Biểu hiện của ngộ độc rượu bạn cần biết và cách nhận diện nguy hiểm

Biểu hiện của ngộ độc rượu là gì?

Ngộ độc rượu là tình trạng rối loạn chức năng thần kinh, chuyển hóa và hô hấp do nồng độ cồn trong máu tăng quá cao. Tình trạng này bao gồm ngộ độc ethanol do uống quá nhiều đồ uống có cồn trong thời gian ngắn và ngộ độc methanol do uống phải rượu giả pha cồn công nghiệp.

Khi ethanol tích tụ quá mức, chất này ức chế hệ thần kinh trung ương, làm giảm phản xạ bảo vệ đường thở, gây tụt huyết áp và ức chế trung tâm hô hấp. Trong khi đó, methanol chuyển hóa thành các acid độc hại gây toan chuyển hóa máu nghiêm trọng và phá hủy dây thần kinh thị giác. Ngộ độc rượu không chỉ là một cơn say kéo dài mà là một tình trạng y khoa khẩn cấp có nguy cơ gây tử vong nếu người bệnh không được can thiệp y tế đúng lúc.

Phân biệt say rượu thông thường và ngộ độc rượu ethanol

Say rượu thông thường xảy ra khi lượng ethanol trong máu tăng, khiến người uống hưng phấn, nói nhiều, đi đứng loạng choạng, mất thăng bằng hoặc buồn nôn nhưng vẫn duy trì được khả năng phản xạ và nhận thức cơ bản khi được gọi hỏi. Người say thường tỉnh dần sau vài giờ nghỉ ngơi.

Trái lại, ngộ độc rượu ethanol là tình trạng ức chế thần kinh trung ương mức độ nặng. Người bệnh rơi vào trạng thái lú lẫn, mất định hướng không gian, nói ngọng nghiêm trọng và suy giảm tri giác rõ rệt. Khi nồng độ cồn trong máu tăng quá cao, phản xạ ho và nuốt bị ức chế, làm tăng nguy cơ sặc dịch dạ dày vào đường thở. Người xung quanh cần quan sát kỹ để không nhầm lẫn giữa một giấc ngủ say bình thường với trạng thái hôn mê do ngộ độc.

Các dấu hiệu ức chế thần kinh và suy hô hấp nguy kịch

Khi mức độ nhiễm độc tiến triển nặng hơn, ethanol tác động trực tiếp lên trung tâm điều hòa hô hấp và tim mạch ở thân não. Người bệnh có thể xuất hiện nhịp thở chậm, dưới tám lần mỗi phút hoặc các cơn ngừng thở ngắt quãng kéo dài trên mười giây.

Kèm theo đó, cơ thể mất khả năng điều nhiệt dẫn đến hạ thân nhiệt, da lạnh ngắt, tái nhợt hoặc tím tái ở môi và các đầu ngón tay. Một số trường hợp bị co giật do hạ đường huyết nghiêm trọng vì rượu ức chế quá trình tân tạo đường tại gan. Tình trạng tụt huyết áp và lơ mơ không đáp ứng với kích thích đau là những dấu hiệu cảnh báo nguy cơ đe dọa tính mạng cần được hỗ trợ y tế khẩn cấp.

Dấu hiệu đặc trưng cảnh báo ngộ độc cồn công nghiệp methanol

Ngộ độc methanol, hay cồn công nghiệp, là dạng nhiễm độc đặc biệt nguy hiểm thường gặp do uống phải rượu giả, rượu tự pha chế không rõ nguồn gốc. Khác với ethanol, methanol sau khi vào cơ thể sẽ được enzyme chuyển hóa thành formaldehyde và acid formic, gây toan chuyển hóa nặng và tổn thương tế bào.

Triệu chứng ngộ độc methanol thường xuất hiện chậm hơn, có thể từ mười hai đến ba mươi sáu giờ sau khi uống. Điểm đặc trưng nhất là rối loạn thị giác, người bệnh cảm thấy nhìn mờ, nhìn đôi, thấy đốm sáng lóa trước mắt hoặc mất thị lực thoáng qua. Đi kèm với đó là đau đầu dữ dội, chóng mặt, đau thượng vị dữ dội và thở nhanh sâu do toan chuyển hóa. Nếu không được lọc máu và dùng thuốc giải độc đặc hiệu kịp thời, nguy cơ mù vĩnh viễn và tử vong là rất cao.

Các bước xử trí sơ cứu ban đầu an toàn tại nhà

Khi phát hiện người có biểu hiện ngộ độc rượu, việc đầu tiên cần làm là kiểm tra mức độ đáp ứng, nhịp thở và đường thở của người bệnh. Nếu người bệnh nằm bất tỉnh hoặc nôn nhiều, cần đặt họ nằm nghiêng an toàn sang một bên để tránh dịch nôn trào ngược gây tắc nghẽn đường thở.

Giữ ấm cơ thể bằng chăn mỏng, không cởi bỏ quần áo ngoài trời gió lạnh và không để người bệnh ở một mình. Tuyệt đối không cho người bệnh uống các loại thuốc an thần, thuốc chống nôn hay cố gắng ép uống nước chanh, nước đường khi họ không còn tỉnh táo hoàn toàn. Nếu nhận thấy các dấu hiệu nguy kịch như thở yếu, co giật, hôn mê sâu hoặc có nghi ngờ uống rượu pha cồn công nghiệp, phải gọi cấp cứu hoặc đưa người bệnh đến ngay khoa hồi sức cấp cứu gần nhất.

Lưu ý an toàn

Thông tin trong bài viết nhằm mục đích giáo dục kiến thức sức khỏe thường thức và hỗ trợ nhận diện dấu hiệu nguy hiểm, không thay thế cho chẩn đoán hay điều trị y khoa. Tuyệt đối không tự ý dùng thuốc giải rượu, thuốc an thần hoặc các mẹo dân gian chưa được kiểm chứng để xử lý cho người đang hôn mê. Khi xuất hiện dấu hiệu bất thường, cần đưa người bệnh đến bệnh viện ngay.

Tóm tắt

Ngộ độc rượu là tình trạng cấp cứu nguy hiểm, có thể dẫn đến suy hô hấp, hạ thân nhiệt và đe dọa tính mạng. Việc nhận biết sớm sự khác biệt giữa say rượu thông thường và ngộ độc rượu giúp người nhà can thiệp sơ cứu đúng cách, bảo vệ đường thở và đưa người bệnh đến cơ sở y tế kịp thời.