Biểu hiện cơn đau thắt ngực không ổn định và dấu hiệu cảnh báo nguy hiểm

Cơn đau thắt ngực không ổn định?

Cơn đau thắt ngực không ổn định phản ánh tình trạng cung cấp oxy và dưỡng chất cho cơ tim bị sụt giảm nghiêm trọng nhưng chưa đến mức gây hoại tử toàn bộ tế bào cơ tim như trong nhồi máu cơ tim. Cơ chế chủ yếu xuất phát từ sự tích tụ mảng xơ vữa chứa mỡ và canxi bám trên thành động mạch vành. Khi các mảng xơ vữa này bị nứt rách, tiểu cầu trong máu nhanh chóng kết tụ tạo thành cục máu đông gây hẹp nặng hoặc tắc nghẽn một phần lòng mạch.

Khác với các cơn đau cơ thành ngực hay đau thần kinh liên sườn, đau thắt ngực không ổn định là dấu hiệu báo trước của biến cố mạch vành cấp tính. Cơn đau có thể xuất hiện lần đầu tiên với cường độ nặng, hoặc thay đổi bất thường về tần suất và mức độ so với những cơn đau ngực trước đó. Do tính chất khó lường của bệnh lý, mọi cơn đau ngực mới xuất hiện hoặc có diễn tiến tăng nặng đều cần được đánh giá chuyên môn tại bệnh viện.

Vị trí và cảm giác điển hình của cơn đau vùng ngực

Cơn đau thắt ngực không ổn định thường xuất hiện với cảm giác bị đè nén, bóp nghẹt, nóng rát hoặc đè nặng ở khu vực phía sau xương ức. Người bệnh thường mô tả cảm giác giống như có vật nặng chèn ép lên ngực khiến lồng ngực bị thắt chặt lại.

Cảm giác khó chịu này không chỉ khu trú tại ngực mà thường có xu hướng lan tỏa lên cổ, góc hàm dưới, vai trái, cánh tay trái hoặc lan ra sau lưng giữa hai bả vai. Ở một số trường hợp, cơn đau có thể lan xuống vùng thượng vị khiến người bệnh dễ lầm tưởng với tình trạng rối loạn tiêu hóa hay đau dạ dày. Đặc điểm quan trọng là cơn đau xuất hiện đột ngột, diễn tiến tăng dần và có thể xảy ra ngay cả khi người bệnh đang ngồi nghỉ hoặc vừa thức giấc vào ban đêm.

Hoàn cảnh xuất hiện và thời gian kéo dài của cơn đau

Điểm khác biệt then chốt giữa cơn đau thắt ngực không ổn định và đau thắt ngực ổn định nằm ở hoàn cảnh khởi phát. Cơn đau không ổn định có thể xảy ra bất cứ lúc nào mà không cần gắng sức thể lực hay xúc động mạnh. Cơn đau cũng có thể xuất hiện với cường độ dữ dội hơn hẳn so với những đợt đau trước đây ở người đã có bệnh mạch vành từ trước.

Thời gian diễn ra cơn đau thường kéo dài trên mười lăm phút và không thuyên giảm rõ rệt dù người bệnh đã ngồi nghỉ ngơi hoàn toàn. Với những người bệnh từng được bác sĩ chỉ định sẵn thuốc giãn mạch ngậm dưới lưỡi, cơn đau không ổn định thường đáp ứng kém hoặc không giảm hẳn sau liều dùng ban đầu. Đây là dấu hiệu cảnh báo cơ tim đang rơi vào tình trạng thiếu máu cục bộ cấp tính đe dọa trực tiếp đến tính mạng.

Các dấu hiệu đi kèm cảnh báo mức độ nguy hiểm

Bên cạnh cảm giác đau thắt ngực, người bệnh thường gặp kèm theo nhiều triệu chứng toàn thân phản ánh phản ứng của hệ tim mạch và thần kinh giao cảm. Khó thở là biểu hiện rất thường gặp, người bệnh cảm thấy hụt hơi, ngột ngạt và phải gắng sức để hô hấp dù không làm việc nặng.

