Biểu hiện bệnh viêm đại tràng thường gặp và những lưu ý quan trọng

Nội dung chỉ cung cấp thông tin tham khảo, không thay thế chẩn đoán, khám hoặc điều trị của người hành nghề y tế. Không tự ý dùng, ngừng hoặc thay đổi thuốc dựa trên bài viết.

Bệnh viêm đại tràng là tình trạng tổn thương viêm nhiễm hoặc trợt loét tại lớp niêm mạc đại tràng, gây ra hàng loạt xáo trộn trong hoạt động tiêu hóa thường nhật. Việc nhận diện chính xác các dấu hiệu ban đầu có ý nghĩa then chốt giúp người bệnh chủ động đi khám chuyên khoa tiêu hóa, từ đó phát hiện đúng căn nguyên và ngăn chặn các biến chứng nguy hiểm như thủng ruột hay xuất huyết đại tràng.

Biểu hiện của người mắc bệnh viêm đại tràng rất đa dạng, có thể khởi phát đột ngột thành từng đợt cấp tính hoặc diễn tiến âm thầm kéo dài qua nhiều tháng năm. Những thay đổi về cảm giác đau bụng, thói quen đi ngoài cùng tính chất phân phản ánh trực tiếp mức độ tổn thương của niêm mạc ruột. Hiểu rõ từng biểu hiện cụ thể sẽ giúp người bệnh phân biệt được tình trạng viêm đại tràng với các rối loạn tiêu hóa thông thường để có hướng can thiệp y tế đúng đắn.

Biểu hiện bệnh viêm đại tràng là gì?

Viêm đại tràng là thuật ngữ y khoa mô tả phản ứng viêm xảy ra ở phần ruột già, nơi đảm nhiệm vai trò tái hấp thu nước, một số khoáng chất và tạo khuôn phân trước khi đào thải ra ngoài cơ thể. Tình trạng viêm có thể phát sinh do nhiều nguyên nhân khác nhau, bao gồm nhiễm khuẩn đường ruột do vi khuẩn, ký sinh trùng, ngộ độc thực phẩm, bệnh viêm ruột mạn tính như viêm loét đại trực tràng chảy máu hoặc bệnh Crohn, và tình trạng thiếu máu cục bộ nuôi dưỡng thành ruột. Khi lớp niêm mạc bên trong đại tràng bị xung huyết, phù nề hoặc xuất hiện các ổ loét trợt, quá trình co bóp sinh lý và khả năng hấp thu của ruột già bị rối loạn nghiêm trọng. Hậu quả là người bệnh phải đối mặt với các cơn đau thắt bụng, biến đổi khuôn phân và suy giảm khả năng hấp thu dinh dưỡng tổng thể. Nhận thức đúng về bản chất viêm đại tràng là bước đầu tiên để xây dựng kế hoạch thăm khám và chăm sóc tiêu hóa an toàn.

Đau quặn bụng và cảm giác đầy hơi chướng bụng thường xuyên

Cơn đau bụng ở người mắc viêm đại tràng thường diễn ra âm ỉ hoặc quặn thắt từng cơn dọc theo khung đại tràng, phổ biến nhất là khu vực hố chậu trái hoặc vùng bụng dưới. Người bệnh thường cảm thấy mức độ đau gia tăng sau khi ăn các thực phẩm lạ, đồ ăn nhiều dầu mỡ, đồ cay nóng hoặc khi căng thẳng thần kinh. Cảm giác đau quặn bụng thường thôi thúc nhu cầu đi vệ sinh gấp gúp và có thể tạm thời dịu bớt sau khi đi ngoài. Ngoài ra, tình trạng viêm làm cản trở quá trình lên men và hấp thu trong lòng ruột, dẫn đến sự tích tụ hơi quá mức. Người bệnh thường xuyên cảm thấy bụng căng tức, chướng đầy, sôi bụng ọc ạch, kèm theo cảm giác nặng nề ở vùng bụng dưới, gây ảnh hưởng đáng kể đến sinh hoạt hàng ngày và chất lượng giấc ngủ.

