Biện pháp tự nhiên hỗ trợ phục hồi rối loạn vị giác và khứu giác tạm thời
Nội dung chỉ cung cấp thông tin tham khảo, không thay thế chẩn đoán, khám hoặc điều trị của người hành nghề y tế. Không tự ý dùng, ngừng hoặc thay đổi thuốc dựa trên bài viết.
Rối loạn vị giác và khứu giác tạm thời là tình trạng khá phổ biến, thường xảy ra sau các đợt nhiễm trùng đường hô hấp trên như cảm cúm, viêm mũi xoang hoặc nhiễm virus. Sự suy giảm khả năng ngửi và nếm không chỉ làm giảm chất lượng bữa ăn mà còn ảnh hưởng đến tâm lý và sinh hoạt thường ngày của người bệnh.
Để hỗ trợ cải thiện tình trạng này một cách an toàn, nhiều người tìm đến các biện pháp tự nhiên lành tính có thể thực hiện ngay tại nhà. Những phương pháp này chủ yếu tập trung vào việc làm sạch đường thở, rèn luyện kích thích dây thần kinh cảm giác và bổ sung dưỡng chất cần thiết để thúc đẩy quá trình tự phục hồi của cơ thể.
Rối loạn vị giác và khứu giác tạm thời là gì?
Khứu giác và vị giác là hai giác quan hóa học phối hợp chặt chẽ với nhau để giúp con người nhận biết hương vị thức ăn và cảnh báo các mối nguy hiểm từ môi trường xung quanh như mùi khói hay thức ăn ôi thiu. Khi các thụ cảm thể khứu giác ở vòm mũi hoặc chồi vị giác trên lưỡi bị tổn thương tạm thời do virus tấn công hay niêm mạc bị phù nề, tín hiệu truyền về vỏ não sẽ bị gián đoạn, dẫn đến hiện tượng ngửi kém, mất mùi hoặc ăn không thấy ngon miệng. Đa số các trường hợp rối loạn mùi vị sau viêm nhiễm cấp tính chỉ mang tính chất tạm thời và có xu hướng tự hồi phục dần khi cơ thể đào thải hết mầm bệnh. Việc ứng dụng các giải pháp tự nhiên đúng thời điểm đóng vai trò như một liệu pháp hỗ trợ tích cực, tạo điều kiện lý tưởng giúp các tế bào biểu mô khứu giác và thần kinh cảm giác nhanh chóng tái tạo chức năng ban đầu.
Kích thích phục hồi bằng phương pháp rèn luyện khứu giác chủ động
Rèn luyện khứu giác là phương pháp tự nhiên có cơ sở khoa học, giúp kích thích khả năng tái tạo của các tế bào thần kinh cảm thụ mùi trong khoang mũi. Người bệnh có thể chọn bốn nhóm mùi quen thuộc và rõ nét, chẳng hạn như hương hoa hồng, hương chanh, đinh hương và tinh dầu bạch đàn. Hằng ngày, hãy dành khoảng mười lăm đến hai mươi giây để ngửi sâu từng mùi hương, nghỉ chốc lát rồi chuyển sang mùi tiếp theo, thực hiện đều đặn hai lần vào buổi sáng và buổi tối. Trong khi hít thở, hãy cố gắng tập trung tâm trí và nhớ lại ký ức về đặc trưng của mùi hương đó để kích hoạt trung tâm xử lý mùi tại vỏ não. Phương pháp này đòi hỏi sự kiên trì trong nhiều tuần, hỗ trợ phục hồi dần đường dẫn truyền thần kinh sau các tổn thương do virus gây ra.
Vệ sinh mũi họng đúng cách bằng dung dịch nước muối sinh lý
Tình trạng nghẹt mũi, ứ đọng dịch nhầy hoặc phù nề niêm mạc khoang mũi thường là rào cản vật lý ngăn các phân tử mùi tiếp xúc với vùng khứu giác ở trần ổ mũi. Do đó, việc làm sạch khoang mũi hằng ngày bằng dung dịch nước muối sinh lý đẳng trương là bước chăm sóc nền tảng rất cần thiết. Nước muối giúp làm loãng chất nhầy, rửa trôi dị nguyên, giảm viêm nhiễm cục bộ và cải thiện độ ẩm cho lớp niêm mạc hô hấp. Bên cạnh đó, người bệnh có thể kết hợp súc họng bằng nước muối ấm để bảo vệ ngã tư hầu họng, đồng thời uống đủ nước ấm trong ngày để giữ cho các mô liên kết luôn mềm mại, tạo môi trường thuận lợi cho biểu mô đường thở phục hồi chức năng tự nhiên.
Tăng cường dinh dưỡng lành mạnh hỗ trợ tái tạo thụ cảm thể giác quan
Dinh dưỡng đóng vai trò cốt lõi trong việc cung cấp nguyên liệu tái tạo tế bào và dẫn truyền thần kinh cảm giác. Người gặp tình trạng giảm vị giác và khứu giác nên chú trọng bổ sung các thực phẩm giàu kẽm như hải sản có vỏ, thịt gia cầm, đậu lăng và các loại hạt, bởi vì vi chất kẽm tham gia trực tiếp vào cấu trúc của enzym gustin cần thiết cho chồi vị giác. Ngoài ra, các vitamin nhóm B cùng vitamin A và C từ rau củ quả tươi giúp củng cố hàng rào miễn dịch và bảo vệ bao myelin của dây thần kinh. Trong bữa ăn hằng ngày, thay vì dùng quá nhiều muối hay đường nhân tạo để kích thích vị giác, người bệnh nên tận dụng các loại gia vị tự nhiên dịu nhẹ như gừng, quế, tỏi hoặc nghệ để tạo mùi vị hấp dẫn tự nhiên cho món ăn.
