Biểu hiện của bệnh trào ngược dạ dày thường gặp và cách nhận biết

Biểu hiện của bệnh trào ngược dạ dày là gì?

Trào ngược dạ dày thực quản xảy ra khi cơ thắt thực quản dưới bị suy yếu hoặc giãn mở bất thường, khiến dịch vị dạ dày có tính axit cao trào ngược lên ống thực quản. Do niêm mạc thực quản không có lớp chất nhầy bảo vệ vững chắc như niêm mạc dạ dày, sự tiếp xúc lặp đi lặp lại với axit và enzym tiêu hóa dễ dẫn đến kích ứng, viêm loét hoặc phù nề. Biểu hiện của bệnh trào ngược dạ dày có thể thay đổi tùy theo cơ địa, mức độ trào ngược và thời điểm trong ngày, thường rõ nét nhất sau khi ăn no hoặc khi nằm ngửa. Nếu không được kiểm soát đúng cách, tình trạng này có thể kéo dài dai dẳng, làm suy giảm chất lượng cuộc sống và gây biến chứng trên niêm mạc thực quản.

Cảm giác nóng rát xương ức và ợ chua sau bữa ăn

Ợ nóng và ợ chua là hai biểu hiện đặc trưng và phổ biến nhất của bệnh trào ngược dạ dày thực quản. Cảm giác nóng rát thường bắt đầu từ vùng thượng vị, lan dần lên sau xương ức và đôi khi chạm tới tận cuống họng. Đi kèm với đó là hiện tượng ợ chua, khiến người bệnh cảm thấy vị chua chát hoặc đắng ngắt trong khoang miệng do axit và dịch mật trào ngược lên.

Các triệu chứng này thường xuất hiện rõ rệt sau khi ăn no, đặc biệt là khi dùng các món chứa nhiều dầu mỡ, đồ cay nóng, chocolate, bạc hà hoặc cà phê. Khi người bệnh cúi gập người, vận động mạnh ngay sau ăn hoặc nằm ngủ, trọng lực không còn hỗ trợ giữ dịch vị ở dạ dày, khiến tình trạng ợ nóng và ợ chua bùng phát dữ dội hơn, gây cảm giác bứt rứt và khó chịu.

Buồn nôn, tăng tiết nước bọt và cảm giác nuốt vướng

Nhiều người bệnh trào ngược dạ dày thực quản gặp phải tình trạng buồn nôn, nôn trớ thức ăn hoặc dịch lỏng lên họng, nhất là khi vừa ăn no hoặc nằm xuống. Bên cạnh đó, hiện tượng tăng tiết nước bọt đột ngột cũng là phản xạ tự nhiên của cơ thể nhằm trung hòa lượng axit dư thừa đang làm tổn thương niêm mạc thực quản.

Cảm giác nuốt vướng, nghẹn ở cổ họng giống như có dị vật mắc kẹt bên trong cũng là dấu hiệu thường thấy. Tình trạng này xảy ra khi niêm mạc thực quản bị viêm sưng kéo dài do tiếp xúc thường xuyên với dịch vị, dẫn đến co thắt thực quản hoặc hình thành các vết loét phù nề, gây trở ngại cho quá trình vận chuyển thức ăn xuống dạ dày.

Các biểu hiện ngoài thực quản như ho khan, khàn tiếng và rát họng

Hiện tượng trào ngược axit không chỉ giới hạn tại thực quản mà còn có thể tác động trực tiếp lên hệ hô hấp và vùng họng. Axit dạ dày bốc lên cao gây kích thích thanh quản và dây thanh âm, dẫn đến ho khan dai dẳng kéo dài, khàn tiếng, nhất là vào buổi sáng sau khi thức dậy.

Không ít trường hợp người bệnh lầm tưởng mình bị viêm họng mãn tính, viêm amidan hoặc viêm xoang vì thường xuyên thấy rát cổ họng, đắng miệng, hôi miệng hoặc đau tức ngực giả tim mạch. Đối với những người có tiền sử hen phế quản, dịch dạ dày trào ngược kích thích phế quản có thể làm khởi phát hoặc trầm trọng thêm các cơn khó thở, thở khò khè về đêm.

Ảnh hưởng của trào ngược dạ dày đến giấc ngủ và răng miệng

Triệu chứng trào ngược thường trở nên nghiêm trọng hơn vào ban đêm khi cơ thể ở trạng thái nằm thẳng, làm mất đi tác dụng kéo dịch vị xuống của trọng lực. Dịch axit dễ dàng ứ đọng lâu ở thực quản, gây cảm giác bỏng rát, đau tức vùng ngực, kích thích ho từng cơn và làm người bệnh giật mình thức giấc.

Mất ngủ kéo dài, giấc ngủ chập chờn do trào ngược dạ dày ban đêm khiến người bệnh mệt mỏi, suy giảm năng lượng vào ban ngày. Ngoài ra, việc axit tiếp xúc kéo dài với niêm mạc miệng trong đêm còn làm tăng nguy cơ mòn men răng, sâu răng, viêm lợi và hơi thở có mùi khó chịu dù người bệnh vẫn duy trì vệ sinh răng miệng cẩn thận.

Lưu ý an toàn

Thông tin về các biểu hiện của bệnh trào ngược dạ dày chỉ mang tính chất tham khảo giáo dục sức khỏe, không thay thế cho chẩn đoán hay phác đồ của bác sĩ. Người bệnh tuyệt đối không tự ý mua thuốc ức chế axit hoặc thuốc kháng sinh để tự điều trị tại nhà khi chưa có chỉ định y khoa. Khi xuất hiện các dấu hiệu cảnh báo nghiêm trọng như nuốt nghẹn tăng dần, nôn ra máu, đi ngoài phân đen, sụt cân không rõ nguyên nhân hoặc đau tức ngực dữ dội lan ra vai và cánh tay, cần đến ngay bệnh viện để được cấp cứu và kiểm tra chuyên sâu.

Tóm tắt

Nhận biết sớm các triệu chứng trào ngược dạ dày thực quản giúp người bệnh chủ động điều chỉnh thói quen và thăm khám đúng thời điểm. Khi các biểu hiện khó chịu kéo dài hoặc có dấu hiệu cảnh báo, người bệnh nên đến cơ sở y tế để được bác sĩ chuyên khoa Tiêu hóa kiểm tra, chẩn đoán chính xác và tư vấn kế hoạch chăm sóc phù hợp.