Hiện tượng vã mồ hôi lạnh toàn thân xuất hiện cùng lúc với cảm giác hồi hộp, đánh trống ngực, lo lắng cực độ hoặc sợ hãi. Một số người bệnh cảm thấy chóng mặt, xây xẩm mặt mày, yếu lả chân tay hoặc buồn nôn. Những triệu chứng phối hợp này cho thấy lưu lượng tuần hoàn của cơ thể đang bị ảnh hưởng nghiêm trọng và cần được can thiệp y khoa khẩn cấp.

Biểu hiện không điển hình ở người cao tuổi và người đái tháo đường

Biểu hiện đau thắt ngực không ổn định không phải lúc nào cũng rầm rộ hoặc điển hình như sách vở mô tả. Ở người cao tuổi, phụ nữ hoặc người mắc bệnh đái tháo đường lâu năm, triệu chứng đau ngực có thể rất mơ hồ do ngưỡng cảm nhận đau bị thay đổi bởi tổn thương dây thần kinh cảm giác.

Thay vì cảm giác đau thắt dữ dội, nhóm đối tượng này có thể chỉ cảm thấy tức nhẹ vùng ngực, mệt mỏi rũ rượi không rõ nguyên nhân, khó thở nhẹ thoáng qua, lú lẫn hoặc buồn nôn kéo dài. Do biểu hiện không điển hình, người bệnh và người nhà rất dễ chủ quan bỏ qua giai đoạn vàng trong cấp cứu tim mạch. Việc chú ý đến bất kỳ sự thay đổi thể trạng đột ngột nào ở người có tiền sử tim mạch là vô cùng cần thiết.

Cách xử trí bước đầu khi nghi ngờ cơn đau tim cấp

Khi nhận thấy các biểu hiện nghi ngờ cơn đau thắt ngực không ổn định, hành động quan trọng nhất là đưa người bệnh đến cơ sở y tế có khoa cấp cứu gần nhất càng sớm càng tốt. Người bệnh cần dừng ngay mọi hoạt động thể lực, ngồi tựa lưng ở tư thế thoải mái hoặc nằm đầu cao nhẹ để giảm tải công việc cho trái tim.

Người nhà cần gọi ngay tổng đài cấp cứu một một lăm hoặc chuẩn bị phương tiện vận chuyển an toàn, không để người bệnh tự đi lại hay tự điều khiển phương tiện giao thông. Nới lỏng cổ áo và thắt lưng để hỗ trợ đường thở thông thoáng. Giữ không gian xung quanh yên tĩnh, tránh tụ tập đông người gây thêm căng thẳng tâm lý cho người bệnh trong thời gian chờ nhân viên y tế đến tiếp nhận.

Lưu ý an toàn

Nội dung bài viết nhằm mục đích cung cấp thông tin thường thức y khoa và không thay thế cho việc thăm khám hay phác đồ điều trị của bác sĩ tim mạch. Người bệnh không được tự ý chẩn đoán dựa trên cảm nhận cá nhân, không tự mua thuốc giãn mạch hay thuốc chống đông để tự điều trị tại nhà khi chưa có chỉ định chuyên khoa. Khi xuất hiện cơn đau ngực bất thường, việc gọi cấp cứu y tế ngay lập tức là ưu tiên hàng đầu.

Tóm tắt

Cơn đau thắt ngực không ổn định là tình trạng cấp cứu tim mạch phản ánh sự suy giảm tưới máu cơ tim nghiêm trọng. Việc nhận biết sớm cảm giác đè nặng sau xương ức, lan ra tay hoặc hàm, kèm khó thở và vã mồ hôi giúp người bệnh được tiếp cận chăm sóc y tế kịp thời, hạn chế biến chứng nguy hiểm.