần cho trẻ nghỉ ngơi trong phòng thoáng khí, tránh khói thuốc lá và bụi bẩn. Cha mẹ nên khuyến khích trẻ uống nhiều nước ấm, nước canh hoặc nước ép trái cây để bù lại lượng dịch mất đi do sốt và làm loãng đờm nhớt trong cổ họng.

Chế độ dinh dưỡng cho trẻ cần ưu tiên các món mềm lỏng, dễ nuốt như súp gà, cháo thịt băm nấu nhuyễn, sữa tươi ấm hoặc sữa chua để giảm ma sát lên bề mặt amidan đang tổn thương. Phụ huynh có thể vệ sinh mũi họng hàng ngày cho trẻ bằng dung dịch nước muối sinh lý đẳng trương, đồng thời theo dõi sát thân nhiệt và các phản ứng toàn thân của trẻ để kịp thời xử trí.

Lưu ý an toàn

Phụ huynh cần đưa trẻ đến ngay cơ sở y tế gần nhất nếu phát hiện trẻ sốt cao liên tục không đáp ứng thuốc hạ sốt, thở rít, khó thở, tím tái quanh môi hoặc có cơn ngừng thở khi ngủ. Tuyệt đối không tự ý dùng dao găm, que nhọn hay tay cạy mủ amidan, không tự mua thuốc kháng sinh hoặc áp dụng mẹo dân gian truyền miệng chưa kiểm chứng vì có thể gây tổn thương niêm mạc họng và dẫn đến sốc nhiễm trùng nguy kịch.

Tóm tắt

Nhận diện sớm các biểu hiện trẻ bị viêm amidan giúp phụ huynh có kế hoạch chăm sóc phù hợp và đưa con đi khám kịp thời. Gia đình không nên tự ý dùng thuốc kháng sinh hoặc áp dụng các mẹo dân gian chưa được kiểm chứng. Việc tuân thủ hướng dẫn của bác sĩ chuyên khoa Tai Mũi Họng hoặc Nhi khoa sẽ bảo vệ tốt nhất hệ hô hấp của trẻ.