Duy trì độ ẩm không gian sống và loại bỏ các tác nhân gây kích ứng niêm mạc
Không khí khô hanh hoặc ô nhiễm khói bụi dễ làm niêm mạc mũi bị kích ứng, khô ráp và cản trở hoạt động của các lông chuyển khứu giác. Sử dụng máy tạo độ ẩm không khí trong phòng ngủ hoặc đặt chậu nước sạch sẽ giúp duy trì độ ẩm không khí ở mức lý tưởng từ bốn mươi đến sáu mươi phần trăm, bảo vệ lớp chất nhầy tự nhiên trong hốc mũi. Đồng thời, người bệnh cần tuyệt đối tránh xa khói thuốc lá chủ động lẫn thụ động, hạn chế tiếp xúc với hóa chất tẩy rửa mạnh hoặc môi trường nhiều bụi mịn. Việc ngủ đủ giấc từ bảy đến tám tiếng mỗi đêm và duy trì tinh thần thư giãn cũng giúp hệ miễn dịch hoạt động hiệu quả, thúc đẩy quá trình tự chữa lành của các mô thần kinh ngoại biên.
Lưu ý an toàn
Các giải pháp tự nhiên chỉ mang tính chất hỗ trợ chăm sóc phục hồi cho các trường hợp rối loạn nhẹ và tạm thời. Tuyệt đối không tự ý nhỏ nước ép tỏi, hành hay các loại lá cây dân gian chưa qua kiểm chứng vào mũi vì có thể gây bỏng rát và hoại tử niêm mạc. Không tự ý sử dụng các thuốc xịt mũi chứa corticoid hay thuốc co mạch kéo dài khi chưa có chỉ định từ bác sĩ. Người bệnh cần theo dõi sát sao tiến triển của cơ thể để có hướng xử trí y tế kịp thời.
Tóm tắt
Rối loạn vị giác và khứu giác tạm thời tuy gây nhiều phiền toái trong sinh hoạt nhưng phần lớn có thể cải thiện dần nhờ sự chăm sóc đúng cách và kiên trì. Việc kết hợp luyện tập khứu giác, giữ vệ sinh đường hô hấp và duy trì chế độ dinh dưỡng lành mạnh sẽ tạo điều kiện thuận lợi cho các thụ cảm thể thần kinh hồi phục. Nếu tình trạng kéo dài bất thường, người bệnh nên chủ động thăm khám chuyên khoa Tai Mũi Họng để được chẩn đoán chính xác.
Nguồn tham khảo
- The Egyptian Journal of Hospital Medicine: Comparative Study between Use of Intranasal Steroids with Olfactory Training in Comparison to Olfactory Training Only in Treatment of Post-COVID Smell Dysfunction (Anosmia)
- Morressier: Olfactory Bulb MRI and Olfactory Tract DTI Findings in COVID-19 Anosmia and Other Post-Infectious Olfactory Dysfunction
FAQ – Câu hỏi thường gặp
Rối loạn vị giác và khứu giác tạm thời thường kéo dài bao lâu?
Thời gian phục hồi phụ thuộc vào nguyên nhân gây bệnh. Thông thường sau đợt cảm lạnh hoặc cúm nhẹ, khứu giác và vị giác có thể hồi phục dần trong khoảng hai đến bốn tuần nếu đường thở thông thoáng và niêm mạc lành lặn.
Có nên dùng tinh dầu đậm đặc để xông mũi kích thích khứu giác không?
Không nên xông mũi bằng tinh dầu đậm đặc hoặc nhỏ trực tiếp vào mũi vì dễ gây kích ứng, bỏng niêm mạc và làm tổn thương thêm các tế bào thần kinh khứu giác vốn đang nhạy cảm. Chỉ nên ngửi nhẹ nhàng từ khoảng cách an toàn.
Mỗi ngày nên thực hiện bài tập rèn luyện khứu giác mấy lần?
Tập ngửi nên được duy trì đều đặn từ hai đến ba lần mỗi ngày, mỗi lần kéo dài khoảng vài phút với từng mùi hương khác nhau. Quá trình này cần sự kiên nhẫn trong vài tuần đến vài tháng để não bộ tái thiết lập đường dẫn truyền.
Vì sao khi mất khứu giác người bệnh thường cảm thấy mất luôn vị giác?
Khứu giác và vị giác có mối liên hệ mật thiết thông qua cơ chế cảm nhận mùi hương thoái lưu khi nhai nuốt. Khi niêm mạc mũi bị viêm hoặc tắc nghẽn, não bộ không nhận diện đầy đủ hương thơm của thức ăn, dẫn đến cảm giác ăn uống nhạt nhẽo.
Khi nào người bị rối loạn mùi vị cần đến gặp bác sĩ chuyên khoa?
Người bệnh cần đi khám chuyên khoa Tai Mũi Họng nếu tình trạng kéo dài trên bốn tuần, mất hoàn toàn mùi vị đột ngột không kèm nghẹt mũi, hoặc xuất hiện cùng các triệu chứng thần kinh như đau đầu dữ dội, méo miệng hay yếu chi.
