Biện pháp phòng bệnh mùa nắng nóng và bảo vệ sức khỏe

Phòng bệnh mùa nắng nóng là gì?

Nắng nóng kéo dài tác động toàn diện lên hoạt động sinh lý của cơ thể. Để thích ứng với nền nhiệt cao, hệ thống tuần hoàn phải làm việc nhiều hơn, mạch máu dưới da giãn nở và tuyến mồ hôi hoạt động liên tục để giải tỏa nhiệt lượng. Quá trình bài tiết mồ hôi nhiều không chỉ khiến cơ thể tiêu hao một lượng lớn nước mà còn làm thất thoát các khoáng chất thiết yếu như natri, kali, clo. Tình trạng mất cân bằng nước và điện giải nếu không được bổ sung kịp thời sẽ làm giảm lưu lượng máu tuần hoàn, gây mệt mỏi, hoa mắt, chuột rút và suy nhược thần kinh. Ở những người có bệnh lý mạn tính như tăng huyết áp, suy tim, bệnh thận mạn hoặc bệnh phổi tắc nghẽn mạn tính, thời tiết oi bức còn là yếu tố thúc đẩy các đợt bùng phát cấp tính, làm tăng nguy cơ nhập viện.

Bổ sung nước và chất điện giải đúng cách

Uống đủ nước là nguyên tắc quan trọng nhất trong những ngày thời tiết oi bức. Cơ thể cần được cấp nước đều đặn trong suốt cả ngày, không nên chờ đến khi có cảm giác khát mới uống vì lúc này các tế bào đã bắt đầu thiếu nước. Nước lọc hoặc nước đun sôi để nguội là lựa chọn cơ bản và an toàn nhất cho sinh hoạt thường ngày.

Đối với những người phải lao động ngoài trời hoặc vận động thể lực cường độ cao ra nhiều mồ hôi, ngoài nước lọc thông thường, việc bổ sung dung dịch bù điện giải, nước dừa tươi hoặc các loại nước ép trái cây ít đường sẽ hỗ trợ duy trì áp suất thẩm thấu và ổn định hoạt động của cơ bắp. Cần hạn chế tối đa việc sử dụng đồ uống chứa cồn như bia rượu hoặc thức uống có hàm lượng caffeine cao như cà phê đặc và trà đặc, do các chất này có tính lợi tiểu nhẹ, làm tăng bài tiết nước tiểu và đẩy nhanh tốc độ mất nước của cơ thể.

Điều chỉnh trang phục và bảo vệ cơ thể khi ra ngoài

Khi bắt buộc phải di chuyển hoặc làm việc ngoài trời, trang phục đóng vai trò như lớp chắn giảm thiểu tác động trực tiếp của nhiệt độ và tia cực tím lên làn da. Mọi người nên lựa chọn quần áo làm từ chất liệu thoáng khí, thấm hút mồ hôi tốt như vải cotton hoặc vải lanh, có màu sắc tươi sáng nhằm hạn chế hấp thụ nhiệt lượng từ ánh sáng mặt trời.

Bên cạnh quần áo bảo hộ, cần trang bị đầy đủ mũ rộng vành, kính râm chống tia cực tím và khẩu trang vải dày khi ra nắng. Thoa kem chống nắng phổ rộng có chỉ số bảo vệ phù hợp lên các vùng da hở trước khi ra ngoài khoảng hai mươi đến ba mươi phút giúp ngăn ngừa bỏng nắng và tổn thương tế bào da. Đặc biệt, nên chủ động sắp xếp công việc để hạn chế ra ngoài vào khung giờ nắng gắt đỉnh điểm từ mười giờ sáng đến mười sáu giờ chiều, khi chỉ số tia cực tím và nhiệt độ đạt mức cao nhất trong ngày.

Sử dụng điều hòa nhiệt độ và quạt gió an toàn

Việc lạm dụng điều hòa nhiệt độ hoặc cài đặt nhiệt độ quá thấp trong phòng kín là nguyên nhân phổ biến gây sốc nhiệt khi bước ra môi trường bên ngoài, đồng thời làm khô niêm mạc đường hô hấp. Nhiệt độ phòng lý tưởng nên duy trì trong khoảng từ hai mươi sáu đến hai mươi tám độ C, chênh lệch không quá bảy đến tám độ C so với môi trường ngoài trời.

