Các biến chứng xơ gan nguy hiểm người bệnh không nên bỏ qua
Nội dung chỉ cung cấp thông tin tham khảo, không thay thế chẩn đoán, khám hoặc điều trị của người hành nghề y tế. Không tự ý dùng, ngừng hoặc thay đổi thuốc dựa trên bài viết.
Xơ gan là giai đoạn cuối của các bệnh lý gan mạn tính, đặc trưng bởi sự thay thế mô gan lành bằng mô xơ sẹo không thể hồi phục. Khi chức năng gan suy giảm nặng và tuần hoàn cửa bị tắc nghẽn, người bệnh phải đối mặt với hàng loạt biến chứng nghiêm trọng đe dọa tính mạng. Việc nắm rõ các biến chứng của xơ gan giúp người bệnh và thân nhân chủ động theo dõi, phát hiện sớm dấu hiệu nguy hiểm để đến cơ sở y tế kịp thời.
Biến chứng xơ gan là gì?
Xơ gan diễn tiến qua hai giai đoạn lâm sàng chính gồm xơ gan còn bù và xơ gan mất bù. Ở giai đoạn còn bù, mô gan còn lại vẫn đảm đương được chức năng chuyển hóa nên người bệnh thường chỉ cảm thấy mệt mỏi nhẹ hoặc hoàn toàn không có triệu chứng rõ rệt. Tuy nhiên, khi quá trình xơ hóa lan rộng trên toàn bộ cấu trúc gan, áp lực tĩnh mạch cửa tăng cao dẫn tới giai đoạn mất bù. Đây là thời điểm các cơ chế bù trừ của cơ thể sụp đổ, khiến người bệnh dễ rơi vào những đợt bùng phát biến chứng cấp tính. Hầu hết các biến chứng của xơ gan đều diễn tiến nhanh, phức tạp và đòi hỏi sự chăm sóc y tế chuyên sâu từ bác sĩ chuyên khoa tiêu hóa gan mật để hạn chế tối đa nguy cơ tử vong.
Xuất huyết tiêu hóa do giãn vỡ tĩnh mạch thực quản dạ dày
Tăng áp lực tĩnh mạch cửa khiến hệ thống tĩnh mạch tại thực quản và đáy dạ dày bị giãn mỏng quá mức. Khi áp lực vượt quá giới hạn chịu đựng, các búi tĩnh mạch này có thể vỡ ra gây xuất huyết tiêu hóa ồ ạt. Người bệnh thường có biểu hiện nôn ra máu đỏ tươi số lượng nhiều hoặc đi ngoài phân đen như bã cà phê kèm mùi khẳm đặc trưng. Đây là một biến chứng tối cấp cứu, nếu không được nội soi cầm máu và hồi sức thể tích kịp thời, bệnh nhân có thể rơi vào sốc mất máu và tử vong nhanh chóng.
Cổ trướng phù nề và viêm phúc mạc nhiễm khuẩn nguyên phát
Hiện tượng tích tụ dịch bất thường trong khoang màng bụng được gọi là cổ trướng, kết hợp cùng ứ dịch ngoại vi gây phù hai chi dưới. Nguyên nhân bắt nguồn từ tình trạng giảm tổng hợp albumin huyết tương của gan và ứ trệ tuần hoàn tĩnh mạch cửa. Dịch ổ bụng quá nhiều không chỉ khiến bụng căng tức, khó thở mà còn tạo môi trường thuận lợi cho vi khuẩn xâm nhập gây viêm phúc mạc tiên phát. Người bệnh khi bị nhiễm trùng dịch báng thường kèm theo sốt, đau bụng âm ỉ và tình trạng toàn thân suy sụp rõ rệt.
Hội chứng não gan gây rối loạn tri giác và hôn mê
Khi nhu mô gan bị tổn thương nặng nề, khả năng chuyển hóa và đào thải các chất độc gốc nitơ, điển hình là amoniac, bị suy giảm nghiêm trọng. Các độc chất này tích tụ trong máu rồi vượt qua hàng rào máu não gây ngộ độc hệ thần kinh trung ương, dẫn đến hội chứng não gan. Biểu hiện lâm sàng thay đổi từ rối loạn giấc ngủ, hay quên, thay đổi tính tình, run giật tay đến lú lẫn, hôn mê sâu. Tình trạng này có thể khởi phát sau các đợt nhiễm trùng, xuất huyết tiêu hóa, táo bón hoặc mất nước kéo dài.
