Những biểu hiện dị ứng atiso thường gặp và lưu ý

Dị ứng atiso là gì?

Dị ứng atiso là tình trạng hệ miễn dịch nhận diện nhầm một số thành phần protein hoặc hoạt chất sesquiterpene lactone trong cây là tác nhân ngoại lai gây hại. Khi tiếp xúc, cơ thể sẽ kích hoạt tế bào mast giải phóng histamine và các chất trung gian hóa học, gây ra hiện tượng viêm, giãn mạch và tổn thương mô ở nhiều cơ quan.

Tình trạng dị ứng có thể xuất hiện khi uống nước trà atiso, ăn hoa nấu chín hoặc qua tiếp xúc trực tiếp với nhựa và lông tơ của thân cây. Đáng chú ý, hiện tượng dị ứng chéo thường xảy ra ở người đã mẫn cảm với phấn hoa cúc gai, bồ công anh hoặc ngải cứu. Phản ứng này không phụ thuộc hoàn toàn vào liều lượng dùng nhiều hay ít, bởi chỉ một lượng nhỏ dị nguyên cũng có thể châm ngòi cho các triệu chứng bùng phát.

Biểu hiện ngoài da khi cơ thể phản ứng với atiso

Tổn thương da là dạng phản ứng lâm sàng thường gặp nhất khi bị dị ứng atiso. Sau khi uống trà hoặc dùng các món ăn từ atiso, người bệnh có thể cảm thấy ngứa ngáy ở môi, lưỡi và quanh miệng. Ngay sau đó, các nốt sẩn phù màu hồng hoặc đỏ của mề đay có thể bùng phát khắp mặt, cổ, ngực hoặc toàn thân, gây cảm giác châm chích và ngứa dữ dội.

Ngoài đường ăn uống, việc sơ chế hoa atiso tươi cũng có thể gây viêm da tiếp xúc do nhựa cây. Bàn tay của người tiếp xúc trực tiếp thường xuất hiện các mảng ban đỏ, mụn nước li ti kèm cảm giác rát bỏng. Nếu gãi nhiều làm vỡ mụn nước, bề mặt da dễ bị trầy xước và tạo điều kiện cho vi khuẩn xâm nhập gây nhiễm trùng phụ.

Biểu hiện đường tiêu hóa sau khi dùng atiso

Hệ tiêu hóa là cơ quan chịu tác động trực tiếp khi dị nguyên từ atiso đi vào dạ dày và ruột. Người bị dị ứng thường có cảm giác buồn nôn, cồn cào và đau quặn bụng từng cơn chỉ sau một thời gian ngắn dùng trà hoặc món ăn từ atiso. Các cơn co thắt này xuất hiện do niêm mạc ruột bị kích ứng bởi các chất trung gian gây viêm.

Nhiều trường hợp còn gặp phải tình trạng nôn ói và tiêu chảy phân lỏng nhiều lần. Những triệu chứng này dễ bị nhầm lẫn với rối loạn tiêu hóa thông thường hoặc tác dụng nhuận tràng của atiso. Tuy nhiên, phản ứng dị ứng tiêu hóa thường khởi phát rất nhanh sau ăn uống và thường đi kèm các triệu chứng khác như phát ban, ngứa da hoặc phù mi mắt.

Biểu hiện hô hấp và dấu hiệu phản vệ nguy hiểm

Ở đường hô hấp, phản ứng dị ứng có thể khiến người bệnh bị hắt hơi liên tục, ngứa mũi, nghẹt mũi và chảy nước mũi trong. Những người có cơ địa hen phế quản có nguy cơ xuất hiện cơn co thắt đường thở, gây thở khò khè, ho dai dẳng và cảm giác nặng ngực khó thở.

Nghiêm trọng nhất là sốc phản vệ, một biến chứng dị ứng toàn thân đe dọa tính mạng. Các dấu hiệu nguy cấp gồm sưng phù thanh quản, phù lưỡi gây khó nuốt và khó thở rít, tụt huyết áp, chóng mặt, vã mồ hôi lạnh và ngất xỉu. Đây là tình trạng khẩn cấp cần đưa người bệnh đến ngay phòng cấp cứu bệnh viện để được xử trí y tế kịp thời.

Các bước xử trí đúng cách khi nghi ngờ dị ứng atiso

Khi nhận thấy các dấu hiệu bất thường, bước đầu tiên và quan trọng nhất là phải ngừng ngay lập tức việc dùng trà, món ăn hoặc các sản phẩm có nguồn gốc từ atiso. Nếu tiếp xúc trực tiếp với hoa tươi gây ngứa rát, cần rửa sạch vùng da đó dưới vòi nước mát chảy nhẹ bằng xà phòng trung tính để loại bỏ nhựa cây bám dính.

Với phản ứng nhẹ ngoài da, người bệnh nên uống nhiều nước lọc, nghỉ ngơi ở nơi thoáng mát và theo dõi sát sao cơ thể. Tuyệt đối không tự ý áp dụng mẹo dân gian như đắp lá hoặc bôi các chế phẩm lạ lên vùng da ngứa. Trường hợp xuất hiện khó thở, tức ngực, sưng mắt môi hoặc choáng váng, người nhà cần nhanh chóng gọi xe cấp cứu hoặc chuyển bệnh nhân đến bệnh viện gần nhất.

Lưu ý an toàn

Nội dung bài viết nhằm mục đích cung cấp kiến thức sức khỏe phổ thông, không thay thế cho việc khám và chỉ định từ bác sĩ chuyên khoa dị ứng miễn dịch. Người bệnh không tự ý mua và dùng thuốc kháng dị ứng liều cao hoặc viên uống giảm ngứa khi chưa có hướng dẫn y tế. Nếu nhận thấy các dấu hiệu nghi ngờ phản vệ như phù mặt hoặc khó thở, cần đến cơ sở y tế cấp cứu ngay lập tức.

Tóm tắt

Dị ứng atiso tuy không phổ biến bằng dị ứng hải sản hay đậu phộng nhưng vẫn tiềm ẩn nhiều nguy cơ sức khỏe nghiêm trọng. Việc nhận biết sớm các biểu hiện trên da, tiêu hóa và hô hấp giúp bạn kịp thời ngưng sử dụng và xử trí an toàn. Người có tiền sử dị ứng thực vật họ Cúc nên tham khảo ý kiến nhân viên y tế trước khi dùng bất kỳ sản phẩm nào từ atiso.