Thay đổi thói quen đại tiện và bất thường trong tính chất phân

Rối loạn đại tiện là một trong những biểu hiện kinh điển và đặc trưng nhất của bệnh lý viêm đại tràng. Tùy thuộc vào thể bệnh và giai đoạn tiến triển, người bệnh có thể bị tiêu chảy nhiều lần trong ngày hoặc xen kẽ giữa các đợt tiêu chảy và táo bón kéo dài. Tình trạng phân thường không thành khuôn, phân nát, lỏng hoặc phân sống kèm theo nhiều bọt khí. Điểm đáng lưu ý là phân thường có sự xuất hiện của chất nhầy màu trắng trong hoặc đục, thậm chí kèm theo vệt máu tươi hoặc dịch màu nâu sẫm do niêm mạc đại tràng bị trợt loét, xung huyết. Thêm vào đó, phản xạ kích thích liên tục ở trực tràng khiến người bệnh luôn có cảm giác mót rặn, vừa đi ngoài xong vẫn muốn đi tiếp nhưng lượng phân tống ra mỗi lần rất ít hoặc chỉ có chất nhầy.

Mệt mỏi toàn thân suy nhược cơ thể và sụt cân không rõ nguyên nhân

Khi tình trạng viêm đại tràng mạn tính kéo dài mà không được kiểm soát tốt, chức năng tiêu hóa và hấp thu dưỡng chất của đường ruột sẽ bị suy giảm rõ rệt. Người bệnh thường xuyên cảm thấy chán ăn, ăn không ngon miệng, nhanh no, sợ ăn các món lạ vì lo ngại tái phát cơn đau bụng. Sự suy giảm hấp thu dưỡng chất kết hợp với tình trạng mất máu vi thể qua phân khiến cơ thể dần rơi vào trạng thái thiếu máu mạn tính, biểu hiện bằng làn da xanh xao, niêm mạc nhợt nhạt, mệt mỏi triền miên và uể oải. Người bệnh có thể bị sụt cân ngoài ý muốn trong thời gian ngắn mà không rõ nguyên nhân. Ở một số đợt bùng phát cấp tính của viêm đại tràng do nhiễm khuẩn hoặc viêm loét đại trực tràng chảy máu, bệnh nhân có thể xuất hiện cơn sốt nhẹ hoặc sốt vừa kèm theo ớn lạnh.

Các dấu hiệu cảnh báo nguy cơ biến chứng cần nhập viện kịp thời

Bên cạnh các rối loạn tiêu hóa thông thường, người mắc viêm đại tràng cần đặc biệt lưu tâm đến những dấu hiệu cảnh báo bệnh đang bước vào giai đoạn biến chứng nguy hiểm. Đi ngoài ra máu với số lượng nhiều, phân đen sẫm như hắc ín hoặc máu tươi chảy thành giọt là dấu hiệu xuất huyết tiêu hóa cấp tính cần được xử trí y tế khẩn cấp. Tình trạng đau bụng dữ dội, bụng cứng như gỗ, sốt cao liên tục không hạ, kèm theo nôn ói và bí trung đại tiện có thể là biểu hiện của thủng đại tràng hoặc phình giãn đại tràng nhiễm độc. Đối với người cao tuổi hoặc người có tiền sử viêm đại tràng kéo dài trên mười năm, việc sụt cân nhanh chóng kèm theo thay đổi khuôn phân nhỏ dẹt có thể là tín hiệu cảnh báo tổn thương tân sinh ác tính, đòi hỏi phải tiến hành nội soi đại tràng tầm soát ngay lập tức.

Lưu ý an toàn

Các thông tin về triệu chứng viêm đại tràng trong bài viết chỉ mang tính chất tham khảo kiến thức phổ quát, không thay thế cho chẩn đoán chuyên sâu từ bác sĩ chuyên khoa tiêu hóa. Người bệnh tuyệt đối không được tự chẩn đoán, không tự ý mua thuốc kháng sinh, thuốc giảm đau hoặc thuốc cầm tiêu chảy khi chưa có chỉ định y tế. Việc tự điều trị có thể làm che lấp các dấu hiệu tổn thương thực thể và gia tăng nguy cơ biến chứng nặng nề.

Tóm tắt

Nhận biết sớm các triệu chứng viêm đại tràng giúp người bệnh chủ động thăm khám và kiểm soát bệnh hiệu quả. Khi nhận thấy các rối loạn tiêu hóa kéo dài hoặc xuất hiện dấu hiệu báo động, người bệnh nên đến ngay cơ sở y tế chuyên khoa tiêu hóa để được nội soi, chẩn đoán chính xác và tư vấn phác đồ phù hợp, tránh tự ý dùng thuốc kéo dài gây hại đường ruột.