Hội chứng gan thận và các rối loạn đa cơ quan
Hội chứng gan thận là tình trạng suy thận chức năng tiến triển nhanh xuất hiện trên bệnh nhân xơ gan nặng có tăng áp cửa và cổ trướng. Cơ chế chủ yếu do sự co mạch thận thứ phát sau tình trạng giãn mạch tạng quá mức, làm giảm tưới máu đến thận mà không kèm theo tổn thương thực thể tại nhu mô thận. Bệnh nhân thường xuất hiện triệu chứng thiểu niệu, phù tăng nhanh và tăng creatinin máu. Bên cạnh đó, xơ gan còn có thể dẫn đến hội chứng gan phổi gây khó thở khi ngồi thẳng hoặc rối loạn đông máu làm chảy máu khó cầm.
Tiến triển thành ung thư biểu mô tế bào gan
Xơ gan là yếu tố nguy cơ hàng đầu dẫn đến sự phát triển của ung thư biểu mô tế bào gan. Quá trình viêm mạn tính kèm theo tổn thương hoại tử và tái tạo mô gan bất thường liên tục kích thích các đột biến ác tính hình thành. Khối u ác tính ở giai đoạn đầu thường phát triển âm thầm, không có triệu chứng cảnh báo đặc hiệu ngoại trừ sụt cân, mệt mỏi hoặc đau tức vùng hạ sườn phải. Vì vậy, người bệnh xơ gan bắt buộc phải được theo dõi định kỳ để tầm soát khối u ngay từ kích thước nhỏ.
Lưu ý an toàn
Các biến chứng của xơ gan diễn biến rất phức tạp và khó lường trước. Người bệnh không được tự ý mua thuốc bổ gan, thuốc lợi tiểu hay áp dụng các bài thuốc truyền miệng không rõ nguồn gốc. Mọi thay đổi về chế độ ăn uống, lượng nước tiêu thụ và dùng thuốc đều cần có chỉ định trực tiếp từ bác sĩ chuyên khoa tiêu hóa gan mật.
Tóm tắt
Xơ gan là bệnh lý tiến triển nặng dần nhưng hoàn toàn có thể kiểm soát tốt hơn nếu phát hiện sớm các dấu hiệu đe dọa biến chứng. Việc thăm khám định kỳ cùng bác sĩ chuyên khoa tiêu hóa gan mật giúp bảo tồn chức năng gan còn lại và kéo dài tuổi thọ cho người bệnh.
Nguồn tham khảo
FAQ – Câu hỏi thường gặp
Xơ gan giai đoạn nào dễ xuất hiện biến chứng nguy hiểm?
Giai đoạn xơ gan mất bù là lúc các biến chứng nặng như cổ trướng, xuất huyết tiêu hóa hoặc hôn mê gan bắt đầu xuất hiện dồn dập và khó hồi phục.
Biến chứng xơ gan có chữa khỏi dứt điểm được không?
Tình trạng xơ hóa không thể đảo ngược hoàn toàn, nhưng điều trị y khoa phù hợp sẽ giúp kiểm soát biến chứng và làm chậm tối đa tốc độ suy gan.
Người bệnh xơ gan nôn ra máu cần xử trí thế nào?
Nôn ra máu hoặc đi ngoài phân đen là dấu hiệu vỡ tĩnh mạch thực quản, cần gọi cấp cứu ngay lập tức để hồi sức và cầm máu can thiệp.
Bị phù chân và cổ trướng do xơ gan có nên tự uống thuốc lợi tiểu không?
Người bệnh chỉ nên giảm muối vừa phải theo chỉ định bác sĩ, tuyệt đối không tự ý dùng các bài thuốc nam lợi tiểu vì rất dễ gây suy thận cấp.
Làm sao để phát hiện sớm ung thư gan trên nền xơ gan?
Bác sĩ thường chỉ định xét nghiệm máu, siêu âm gan và nội soi thực quản dạ dày định kỳ mỗi 3 đến 6 tháng để tầm soát sớm các bất thường.