Khi từ ngoài trời nắng gắt về phòng, cần ngồi nghỉ ở nơi râm mát, lau khô mồ hôi trước khi bật quạt hoặc bước vào phòng máy lạnh, tuyệt đối không tắm nước lạnh ngay lập tức vì sự co mạch đột ngột có thể gây rối loạn huyết áp và tuần hoàn não. Ngoài ra, cần mở cửa thông gió định kỳ mỗi ngày để không khí trong phòng được lưu thông, tránh tích tụ vi khuẩn, nấm mốc và sử dụng máy tạo ẩm hoặc đặt chậu nước nhỏ trong phòng điều hòa để hạn chế khô da, viêm họng.

Đảm bảo vệ sinh an toàn thực phẩm mùa nắng nóng

Nhiệt độ môi trường cao là điều kiện thuận lợi để các loại vi khuẩn gây bệnh đường ruột như Salmonella hay Escherichia coli phát triển nhanh chóng trên thức ăn. Do đó, thói quen ăn chín, uống sôi và vệ sinh bàn tay bằng xà phòng trước khi chế biến thức ăn, trước khi ăn và sau khi đi vệ sinh cần được tuân thủ nghiêm ngặt.

Thực phẩm sau khi nấu chín nên dùng ngay; nếu còn thừa, cần để nguội nhanh rồi bảo quản trong ngăn mát tủ lạnh và đun sôi kỹ lại trước khi sử dụng ở bữa ăn tiếp theo. Tránh để thực phẩm đã chế biến ở nhiệt độ phòng quá hai giờ đồng hồ. Đồng thời, hạn chế ăn các loại thức ăn đường phố không đảm bảo che đậy, hải sản tươi sống chưa qua chế biến nhiệt hoặc các món gỏi, nộm để ngăn ngừa nguy cơ ngộ độc thực phẩm, viêm dạ dày ruột cấp và tiêu chảy nhiễm khuẩn.

Chế độ dinh dưỡng và nghỉ ngơi nâng cao sức đề kháng

Dưới tác động của nắng nóng, hệ tiêu hóa thường giảm tiết dịch vị khiến cảm giác ngon miệng suy giảm. Một chế độ ăn thanh đạm, chia nhỏ thành nhiều bữa trong ngày với nhiều rau xanh, củ quả tươi sẽ giúp cung cấp dồi dào vitamin C, vitamin A và các chất chống oxy hóa tự nhiên, hỗ trợ nâng cao hàng rào miễn dịch cho cơ thể.

Nên ưu tiên các món canh giải nhiệt như canh rau ngót, mồng tơi, canh bí đao hoặc canh chua thanh mát, vừa dễ tiêu hóa vừa bổ sung nước và chất xơ. Hạn chế các món ăn nhiều dầu mỡ chiên xào, thức ăn quá cay nóng hoặc các món ngọt đậm vì chúng dễ gây khó tiêu và sinh nhiều nhiệt lượng trong quá trình chuyển hóa. Cùng với dinh dưỡng, việc duy trì giấc ngủ đủ thời gian và tránh thức khuya sẽ giúp hệ thần kinh và các cơ quan hồi phục năng lượng sau một ngày làm việc trong điều kiện thời tiết khắc nghiệt.

Lưu ý an toàn

Các biện pháp phòng bệnh mùa nắng nóng cung cấp kiến thức chăm sóc sức khỏe dự phòng tổng quát và không thay thế cho các chỉ định y khoa chuyên sâu. Những đối tượng có nguy cơ cao như trẻ sơ sinh, trẻ nhỏ, người cao tuổi, phụ nữ có thai và người mắc bệnh tim mạch, đái tháo đường cần được theo dõi sát sao hơn trong những ngày nhiệt độ tăng cao. Tuyệt đối không tự ý dùng các loại thuốc hạ sốt hoặc thuốc giải nhiệt khi chưa có ý kiến của nhân viên y tế. Nếu xuất hiện các dấu hiệu nghiêm trọng như sốt cao liên tục không hạ, lú lẫn, co giật, nôn mửa nhiều hoặc ngất xỉu, cần chuyển ngay người bệnh đến cơ sở y tế gần nhất.

Tóm tắt

Thực hiện chủ động các biện pháp phòng bệnh mùa nắng nóng thông qua việc bù nước đầy đủ, chống nắng khoa học, sử dụng điều hòa hợp lý và giữ vệ sinh thực phẩm sẽ bảo vệ sức khỏe cho cả gia đình. Lắng nghe cơ thể và duy trì lối sống lành mạnh là cách an toàn nhất để vượt qua giai đoạn oi bức.